Η πρόσβαση στην καινοτομία στο επίκεντρο του 2ου ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit

Η πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, η συμμετοχή τους στη διαμόρφωση της φαρμακευτικής πολιτικής και οι πρακτικές δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στο σύστημα υγείας βρέθηκαν στο επίκεντρο του 2ου ΣΦΕΕ Patient Think Tank Summit, που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος στις 21 Απριλίου 2026, στην Αθήνα.

Περισσότεροι από 130 εκπρόσωποι οργανώσεων ασθενών, της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και της φαρμακευτικής βιομηχανίας έλαβαν μέρος στις εργασίες του Summit, το οποίο ανέδειξε την ανάγκη για πιο ουσιαστική θεσμική συμμετοχή των ασθενών, αλλά και για ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο πρόσβασης στις καινοτόμες θεραπείες.

Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στις νέες θεραπείες. Επεκτάθηκε σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των ασθενών, όπως η συμμετοχή στο κόστος φαρμάκων και εξετάσεων, οι καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε θεραπείες, η χρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, η σύσταση του Ταμείου Καινοτομίας και η ασφαλής διακίνηση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους.

Η πρόσβαση στις νέες θεραπείες και το Ταμείο Καινοτομίας

Τις εργασίες του Summit άνοιξε ο Υπουργός Υγείας Άδωνις-Σπυρίδων Γεωργιάδης, ο οποίος συνέδεσε τη συζήτηση για την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες με το ερανιστικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και περιλαμβάνει τη σύσταση του Ταμείου Καινοτομίας Φαρμάκου.

Η αναφορά του Υπουργού είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς το σχέδιο νόμου αφορά άμεσα την πρόσβαση των ασθενών σε νέα και καινοτόμα φάρμακα, τη λειτουργία του συστήματος αποζημίωσης, τη διαφάνεια στη διάθεση και αποζημίωση των φαρμάκων και τον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης. Στο ίδιο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπεται η σύσταση του Ταμείου Καινοτομίας στον ΕΟΠΥΥ, ως διακριτής κατηγορίας φαρμακευτικής δαπάνης με στόχο την πρόσβαση των ασθενών σε νέες και καινοτόμες θεραπείες.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης χαρακτήρισε το ερανιστικό νομοσχέδιο σημαντικό βήμα, επισημαίνοντας ότι «στην εποχή που ζούμε, ευτυχώς για την ανθρωπότητα, οι νέες θεραπείες είναι διαρκώς περισσότερες και καλύτερες, αλλά ταυτόχρονα και αρκετά πιο δαπανηρές». Όπως υπογράμμισε, το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί μια διαφανής και δομημένη διαδικασία, που θα διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των ασθενών στο φάρμακο που πραγματικά χρειάζονται.

Ο Υπουργός Υγείας σημείωσε ακόμη ότι στην κοινοβουλευτική διαδικασία που θα ακολουθήσει θα κληθούν να καταθέσουν τις απόψεις τους τόσο ο ΣΦΕΕ όσο και η Ένωση Ασθενών Ελλάδας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στο Ταμείο Μεταβατικής Αποζημίωσης, γνωστό και ως Ταμείο Καινοτομίας, το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορεί να προβλέπει ειδικούς όρους για φάρμακα και χαμηλότερα επίπεδα clawback, ώστε να λειτουργεί ως κίνητρο για την ένταξή τους στη θετική λίστα.

Στρατηγική προτεραιότητα του ΣΦΕΕ η συμμετοχή των ασθενών στις αποφάσεις

Από την πλευρά του ΣΦΕΕ, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ολύμπιος Παπαδημητρίου στάθηκε στην ανάγκη το Patient Think Tank Summit να αποκτήσει σταθερό χαρακτήρα ως χώρος διαλόγου για τα ζητήματα που αφορούν τους ασθενείς και τη φαρμακευτική πολιτική. Μετά την πρώτη διοργάνωση, όπως ανέφερε, η ημερίδα μπορεί πλέον να καθιερωθεί ως θεσμός, με στόχο την ουσιαστική συζήτηση ανάμεσα στους ασθενείς, την Πολιτεία, την επιστημονική κοινότητα και τη φαρμακευτική βιομηχανία.

Ο κ. Παπαδημητρίου υπογράμμισε ότι η ενεργός συμμετοχή των ασθενών στη διαμόρφωση της πολιτικής για το φάρμακο δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες εκβάσεις για τους ίδιους τους ασθενείς, για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και για την κοινωνία συνολικά. «Η ουσιαστική συμπερίληψη των ασθενών είναι στρατηγική προτεραιότητα για μας», ανέφερε χαρακτηριστικά αποτυπώνοντας τη θέση του Συνδέσμου για τον ρόλο των ασθενών στη διαμόρφωση της πολιτικής για το φάρμακο και την πρόσβαση στην καινοτομία.

Τα αιτήματα των ασθενών για συμμετοχή και πραγματική πρόσβαση

Το ζήτημα της θεσμικής εκπροσώπησης έθεσε με έμφαση ο Ιωάννης Βαρδακαστάνης, Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία, επισημαίνοντας ότι οι θεσμικά αναγνωρισμένοι φορείς των ατόμων με αναπηρία δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στις διαδικασίες διαλόγου και λήψης αποφάσεων.

Ο κ. Βαρδακαστάνης υπογράμμισε ότι υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στη συμμετοχή στον διάλογο και στη θεσμική εκπροσώπηση. Όπως σημείωσε, απαιτούνται αντικειμενικά κριτήρια, ώστε η παρουσία των φορέων να αντανακλά πραγματικά τον ρόλο και την αντιπροσωπευτικότητά τους.

Από την πλευρά της, η Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, στάθηκε στη σημασία της ουσιαστικής συμμετοχής των ασθενών στις πολιτικές υγείας, με ιδιαίτερη αναφορά στο Εθνικό Σύστημα Διακυβέρνησης της Ποιότητας της Φροντίδας Υγείας και της Ασφάλειας των Ασθενών. Όπως τόνισε, ο καλύτερος σχεδιασμός πολιτικών δεν κρίνεται μόνο από τις διαδικασίες που θεσπίζονται, αλλά κυρίως από το κατά πόσο αυτές ενσωματώνουν την εμπειρία των ασθενών και οδηγούν σε πραγματική βελτίωση της πρόσβασης.

Στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ογκολογικοί ασθενείς αναφέρθηκε ο Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου. Χαρακτήρισε θετική εξέλιξη το νέο σύστημα διακυβέρνησης ποιότητας και ασφάλειας ασθενών, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η συμμετοχή των ασθενών στις επιτροπές παραμένει κρίσιμη. Παράλληλα, έθεσε τα ζητήματα του κόστους, των ανισοτήτων και των δυσκολιών πρόσβασης στις θεραπείες.

Τη διάσταση των σπάνιων νοσημάτων ανέδειξε ο Δημήτρης Αθανασίου, Α’ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος, επισημαίνοντας ότι για τους σπάνιους ασθενείς η πρόσβαση δεν εξαντλείται στη χορήγηση ενός φαρμάκου. Όπως ανέφερε, μόνο περίπου το 5% των ασθενών με σπάνια νοσήματα έχει πρόσβαση σε θεραπεία, ενώ εξέφρασε την ανησυχία ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο που αναμένεται να ψηφιστεί μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα εμπόδια.

Με τις παρεμβάσεις των εκπροσώπων των ασθενών, η συζήτηση για τη συμμετοχή απέκτησε πιο συγκεκριμένο περιεχόμενο. Η θεσμική εκπροσώπηση, η πρόσβαση στις θεραπείες, η διαφάνεια και η αντιμετώπιση των ανισοτήτων αναδείχθηκαν ως προϋποθέσεις, ώστε ο ασθενής να μην παραμένει στο επίκεντρο μόνο ως διακήρυξη, αλλά να γίνεται πραγματική προτεραιότητα του συστήματος υγείας.

Οι προκλήσεις των ασθενών στην πρόσβαση και τη θεραπεία

Οι εργασίες του Summit συνεχίστηκαν με τρία θεματικά πάνελ, τα οποία συντόνισαν ο Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Κοσμήτωρ της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, και ο Λευτέρης Θηραίος, Γενικός Οικογενειακός Ιατρός, Διευθυντής ΕΣΥ στο Κέντρο Υγείας Βάρης, Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης του ΟΔΙΠΥ και Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών.

Στο πρώτο πάνελ, με θέμα τη συμμετοχή των ασθενών, η συζήτηση επικεντρώθηκε σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Μεταξύ αυτών ήταν η συμμετοχή στο κόστος φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, η διαφορά ανάμεσα στην τιμή αναφοράς και τη λιανική τιμή, η πρόσβαση των ανασφάλιστων ασθενών, η λειτουργία των κέντρων εμπειρογνωμοσύνης και οι παράνομες ή παράτυπες πληρωμές στο σύστημα υγείας.

Στο ίδιο πάνελ, η Α’ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Κατερίνα Κουτσογιάννη ανέδειξε την αυξανόμενη οικονομική επιβάρυνση των ασθενών, επισημαίνοντας ότι οι ιδιωτικές πληρωμές υγείας στην Ελλάδα ανέρχονται στο 34,2% της συνολικής δαπάνης, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο 15%. Η επισήμανση αυτή συνέδεσε τη συζήτηση για τη συμμετοχή των ασθενών με το κόστος που εξακολουθεί να επηρεάζει την πραγματική πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.

Στο δεύτερο πάνελ, που αφορούσε τη χρηματοδότηση και την πρόσβαση, το ενδιαφέρον στράφηκε στην υποχρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης και στις επιπτώσεις της για τους ασθενείς στην Ελλάδα. Συζητήθηκαν επίσης οι καθυστερήσεις σε φάρμακα που εισάγονται μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης και του ΙΦΕΤ, το καθεστώς των βιοδεικτών, οι ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκεςκαι ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει το Ταμείο Καινοτομίας.

Από την πλευρά της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, η Β’ Αντιπρόεδρος Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή εστίασε στη σημασία της έγκαιρης και απρόσκοπτης πρόσβασης στην καινοτομία, με αναφορά στον ρόλο του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης και του ΙΦΕΤ ως μηχανισμών πρόσβασης σε θεραπείες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο υπό σύσταση Ταμείο Καινοτομίας, καθώς η επάρκεια των πόρων και ο σχεδιασμός του θα καθορίσουν την πραγματική του αποτελεσματικότητα.

Το τρίτο πάνελ εστίασε στην ασφάλεια της διακίνησης των φαρμάκων, με ιδιαίτερη αναφορά στη διανομή Φαρμάκων Υψηλού Κόστους κατ’ οίκον και από ιδιωτικά φαρμακεία. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η τήρηση των κανόνων ψυχρής αλυσίδας, η ασφαλής μεταφορά και διακίνηση των φαρμάκων, η φαρμακοεπαγρύπνηση και η προσήλωση των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή.

Οι τρεις συζητήσεις έδειξαν πως η πρόσβαση στην καινοτομία δεν κρίνεται μόνο στο επίπεδο της έγκρισης ή της αποζημίωσης μιας θεραπείας. Κρίνεται και στην καθημερινή διαδρομή του ασθενούς στο σύστημα υγείας, από το κόστος συμμετοχής και τις καθυστερήσεις έως την ασφαλή παραλαβή και τη σωστή χρήση της θεραπείας.