Ζώα και παιδιά: Μια αρμονική συνύπαρξη που απαιτεί κανόνες
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, την 4η Οκτωβρίου, το Σωματείο «Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος» υπενθυμίζει βασικούς κανόνες που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ατυχημάτων και τραυματισμών από ζώα, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των παιδιών.
Η επαφή με τα ζώα μπορεί να προσφέρει πολλά στα παιδιά, χρειάζεται όμως να γίνεται με ασφάλεια και σεβασμό. Τα παιδιά είναι σημαντικό να μαθαίνουν από μικρή ηλικία ότι κάθε ζώο έχει τις δικές του ανάγκες, τα όριά του και τα φυσικά του ένστικτα και ότι ακόμη και ένα γνώριμο και ήρεμο κατοικίδιο μπορεί να αντιδράσει απρόβλεπτα, αν φοβηθεί, πονέσει ή αιφνιδιαστεί.
Βασικοί κανόνες για ασφαλή επαφή με τα ζώα
Πριν πλησιάσει ή χαϊδέψει ένα άγνωστο ζώο, το παιδί πρέπει πάντα να ζητά την άδεια του ιδιοκτήτη του και, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, να βρίσκεται μαζί του ένας ενήλικας.
Οι κινήσεις γύρω από ένα ζώο πρέπει να είναι ήρεμες, χωρίς φωνές, τρέξιμο ή απότομες χειρονομίες που μπορεί να το τρομάξουν. Δεν ενοχλούμε ένα ζώο όταν τρώει, κοιμάται, φροντίζει τα μικρά του ή προσπαθεί να απομακρυνθεί.
Ακόμη και το πιο οικείο κατοικίδιο μπορεί να δαγκώσει ή να γρατζουνίσει όταν αισθανθεί φόβο, πόνο ή απειλή. Η εξοικείωση με ένα ζώο δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό.
Τι πρέπει να προσέχουμε ανάλογα με τα ζώα
Όταν ερχόμαστε σε επαφή με έναν σκύλο ή μια γάτα που δεν γνωρίζουμε, αφήνουμε το ζώο να μας πλησιάσει και δεν επιβάλλουμε την επαφή. Αποφεύγουμε τα σφιχτά αγκαλιάσματα και τις απότομες κινήσεις, καθώς ένα ζώο μπορεί να τα εκλάβει ως περιορισμό ή απειλή.
Η επιλογή κατοικίδιου σε μια οικογένεια με παιδιά δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο μέγεθος ή στη φυλή του ζώου. Χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη η ηλικία των παιδιών, ο χαρακτήρας και το ιστορικό του ζώου, οι ανάγκες του, αλλά και η δυνατότητα της οικογένειας να το φροντίζει και να επιβλέπει σωστά την επαφή του με τα παιδιά.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν έρχεται ένα νέο μωρό στο σπίτι. Η αλλαγή στη ρουτίνα και στα ερεθίσματα μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός κατοικίδιου, γι’ αυτό η γνωριμία χρειάζεται να γίνεται σταδιακά και πάντα με επίβλεψη.
Στην περίπτωση αλόγων, αγελάδων, κατσικιών και άλλων ζώων σε αγροκτήματα, τα παιδιά δεν πρέπει να τα πλησιάζουν χωρίς την παρουσία ενηλίκου και δεν πρέπει να στέκονται ακριβώς πίσω τους, καθώς υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού από κλωτσιά.
Τα άγρια ζώα δεν τα πλησιάζουμε, δεν προσπαθούμε να τα αγγίξουμε και δεν τα ταΐζουμε, ακόμη κι αν φαίνονται ήρεμα ή εξοικειωμένα με την ανθρώπινη παρουσία. Αντίστοιχα, αποφεύγουμε να πιάνουμε ή να ενοχλούμε άγνωστα ερπετά και έντομα.
Ο ρόλος των γονέων στην πρόληψη
Η σωστή συμπεριφορά απέναντι στα ζώα μαθαίνεται κυρίως μέσα από την καθημερινότητα. Οι γονείς μπορούν να χρησιμοποιούν απλά παιχνίδια ρόλων, παιδικά βιβλία ή πραγματικές στιγμές, όπως μια βόλτα στο πάρκο, για να εξηγούν στα παιδιά πώς πλησιάζουμε ένα ζώο με ασφάλεια.
Παράλληλα, είναι σημαντικό τα παιδιά να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν ότι ένα ζώο μπορεί να μη θέλει επαφή. Ένας σκύλος που απομακρύνεται, κρύβεται, σφίγγει το σώμα του ή γρυλίζει δείχνει ότι χρειάζεται χώρο και η επαφή πρέπει να σταματήσει.
Τα ζώα δεν είναι παιχνίδια. Δεν τα τραβάμε από την ουρά, τα αυτιά ή τα πόδια, δεν τα πιέζουμε και δεν επιμένουμε να τα αγγίζουμε όταν προσπαθούν να φύγουν. Στα μικρότερα ζώα, όπως ένα γατάκι ή ένα κουνέλι, τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν και τον σωστό τρόπο να τα κρατούν, χωρίς να τα σφίγγουν ή να κινδυνεύουν να τα ρίξουν κάτω.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επίβλεψη. Ένα μικρό παιδί δεν πρέπει να μένει μόνο του με ένα κατοικίδιο, ακόμη κι αν πρόκειται για ζώο της οικογένειας που μέχρι τότε δεν έχει παρουσιάσει επιθετική συμπεριφορά.
Οι γονείς χρειάζεται επίσης να δίνουν οι ίδιοι το παράδειγμα. Ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουν και χειρίζονται ένα ζώο λειτουργεί ως πρότυπο για το παιδί. Μετά την επαφή με ζώα, καλό είναι να ακολουθείται σχολαστικό πλύσιμο των χεριών.
Τι κάνουμε όταν ένας σκύλος πλησιάζει απειλητικά
Ένα παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι, αν ένας άγνωστος σκύλος το πλησιάσει με τρόπο που το φοβίζει, δεν πρέπει να αρχίσει να τρέχει ή να φωνάζει. Προσπαθεί να παραμείνει ήρεμο, αποφεύγει τις απότομες κινήσεις και την επίμονη οπτική επαφή και, εφόσον είναι δυνατό, απομακρύνεται αργά.
Αν πέσει στο έδαφος, είναι σημαντικό να προστατεύσει κυρίως το κεφάλι, το πρόσωπο και τον αυχένα.
Προσοχή στη φύση και την εξοχή
Στη φύση χρειάζεται διαφορετικού είδους εγρήγορση. Αν συναντήσουμε άγριο ζώο, δεν πανικοβαλλόμαστε, δεν το πλησιάζουμε και δεν επιχειρούμε να το διώξουμε ή να του επιτεθούμε. Κρατάμε απόσταση και απομακρυνόμαστε ήρεμα.
Σε περιοχές όπου μπορεί να υπάρχουν φίδια, σκορπιοί ή άλλα ζώα που ενδέχεται να προκαλέσουν τραυματισμό, αποφεύγουμε να βάζουμε τα χέρια κάτω από πέτρες, μέσα σε χαραμάδες ή σε σημεία που δεν μπορούμε να ελέγξουμε οπτικά. Σε ψηλή βλάστηση κινούμαστε με προσοχή και χρησιμοποιούμε κατάλληλα κλειστά υποδήματα.
Δεν πλησιάζουμε κυψέλες ή φωλιές εντόμων και δεν τις ενοχλούμε, καθώς τσιμπήματα από μέλισσες ή σφήκες μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα για άτομα με σοβαρή αλλεργία.
Προσοχή χρειάζεται και στη θάλασσα. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν ότι δεν αγγίζουν άγνωστα θαλάσσια ζώα ή ψάρια που έχουν αλιευθεί, ενώ αποφεύγεται το κολύμπι σε σημεία όπου υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση μεδουσών.
Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση δαγκώματος ή γρατζουνιάς
Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν ότι ένα δάγκωμα ή μια γρατζουνιά από ζώο δεν πρέπει να κρύβεται από φόβο μήπως τα μαλώσουν. Ενημερώνουν αμέσως έναν ενήλικα.
Το τραύμα πρέπει να καθαρίζεται καλά με νερό και σαπούνι και, όταν το δάγκωμα έχει προκαλέσει λύση της συνέχειας του δέρματος, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ακόμη και αν αρχικά φαίνεται μικρό.
Ο σεβασμός στα ζώα ξεκινά από την παιδική ηλικία
Η πρόληψη των ατυχημάτων δεν σημαίνει ότι τα παιδιά πρέπει να φοβούνται τα ζώα. Αντίθετα, στόχος είναι να μάθουν να συνυπάρχουν μαζί τους με ασφάλεια, κατανοώντας και σεβόμενα τα όριά τους.
Ο σεβασμός προς τα ζώα δεν αποτελεί μόνο έναν κανόνα προστασίας από τραυματισμούς. Καλλιεργεί στα παιδιά την ενσυναίσθηση, την υπευθυνότητα, την υπομονή και την προσοχή, αξίες που μπορούν να τα συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή.
