Δόμνα Μιχαηλίδου: Η μακροζωία δεν είναι βάρος, είναι ευκαιρία
Οι άνθρωποι ζουν περισσότερο από ποτέ. Όμως η επιτυχία αυτή της επιστήμης και της κοινωνικής προόδου συνοδεύεται από βαθιές μεταβολές στην οικονομία, στο ασφαλιστικό σύστημα και στην οργάνωση της φροντίδας. Το ζήτημα του πώς θα γερνάμε —και με ποιες εγγυήσεις αξιοπρέπειας και φροντίδας— βρίσκεται πλέον στον πυρήνα του πολιτικού διαλόγου.
Το διεθνές συνέδριο “Economics of Longevity and Ageing”, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 17 και 18 Ιουνίου 2025, ανέδειξε την ανάγκη νέων στρατηγικών για την ενεργό και αξιοπρεπή γήρανση. Η Υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής Δόμνα Μιχαηλίδου παρουσίασε ένα συνεκτικό πλαίσιο παρεμβάσεων, αναδεικνύοντας τη μακροζωία όχι μόνο ως πρόκληση, αλλά και ως ευκαιρία για κοινωνική αναγέννηση.
Η δημογραφική πρόκληση
Στην τοποθέτησή της, η Δόμνα Μιχαηλίδου υπογράμμισε ότι η γήρανση του πληθυσμού δεν είναι απλώς ένα ζήτημα κοινωνικής πολιτικής, αλλά μια δυναμική που αγγίζει «τον πυρήνα της οικονομίας, των κοινωνιών και του μέλλοντός μας». Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με χαμηλή γονιμότητα, δημογραφική συρρίκνωση και διαρκή αύξηση του προσδόκιμου ζωής – μια εξέλιξη που επιβαρύνει το ασφαλιστικό σύστημα, το σύστημα υγείας και τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Όπως σημείωσε η Υπουργός, «όσα γνωρίζαμε μοιάζουν ξεπερασμένα». Οι υφιστάμενοι θεσμοί δεν επαρκούν πλέον για να ανταποκριθούν στις ανάγκες μιας κοινωνίας με αυξανόμενο ποσοστό ηλικιωμένων. Οι πολιτικές υγείας, η μακροοικονομική στρατηγική και η νομισματική πολιτική οφείλουν να αναπροσαρμοστούν, λαμβάνοντας υπόψη μια νέα πληθυσμιακή πραγματικότητα, όπου το ένα τρίτο των πολιτών θα είναι άνω των 65 ετών τις επόμενες δεκαετίες.
Περισσότερα χρόνια, περισσότερη ζωή: Το νέο μοντέλο για τη γήρανση
Αντί να αντιμετωπίζεται η γήρανση ως παθητική απόσυρση, το Υπουργείο Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής προτάσσει την έννοια της ενεργού γήρανσης — τη διατήρηση της συμμετοχής, της αξιοπρέπειας και της χρησιμότητας των μεγαλύτερων σε ηλικία πολιτών μέσα στον κοινωνικό ιστό.
Η Δόμνα Μιχαηλίδου ανέδειξε μια σειρά μεταρρυθμίσεων που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση: προγράμματα απόκτησης νέων δεξιοτήτων από ηλικιωμένους, δυνατότητα εργασίας για τους συνταξιούχους χωρίς περικοπή της σύνταξης, και πρωτοβουλίες που προάγουν τη διαγενεακή αλληλεγγύη. Ο στόχος, όπως είπε, είναι «οι μεγαλύτεροι σε ηλικία να παραμείνουν ενεργοί και συμμετέχοντες» – όχι θεατές, αλλά συμμέτοχοι στην κοινωνική και οικονομική ζωή.
Αυτή η προσέγγιση δεν είναι μόνο κοινωνικά δίκαιη. Είναι και οικονομικά εύλογη. Η εμπειρία, η γνώση και η παραγωγικότητα των ηλικιωμένων πολιτών μπορούν να αποτελέσουν πλεονέκτημα για μια χώρα που γερνάει — εφόσον υπάρξουν τα κατάλληλα θεσμικά και πολιτικά κίνητρα.
Μέτρα για τη στήριξη της οικογένειας
Η απάντηση στο δημογραφικό δεν μπορεί να περιοριστεί στη διαχείριση των συνεπειών της γήρανσης. Οφείλει να περιλαμβάνει και πολιτικές που στηρίζουν τη δημιουργία οικογένειας και την ανατροφή παιδιών, μέσα σε ένα ασφαλές, δίκαιο και ευέλικτο πλαίσιο. Η Δόμνα Μιχαηλίδου αναφέρθηκε ενδεικτικά στα στεγαστικά προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2», επισημαίνοντας πως «όταν υπάρχουν τα κατάλληλα κίνητρα, μπορούμε να προχωρήσουμε τις σωστές πολιτικές».
Στο ίδιο πνεύμα, υπογράμμισε ότι και άλλες παρεμβάσεις —όπως η πατρική άδεια και οι «Νταντάδες της Γειτονιάς»— έχουν διπλή λειτουργία: δεν αποτελούν μόνο κοινωνική υποστήριξη, αλλά και μεταρρυθμίσεις με οικονομικό αντίκτυπο. Ενισχύουν τη γυναικεία συμμετοχή στην εργασία, μειώνουν το κόστος φροντίδας, επιτρέπουν την ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
Η σύνδεση κοινωνικής πολιτικής και οικονομικής αποτελεσματικότητας δεν είναι θεωρητική. Είναι απαραίτητη. Και όπως τόνισε η Υπουργός, καμία ουσιαστική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να επιτευχθεί απομονωμένα. Απαιτείται συλλογική προσπάθεια — συνέργεια του κράτους, των θεσμών, της αγοράς και της κοινωνίας.
Όχι απλώς περισσότερα χρόνια, αλλά καλύτερα χρόνια
Η παρουσία της Δόμνας Μιχαηλίδου στο συνέδριο “Economics of Longevity and Ageing” ανέδειξε ένα συνεκτικό αφήγημα: η μακροζωία δεν είναι μόνο πρόκληση· είναι ευκαιρία αναγέννησης. Μια ευκαιρία να επανεξετάσουμε τι σημαίνει κοινωνική συνοχή, ποια είναι τα όρια της παραγωγικής ηλικίας, πώς ορίζουμε την αξία του ανθρώπου μέσα στην κοινότητα — όχι με βάση την ηλικία του, αλλά τη δυνατότητα να συμμετέχει ισότιμα.
Η διασφάλιση ότι οι άνθρωποι θα γερνούν «με αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη» δεν είναι ρητορική. Είναι πολιτική πυξίδα. Και στο βαθμό που συνοδεύεται από πράξεις, μπορεί να αλλάξει το μέλλον.
