Η φροντίδα της γυναίκας στην εμμηνόπαυση εξατομικεύεται

Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική φάση στη ζωή της γυναίκας, αλλά μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα που δυσκολεύουν την καθημερινότητα. Οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις, οι διαταραχές του ύπνου και της διάθεσης μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, ενώ πολλές γυναίκες εξακολουθούν να τα υπομένουν χωρίς να αναζητούν βοήθεια.

Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες του Αμερικανικού Κολεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG), που δημοσιεύθηκαν στο τεύχος Νοεμβρίου 2026 του επιστημονικού περιοδικού Obstetrics & Gynecology, εξετάζουν τις δυνατότητες αντιμετώπισης αυτών των συμπτωμάτων και περιλαμβάνουν συστάσεις για ορμονικές και μη ορμονικές θεραπείες, καθώς και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις.

Οι νέες οδηγίες επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων συμπτωμάτων, όμως η εμμηνόπαυση συνδέεται και με ευρύτερα ζητήματα υγείας. Εμφανίζεται συνήθως γύρω στην ηλικία των 50–51 ετών και, με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, οι γυναίκες μπορεί πλέον να περνούν περισσότερο από το ένα τρίτο της ζωής τους μετά την εμμηνόπαυση.

Περισσότερες από ένα δισεκατομμύριο γυναίκες παγκοσμίως είναι σήμερα άνω των 50 ετών και ένα σημαντικό ποσοστό αντιμετωπίζει έντονα εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα. Οι ορμονικές διακυμάνσεις που συνοδεύουν αυτή τη μετάβαση μπορούν να προκαλέσουν, πέρα από τις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις και τις διαταραχές του ύπνου ή της διάθεσης, χρόνια κόπωση και δυσκολία στη συγκέντρωση.

Παράλληλα, κατά την περίοδο αυτή εμφανίζονται συχνότερα προβλήματα υγείας, όπως το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, η οστεοπόρωση, η σεξουαλική δυσλειτουργία, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Σε περίπου 12% των γυναικών η εμμηνόπαυση εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 45 ετών, ενώ σε ποσοστό περίπου 3,5% παρατηρείται πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια πριν από τα 40 έτη.

Η ανάγκη για περισσότερη έρευνα στη γυναικεία υγεία αναδεικνύεται και στις ΗΠΑ, όπου δρομολογήθηκε η δημιουργία νέας μονάδας για τη γυναικεία υγεία (Women's Health Division) στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH). Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ενίσχυση της έρευνας για την υγεία των γυναικών σε όλα τα στάδια της ζωής τους, μεταξύ άλλων και για ζητήματα που αφορούν την εμμηνόπαυση.

Όπως εξηγεί η Σοφία Καλανταρίδου, Καθηγήτρια Μαιευτικής και Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Οικογενειακού Προγραμματισμού, Αντισύλληψης και Αναπαραγωγικής Υγείας και Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, οι νέες οδηγίες αναδεικνύουν τη σημασία της εξατομικευμένης αντιμετώπισης των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.

Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες

Σύμφωνα με τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες του ACOG, η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε γυναίκας, το ατομικό ιατρικό ιστορικό της, καθώς και τις ενδείξεις και τις αντενδείξεις κάθε θεραπευτικής επιλογής.

Για την αντιμετώπιση των εξάψεων και των νυχτερινών εφιδρώσεων, καθώς και των διαταραχών του ύπνου που συνδέονται με αυτά τα συμπτώματα, το ACOG συστήνει τη συστηματική ορμονική θεραπεία σε γυναίκες χωρίς αντενδείξεις. Η απόφαση για τη χορήγησή της πρέπει να λαμβάνεται από κοινού με τη γυναίκα, αφού συνεκτιμηθούν τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι, η ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και οι προσωπικές της προτεραιότητες.

Για τις γυναίκες που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να λάβουν ορμονική θεραπεία, οι οδηγίες περιλαμβάνουν συγκεκριμένες μη ορμονικές φαρμακευτικές επιλογές, όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και ανταγωνιστές των υποδοχέων νευροκινίνης, που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η σωματική άσκηση, τις οποίες το ACOG προτείνει για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων συμπτωμάτων, μεταξύ άλλων των διαταραχών του ύπνου και της διάθεσης. Παράλληλα, η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, που περιλαμβάνει την ισορροπημένη διατροφή, συμβάλλει στη γενικότερη φροντίδα της υγείας των γυναικών.

Νέα δεδομένα για την ορμονική θεραπεία

Η επανεξέταση των επιστημονικών δεδομένων για την ορμονική θεραπεία έχει απασχολήσει και τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Τον Νοέμβριο του 2025 ο FDA ανακοίνωσε την απόφασή του να προχωρήσει στην αφαίρεση ορισμένων προειδοποιήσεων υψηλής σοβαρότητας (boxed warnings) από τη σήμανση συγκεκριμένων σκευασμάτων ορμονικής θεραπείας για την εμμηνόπαυση. Οι προειδοποιήσεις αυτές είχαν καθιερωθεί το 2003 και αφορούσαν, μεταξύ άλλων, καρδιαγγειακούς κινδύνους, τον καρκίνο του μαστού και την άνοια. Στις 12 Φεβρουαρίου 2026, ο FDA ενέκρινε τις πρώτες αλλαγές στη σήμανση έξι σκευασμάτων ορμονικής θεραπείας, αφαιρώντας τις σχετικές αναφορές από το πλαίσιο των αυστηρότερων προειδοποιήσεων. Ωστόσο, η αλλαγή στη σήμανση δεν αναιρεί την ανάγκη να σταθμίζονται για κάθε γυναίκα τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι της ορμονικής θεραπείας.

Την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της ορμονικής θεραπείας μετά την εμμηνόπαυση εξέτασε και η καθηγήτρια Σοφία Καλανταρίδου σε δορυφορική διάλεξη, με την υποστήριξη της InterMed, στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, τον Φεβρουάριο του 2026 στην Αθήνα. Στην ομιλία της αναφέρθηκε επίσης στην επαναξιολόγηση της θέσης της τιβολόνης και στις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες.

Η τιβολόνη είναι μια συνθετική ουσία με ορμονική δράση, η οποία χρησιμοποιείται για την ανακούφιση συμπτωμάτων, όπως οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις, σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Η χορήγησή της προϋποθέτει εξατομικευμένη αξιολόγηση των πιθανών οφελών και κινδύνων.

Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Σοφία Καλανταρίδου, κάθε γυναίκα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αναζητά και να λαμβάνει την υποστήριξη που χρειάζεται για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.

Πέρα όμως από την εξέλιξη των θεραπευτικών επιλογών, χρειάζεται να πάψει η εμμηνόπαυση να αποτελεί θέμα ταμπού και να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα ανοιχτού διαλόγου και ενημέρωσης, ώστε οι γυναίκες να μπορούν να μιλούν για τα συμπτώματά τους και να αναζητούν βοήθεια.