Η AbbVie στις Βρυξέλλες για την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία

Η καινοτομία είναι «υπόσχεση ζωής»

Η Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AbbVie Ελλάδας, Κύπρου και Μάλτας, χαρακτήρισε τη φαρμακευτική καινοτομία «υπόσχεση ζωής», καθώς μπορεί να απαντήσει σε θεραπευτικές ανάγκες που παραμένουν ακάλυπτες και να προσφέρει τη σωστή θεραπεία στον σωστό ασθενή, τη σωστή χρονική στιγμή. Όπως ανέφερε, η καινοτομία μπορεί να προσθέσει χρόνια στη ζωή και ζωή στα χρόνια των ασθενών, βελτιώνοντας το ποιοτικό προσδόκιμο ζωής.

Η επικεφαλής της AbbVie Ελλάδας αναφέρθηκε στην ταχεία επιστημονική πρόοδο και στη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην επιτάχυνση της έρευνας και ανάπτυξης νέων θεραπειών. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η αξία της επιστημονικής προόδου εξαρτάται από το κατά πόσο τα αποτελέσματά της φθάνουν έγκαιρα στους ασθενείς.

Στην ομιλία της, η κα Μπαρμπετάκη εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για τη φθίνουσα πορεία που καταγράφει η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στις νέες θεραπείες. Επικαλούμενη τα στοιχεία της πανευρωπαϊκής μελέτης Patients W.A.I.T. Indicator 2025 των EFPIA και IQVIA, ανέφερε ότι από τα 168 νέα φάρμακα που έλαβαν κεντρική άδεια κυκλοφορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση την περίοδο 2021–2024, μόνο 69 ήταν διαθέσιμα στην Ελλάδα. Από αυτά, τα 36 ήταν πλήρως διαθέσιμα μέσω δημόσιας αποζημίωσης, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου σε ένα στα πέντε φάρμακα του συνόλου που εξετάστηκε. Η μελέτη κατέγραψε ακόμη ότι ο μέσος χρόνος από την κεντρική ευρωπαϊκή έγκριση μιας νέας θεραπείας έως τη διαθεσιμότητά της μέσω δημόσιας αποζημίωσης στην Ελλάδα ανερχόταν σε 641 ημέρες.

Οι προϋποθέσεις για αύξηση των επενδύσεων στην Ελλάδα

Η κα Μπαρμπετάκη επισήμανε ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό και αξιόλογα ερευνητικά κέντρα, τα οποία μπορούν να στηρίξουν την προσέλκυση περισσότερων κλινικών μελετών και διεθνών επενδύσεων. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι για να αξιοποιηθούν αυτά τα πλεονεκτήματα απαιτούνται ισχυρά επενδυτικά κίνητρα και ένα σταθερό, προβλέψιμο και βιώσιμο περιβάλλον. Ως παράδειγμα ανέφερε την Πορτογαλία, η οποία, όπως επισήμανε, προσελκύει κονδύλια παρέχοντας κίνητρα χρηματοδότησης και δυνατότητες συμψηφισμού των επενδύσεων με τις υποχρεωτικές επιστροφές της φαρμακευτικής βιομηχανίας, και τόνισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να χάσει αυτή τη μάχη.

Η επικεφαλής της AbbVie Ελλάδας υποστήριξε ακόμη ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την ικανότητά της να παράγει καινοτομία και να μην περιορίζεται μόνο στη θέσπιση νέων κανόνων. Ιδιαίτερα αναφέρθηκε στην αξιοποίηση των δεδομένων υγείας, τα οποία χαρακτήρισε «θησαυρό», προτείνοντας στρατηγικές συμφωνίες για τη συγκέντρωση και αξιοποίηση δεδομένων θεραπευτικών αποτελεσμάτων.

Καταλήγοντας, η κα Μπαρμπετάκη σημείωσε ότι στην επιστήμη η ταχύτητα συνδέεται άμεσα με την πρόοδο, ενώ δεν μπορεί να υπάρξει επένδυση χωρίς τους αναγκαίους πόρους. Αναφερόμενη στην ελληνική αγορά, υποστήριξε ότι, μέσω των υποχρεωτικών επιστροφών, η φαρμακευτική βιομηχανία χρηματοδοτεί οκτώ στα δέκα καινοτόμα φάρμακα. Χαρακτήρισε το βάρος αυτό δυσανάλογο και ζήτησε την ανακατανομή του, παράλληλα με την ενίσχυση των ευρωπαϊκών επενδύσεων στη βιοτεχνολογία.

Οι οικονομικές και κανονιστικές παράμετροι της πρόσβασης

Στις οικονομικές και κανονιστικές συνθήκες που επηρεάζουν τη διάθεση των νέων θεραπειών αναφέρθηκε ο Χρήστος Μπούκης, Market Access και Government Affairs Director της AbbVie. Όπως σημείωσε, οι βιοφαρμακευτικές εταιρείες επανεπενδύουν περίπου το 25% των εσόδων τους στην έρευνα και ανάπτυξη, χωρίς να επιδιώκουν τον αποκλεισμό αγορών από τη διάθεση νέων θεραπειών.

Ο κ. Μπούκης υποστήριξε ότι οι καθυστερήσεις που καταγράφονται στην Ελλάδα, οι οποίες αποτυπώνονται και στον δείκτη Patients W.A.I.T., δεν οφείλονται στις κεντρικές ευρωπαϊκές διαδικασίες έγκρισης, αλλά κυρίως στις διαφορετικές εθνικές διαδικασίες αποζημίωσης. Οι αποκλίσεις αυτές, ανέφερε, διευρύνουν τις ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών και καθορίζουν πόσο γρήγορα θα φθάσει μια νέα θεραπεία στους ασθενείς κάθε χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μπούκης τόνισε ότι «ο προσδιορισμός των δαπανών υγείας πρέπει να γίνεται από κάτω προς τα πάνω, με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού και όχι ως “τυφλό” ποσοστό του ΑΕΠ».

Ο κ. Μπούκης αναφέρθηκε ακόμη στην πολιτική “Most Favored Nation” των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι τα κοντόφθαλμα πλαίσια τιμολόγησης μπορεί να μετακυλίουν το κόστος από τη μία αγορά στην άλλη και να αποδυναμώνουν μακροπρόθεσμα το οικοσύστημα της φαρμακευτικής καινοτομίας.

Για την Ελλάδα, ο κ. Μπούκης επισήμανε ότι το clawback, το οποίο αγγίζει το 80%, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη δημιουργία ενός βιώσιμου και προβλέψιμου περιβάλλοντος για την καινοτομία.

Καταλήγοντας, ο κ. Μπούκης υπογράμμισε ότι κάθε θεραπεία πρέπει να αξιολογείται με βάση την πραγματική αξία και το όφελος που προσφέρει στον ασθενή, με στόχο να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές κάτι καλύτερο από αυτό που παραλάβαμε.

Η συνεργασία ως προϋπόθεση για την ισότιμη πρόσβαση

Την ανάγκη στενότερης συνεργασίας μεταξύ της φαρμακευτικής βιομηχανίας, των ενώσεων ασθενών, της επιστημονικής κοινότητας και των θεσμών ανέδειξε η Μελίνα Θωμαΐδου, Senior Head of Corporate Affairs της AbbVie.

«Η πραγματική αξία της επιστήμης αποδεικνύεται όταν φτάνει έγκαιρα και ισότιμα στον ασθενή. Οφείλουμε να συνεργαζόμαστε στενά με τις ενώσεις ασθενών, την επιστημονική κοινότητα και τους θεσμούς, εισφέροντας δεδομένα, τεχνογνωσία και λύσεις», ανέφερε η κα Θωμαΐδου, υπογραμμίζοντας ότι η φαρμακευτική βιομηχανία μπορεί να λειτουργήσει ως ενεργός συνδιαμορφωτής λύσεων για συστήματα υγείας που θα είναι περισσότερο ανθεκτικά, αποδοτικά και ανθρωποκεντρικά.

Η κα Θωμαΐδου συνέδεσε άμεσα την πρόσβαση στην καινοτομία με την προσέλκυση επενδύσεων, επισημαίνοντας ότι ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον διασφαλίζει την πρόσβαση των ασθενών και παράλληλα ενισχύει την επιστημονική αριστεία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

«Η ισότιμη πρόσβαση είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής και σεβασμού στο δικαίωμα κάθε ασθενούς για την καλύτερη δυνατή φροντίδα», τόνισε η κα Θωμαΐδου, καλώντας σε αποφασιστική δράση ώστε οι Ευρωπαίοι πολίτες να μπορούν να επωφελούνται από τα επιτεύγματα της επιστήμης χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις και ανισότητες.

Λιγότερη γραφειοκρατία και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας

Τη σύνδεση της προόδου στην υγεία με τον ευρύτερο στόχο της ευρωπαϊκής σύγκλισης ανέδειξε ο Δημήτρης Τσιόδρας, ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και οικοδεσπότης της εκδήλωσης, ο οποίος επισήμανε ότι οι ευρωπαϊκές παρεμβάσεις πρέπει να είναι στοχευμένες, ώστε να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα για τους πολίτες.

Ο κ. Τσιόδρας σημείωσε ότι η Ευρώπη παράγει εξαιρετικές επιστημονικές ιδέες, αλλά καλείται να ενισχύσει την ικανότητά της να τις μετατρέπει σε προϊόντα. Πρότεινε τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας, υπογραμμίζοντας ότι οι πόροι του πρέπει να κατανέμονται δίκαια σε όλα τα κράτη-μέλη.

Ο κ. Τσιόδρας αναφέρθηκε ακόμη στις μεγάλες καθυστερήσεις που καταγράφονται στην πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες και τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την έρευνα και την παραγωγή, αξιοποιώντας εργαλεία όπως το Critical Medicines Act και το EU Biotech Act.

Θεσμική συμμετοχή των ασθενών στις αποφάσεις

Στις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις που επηρεάζουν την πρόσβαση στις νέες θεραπείες εστίασε ο Νίκος Παπανδρέου, ευρωβουλευτής του S&D και μέλος της Επιτροπής SANT, ο οποίος πρότεινε τη θεσμική συμμετοχή των ασθενών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ώστε η εμπειρία και οι ανάγκες τους να λαμβάνονται συστηματικά υπόψη κατά τη διαμόρφωση των πολιτικών υγείας.

Ο κ. Παπανδρέου τάχθηκε επίσης υπέρ της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείου αποκλειστικά για την υγεία και τη βιοτεχνολογία, το οποίο θα μπορούσε να στηρίξει την έρευνα, την ανάπτυξη νέων θεραπειών και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις και προσέλκυση κλινικών μελετών

Στις ευκαιρίες που δημιουργούν οι νέες ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις αναφέρθηκε ο Ιωάννης Βράιλας, Πρέσβης και Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κ. Βράιλας στάθηκε ειδικότερα στη νέα ευρωπαϊκή φαρμακευτική νομοθεσία, στον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας και στην κοινή ευρωπαϊκή αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις αυτές μπορούν να προσφέρουν σημαντικά εργαλεία για τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Συστήματος Υγείας και να ενισχύσουν τη δυνατότητα της Ελλάδας να προσελκύσει περισσότερες κλινικές μελέτες.

Ανταγωνιστικό κανονιστικό περιβάλλον για την καινοτομία

Την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ανταγωνιστικού κανονιστικού περιβάλλοντος υπογράμμισε ο Μιχάλης Χατζηπαντέλα, ευρωβουλευτής και σκιώδης εισηγητής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Επιτροπή SANT. Ο κ. Χατζηπαντέλα τόνισε ότι η εμπειρία της πανδημίας απέδειξε πως, όταν υπάρχει κοινή πολιτική βούληση, η Ευρώπη μπορεί να κινηθεί με ταχύτητα.

Κοινή ευρωπαϊκή αξιολόγηση για ταχύτερη πρόσβαση

Στον ρόλο της κοινής ευρωπαϊκής κλινικής αξιολόγησης αναφέρθηκε ο Κώστας Αθανασάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Ο κ. Αθανασάκης επισήμανε ότι η Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαδικασίες για τη λειτουργία των συστημάτων υγείας, καθώς καλείται να κατανείμει τους περιορισμένους διαθέσιμους πόρους με στόχο τη μεγιστοποίηση του οφέλους για την υγεία του πληθυσμού. Παράλληλα, σημείωσε ότι η κοινή ευρωπαϊκή κλινική αξιολόγηση συνιστά σημαντική μεταρρύθμιση, η οποία μπορεί να περιορίσει τις ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών και να επιταχύνει την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες.

Καθολική πρόσβαση και συνέχεια της θεραπείας

Τη σημασία της ουσιαστικής πρόσβασης των ασθενών στις νέες θεραπείες ανέδειξε η Βασιλική-Ραφαέλλα Βακουφτσή, Πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας.

Η κα Βακουφτσή επισήμανε ότι η φαρμακευτική καινοτομία έχει αλλάξει την πορεία πολλών νοσημάτων. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η έγκριση ενός νέου φαρμάκου δεν αρκεί όταν δεν συνοδεύεται από την καθολική πρόσβαση των ασθενών.

Στην ομιλία της, η κα Βακουφτσή τόνισε ακόμη την ανάγκη να διασφαλίζεται η συνέχεια της θεραπείας, χωρίς καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια που μπορεί να επιβαρύνουν την υγεία και την καθημερινότητα των ασθενών.

Συνδιαμόρφωση των πολιτικών υγείας

Στη σημασία της ουσιαστικής συμμετοχής των ασθενών στη λήψη αποφάσεων αναφέρθηκε η Maria Fernanda Salinas Escoto, εκπρόσωπος της IFCCA. Η κα Salinas Escoto σημείωσε ότι οι ασθενείς εισφέρουν μια μοναδική οπτική, διαφορετική από εκείνη των ερευνητών και των επαγγελματιών υγείας, και υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να περάσει από την απλή διαβούλευση σε ένα μοντέλο ουσιαστικής συμμετοχής τους στη συνδιαμόρφωση των πολιτικών υγείας.

Η ισότιμη πρόσβαση στην καινοτομία προϋποθέτει συνεργασία και επενδύσεις

Κοινό σημείο των παρεμβάσεων αποτέλεσε η διαπίστωση ότι η επιστημονική πρόοδος δεν αρκεί από μόνη της για να βελτιώσει την υγεία των πολιτών. Η έγκαιρη πρόσβαση στις νέες θεραπείες προϋποθέτει επαρκή και ορθολογικά κατανεμημένη χρηματοδότηση, ταχύτερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες αξιολόγησης και αποζημίωσης, καθώς και σταθερή συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμών, επιστημονικής κοινότητας, φαρμακευτικής βιομηχανίας και εκπροσώπων των ασθενών.

Η συμμετοχή της AbbVie στη συζήτηση ανέδειξε τη σύνδεση μεταξύ της πρόσβασης στην καινοτομία και της προσέλκυσης επενδύσεων στην έρευνα, τη βιοτεχνολογία και τις κλινικές μελέτες. Όπως προέκυψε από το σύνολο των παρεμβάσεων, ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον μπορεί να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και, παράλληλα, να περιορίσει τις ανισότητες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι ασθενείς ως προς τον χρόνο και τις προϋποθέσεις πρόσβασης στις νέες θεραπείες.