Εθνική Στρατηγική κατά του Καρκίνου, τόσο κοντά μα τόσο μακριά!

Ραγδαία είναι οι πρόοδος στο χώρο της Ογκολογίας αφού τόσο τα νέα φάρμακα όσο και οι νέες τεχνικές έρχονται να αναβαθμίσουν τα εργαλεία που μέχρι σήμερα διέθετε ο γιατρός και να διαμορφώσουν ένα περιβάλλον ευκολότερης και δραστικότερης διαχείρισης του καρκίνου. Μόνο και η αναφορά αυτών είναι αρκετή έτσι ώστε σχηματικά να κατανοήσει κανείς την «καταιγίδα εξελίξεων» που αναμένεται και από την οποία δεν θα πρέπει να απουσιάζει η χώρα μας.

• Η ανοσοθεραπεία έχοντας συμπληρώσει 10 χρόνια από την εμφάνιση της έχει αρχίσει πλέον να δίνει μετρήσιμα αποτελέσματα όχι μόνο σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο αλλά και σε ασθενείς με ιάσιμες μορφές καρκίνου. Η ανοσοθεραπεία πραγματικά άλλαξε τον τρόπο που μέχρι σήμερα αντιμετωπίζαμε τον καρκίνο διαμορφώνοντας για αρκετούς ασθενείς ένα εξαιρετικά βιώσιμο περιβάλλον. Συνδυασμοί δε με χημειοθεραπεία ή και βιολογικούς παράγοντες αναδεικνύουν το μεγάλο θεραπευτικό της όφελος.
• Η εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία με τα CAR-T cells, τεχνική η οποία παραμένει ακριβή και πολύπλοκη αλλά εξαιρετικά χρήσιμη σε πολλές μορφές αιματολογικών κακοηθειών μέχρι στιγμής προσφέροντας μακρές ανταποκρίσεις.
• Τα mRNA εμβόλια από τα οποία οι επιστήμονες περιμένουν πάρα πολλά δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες. Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά κι οι προσδοκίες είναι υψηλές. Πρόσφατα και η χώρα μας με τέσσερα κέντρα προσφέρει τη δυνατότητα σε ασθενείς να λάβουν αυτή την ελπιδοφόρα μορφή θεραπείας.
• Νέες μορφές χημειοθεραπείας όπως η χρήση νανοσωματιδίων που ενθυλακώνουν την  χημειοθεραπεία και εισέρχονται με μεγαλύτερη ευκολία και κατά προτεραιότητα στα καρκινικά κύτταρα, καταπολεμώντας τα και ελαχιστοποιώντας την τοξικότητα στους υγιείς ιστούς είναι επίσης ένα σημαντικό εργαλείο στα χέρια του σύγχρονου ογκολόγου.
• Τα συζευγμένα αντισώματα αποτελούν σημαντικό τεχνολογικό επίτευγμα και συμβάλλουν σε σπουδαίες νίκες κατά του καρκίνου.
• Οι εξελιγμένες μοριακές τεχνικές όπως το Next Generation Sequencing δίνουν τη δυνατότητα πιθανής εξατομίκευσης της θεραπείας σε κάθε μορφή καρκίνου. Η δυνατότητα της μη λήψης ιστού ανοίγει νέες «πόρτες».
• Επίσης οι νέες χειρουργικές τεχνικές με τα ρομποτικά μηχανήματα τα οποία ελαχιστοποιούν το χρόνο ανάρρωσης των ασθενών μετά το χειρουργείο καθώς επίσης και το χρόνο νοσηλείας αυτών είναι ένα σημαντικό τεχνολογικό απόκτημα της εποχής μας συμπληρωματικά.
• Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για τα νέα μηχανήματα ακτινοθεραπείας που έχουν τοποθετηθεί πλέον σε όλα τα δημόσια νοσοκομεία, μία πολύτιμη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος με αποτέλεσμα ο μέσος ασθενής να απολαμβάνει εξαιρετικά υψηλής ποιότητας θεραπείες χωρίς κόστος για τον ίδιο.

• Η εξέλιξη της τεχνολογίας στην απεικόνιση, τόσο των αξονικών όσο και των μαγνητικών τομογράφων αλλά επίσης και με το PET όπως πρόσφατα με το σχετιζόμενο καρκίνο του προστάτη PSMA προσφέρουν τη δυνατότητα της σταδιοποιήσης με μεγαλύτερη ακρίβεια των ασθενών και έτσι συμβάλουν και αυτά με τον τρόπο τους στην εξατομικευμένη πλέον θεραπεία.
• Η επεμβατική ακτινολογία και η δυνατότητα αντιμετώπισης των μεταστάσεών με τοπικές θεραπείες διαρκώς αυξάνεται στις μέρες μας προσφέροντας καλύτερο έλεγχο της νόσου, πιθανή ελάττωση των συμπτωμάτων αλλά και των παρενεργειών από τη χρήση της συστηματικής θεραπείας.
• Οι κλινικές μελέτες προσφέρουν πρώιμη πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα αλλά και τεχνολογίες αιχμής συμβάλλοντας με το δικό τους τρόπο στην καταπολέμηση του καρκίνου.
• Επίσης δεν θα πρέπει να λησμονούμε την αξία της ψηφιοποίησης της υγείας και όλως ιδιαιτέρως του Ηλεκτρονικού Φακέλου του ασθενούς με αποτέλεσμα το να μην χάνεται η πληροφορία αυτού αλλά και να μην υπάρχει η ανάγκη της μετακίνησης και μεταφοράς ογκωδών φακέλων από ιατρείο σε ιατρείο. Το Μητρώο Ασθενών με Καρκίνο αποτελεί ένα σπουδαίο έργο που σύντομα αναμένουμε να αρχίσει να εφαρμόζεται στην χώρα μας και να παράγει χρήσιμα αποτελέσματα.
• Προγράμματα πρόληψης, ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης όπως το «Φώφη Γεννηματά» για τον καρκίνο του μαστού και η επέκταση τους και σε άλλες μορφές καρκίνου, έρχονται να καλύψουν ένα μεγάλο κενό που υπήρχε χρειάζεται ωστόσο να εξασφαλιστεί η οικονομική τους βιωσιμότητα και η καθολική συμμετοχή των πολιτών.
• Το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων HPV (ποιο γνωστό κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας) αλλά και της ηπατίτιδας Β είναι δύο πολύ σημαντικά όπλα κατά του καρκίνου που δεν πρέπει να παραλείπονται από το σχεδιασμό της στρατηγικής.
• Η Καινοτομία στην Ογκολογία σε συνδυασμό με την Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξουν σύντομα το περιβάλλον στο οποίο θα ασκείται πλέον η ειδικότητα συμβάλλοντας τόσο στην καλύτερη ενημέρωση των ασθενών όσο και των γιατρών, στην αποφυγή λαθών αλλά και τη δημιουργία άγνωστων μέχρι στιγμής δυνατοτήτων που πρέπει να είμαστε σε θέση να εκμεταλλευτούμε προς όφελος των ασθενών.
• Η ανάπτυξη της υποστηρικτικής Ογκολογίας και η ευκολότερη διαχείριση των τοξικοτήτων οδηγεί σε βελτίωση του ταξιδιού του ογκολογικού ασθενή. Σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί το «Οίκοθεν» που αφορά τη χορήγηση αντινεοπλασματικών νοσοκομειακών φαρμάκων στο σπίτι του ασθενούς αλλά και μέτρα για την ανακουφιστική φροντίδα.
• Τέλος τα Κέντρα Αριστείας και η διασύνδεση με το εξωτερικό η πιστοποίηση και ο ποιοτικός έλεγχος των διαδικασιών είναι στοιχεία τα οποία θα πρέπει σύντομα να εστιάσουμε σαν χώρα έτσι ώστε να απολαμβάνουμε και από κει τα καλά αποτελέσματα.

Όλα τα παραπάνω απαιτούν μέτρα που η εφαρμογή τους εξαρτάται από τη βούληση κάθε κυβέρνησης. Στη χώρα μας χρειάζεται να διανύσουμε μεγάλη απόσταση μέχρι την καθολική ενσωμάτωση των ανωτέρων εξελίξεων της επιστήμης. Ωστόσο η αποδεδειγμένη αξία τους δεν αφήνει περιθώρια δισταγμών για την επιτάχυνση της εφαρμογής τους καθώς στα αναπτυγμένα κράτη όλοι οι πολίτες απολαμβάνουν τους καρπούς της επιστήμης. Το κόστος εφαρμογής τους είναι υπολογίσιμο όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα για εμάς είναι η έλλειψη οργάνωσης. Οι χρόνιες παθογένειες στο χώρο της υγείας, η αδυναμία της πολιτείας να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις με ταχύτητα και ακρίβεια, η υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, η εκπαίδευση και η τεχνολογία που φθίνει, το μεγάλο «χάσμα» της πρωτεύουσας με την περιφέρεια, η έλλειψη αξιολόγησης και η απουσία κινήτρων είναι μερικά μόνο από τα προβλήματα που ταλανίζουν τους εργαζόμενους αλλά και τους λήπτες των υπηρεσιών εν κατακλείδι.

Οριζόντια μέτρα όπως το Clowback & Rebate αφορούν μόνο μέρος της δαπάνης και δημιουργούν πολλές φορές στρεβλώσεις στην αγορά. Η ανάγκη για εκσυγχρονισμό σε όλα τα επίπεδα και η προσθήκη της ποιότητας με μετρήσιμους δείκτες στις παρεχόμενες υπηρεσίες είναι το κλειδί για τη μετάβαση στο μέλλον. Άλλωστε στην χώρα αυτή γεννήθηκε και δίδαξε ο σπουδαίος φιλόσοφος Αριστοτέλης, ο οποίος ανέφερε πως «η ποιότητα δεν είναι πράξη, αλλά συνήθεια» και μάλιστα συνήθεια που γεννάει αποτελέσματα κατά του καρκίνου στην περίπτωσή μας, θα συμπλήρωνα εγώ.