Bayer: Καινοτόμες προσεγγίσεις για τις παθήσεις του αμφιβληστροειδούς

Οι παθήσεις του αμφιβληστροειδούς, όπως η νεοαγγειακή ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (nAMD) και το διαβητικό οίδημα ωχράς κηλίδας (DME), αποτελούν κύρια αίτια απώλειας όρασης παγκοσμίως. Η nAMDεξελίσσεται γρήγορα και χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή απώλεια όρασης μέσα σε λίγους μήνες, ενώ το DME είναι συχνή επιπλοκή του διαβήτη, προκαλώντας θολή και παραμορφωμένη όραση.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι ασθενείς συχνά χρειάζονται συχνές ενδοφθάλμιες ενέσεις θεραπειών που μπλοκάρουν τον αγγειακό ενδοθηλιακό αυξητικό παράγοντα (VEGF). Ωστόσο, νέα δεδομένα που παρουσίασε η Bayer στο EURETINA 2025, το οποίο διεξήχθη στο Παρίσι, στο Palais des Congrès (4–7 Σεπτεμβρίου 2025), δείχνουν ότι είναι δυνατόν να μειωθεί αυτό το θεραπευτικό φορτίο χάρη σε μεγαλύτερα μεσοδιαστήματα θεραπείας, χωρίς συμβιβασμό στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα αποτελέσματα των μελετών PULSAR και PHOTON, που αξιολογούν το aflibercept 8 mg σε nAMD και DME. Με παρακολούθηση έως και 156 εβδομάδες, τα δεδομένα έδειξαν ότι για πολλούς ασθενείς τα μεσοδιαστήματα ανάμεσα στις ενέσεις μπορούν να επιμηκυνθούν έως και έξι μήνες, χωρίς να μειώνεται η αποτελεσματικότητα. «Η νέα σύνθεση επέδειξε μεγάλα διαστήματα θεραπείας, με μοναδική παράταση έως και έξι μήνες, διατηρώντας παράλληλα τα οπτικά οφέλη», ανέφερε η καθηγήτρια Marion R. Munk (Πανεπιστήμιο Βέρνης), τονίζοντας ότι τα δεδομένα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για ένα νέο πρότυπο φροντίδας στη νεοαγγειακή ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και στο διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας, που μειώνει το θεραπευτικό φορτίο για ασθενείς και κλινικές.

Παράλληλα, παρουσιάστηκαν νεότερα δεδομένα από το διεθνές Barometer Program, μια συνεχιζόμενη πρωτοβουλία που επικεντρώνεται στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που επηρεάζονται από τις παθήσεις nAMD και DME. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται και υποστηρίζεται από την Bayer, με στόχο την ανάπτυξη παρεμβάσεων βασισμένων σε τεκμήρια για τη βελτίωση της συμμόρφωσης και της πρόσβασης στη φροντίδα.

Το  Barometer Program περιλαμβάνει τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων από ασθενείς, παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και προσωπικό εξειδικευμένων κλινικών, ώστε να εντοπιστούν οι προκλήσεις αλλά και οι ευκαιρίες στη διαχείριση αυτών των παθήσεων. Το 2024 συγκεντρώθηκαν στοιχεία από περισσότερους από 10.800 ασθενείς, 1.300 γιατρούς και 2.400 μέλη προσωπικού υγείας, σε 78 κλινικές σε 24 χώρες και 6 ηπείρους. Στη μελέτη συμμετείχε και η Ελλάδα, μέσω της Οφθαλμολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σχεδόν ένας στους δύο ασθενείς που λαμβάνουν ή λάμβαναν αντι-VEGF θεραπεία θεωρεί τη συχνότητα των επισκέψεων και των ενέσεων σημαντική δυσκολία. Πολλοί ανέφεραν ότι νιώθουν πως επιβαρύνουν τις οικογένειες ή τους φροντιστές τους, γεγονός που αυξάνει το άγχος και μειώνει τη συμμόρφωση στη θεραπεία. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για θεραπείες που θα απαιτούν λιγότερες επισκέψεις, χωρίς συμβιβασμούς στην αποτελεσματικότητα.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η Bayer επενδύει επίσης στην καινοτομία μέσω της θυγατρικής της BlueRock Therapeutics, η οποία αναπτύσσει μια πρωτοποριακή θεραπευτική προσέγγιση βασισμένη σε επαγόμενα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα (iPSC). Η έρευνα αυτή στοχεύει σε πρωτοπαθείς παθήσεις των φωτοϋποδοχέων, όπως η μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια και οι δυστροφίες κωνίων/ραβδίων — νοσήματα για τα οποία σήμερα δεν υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες. Η ιδέα είναι να αντικατασταθεί ο εκφυλισμένος ιστός του αμφιβληστροειδούς με λειτουργικά κύτταρα που προέρχονται από βλαστοκύτταρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την πιθανή αποκατάσταση της όρασης.

Με τον γηράσκοντα πληθυσμό και την αυξανόμενη συχνότητα του διαβήτη, οι παθήσεις του αμφιβληστροειδούς αναμένεται να επηρεάσουν ακόμη περισσότερους ανθρώπους τα επόμενα χρόνια. Η δυνατότητα για λιγότερες επισκέψεις και μεγαλύτερα μεσοδιαστήματα θεραπείας μπορεί να μειώσει το βάρος για τους ασθενείς και τους φροντιστές τους, αλλά και να διευκολύνει την καθημερινή λειτουργία των κλινικών.

Τα δεδομένα που παρουσίασε η Bayer στο EURETINA 2025 δείχνουν μια σταθερή μετάβαση από τα καθιερωμένα αντι-VEGF σχήματα σε αναβαθμισμένες προσεγγίσεις με αραιότερη χορήγηση, καθώς και στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων, όπως οι θεραπείες με βλαστοκύτταρα. Οι εξελίξεις αυτές δίνουν ελπίδα για καλύτερη διαχείριση των παθήσεων του αμφιβληστροειδούς και για ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Με απλά λόγια, όπως αναφέρει το μήνυμα της εταιρείας στο EURETINA 2025, «το κλασικό αναβαθμίζεται».