Αντιδρούν οι Σύλλογοι Επιστημόνων Μαιών για το νέο καθηκοντολόγιo

Σε διαδικασία ολοκλήρωσης βρίσκεται από το Υπουργείο Υγείας η Κοινή Υπουργική Απόφαση για το καθηκοντολόγιο των μαιών και μαιευτών, ένα θεσμικό κείμενο που αναμένεται να καθορίσει το εύρος των αρμοδιοτήτων τους σε όλο το φάσμα του δημόσιου συστήματος υγείας. Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τη λειτουργία της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο επαναπροσδιορίζεται συνολικά ο ρόλος των μαιών.

Το υπό έγκριση κείμενο, το οποίο κυκλοφορεί σε μορφή προσχεδίου, φέρεται να εισάγει σαφείς αναφορές στην ιατρική εποπτεία κατά τη διαδικασία του τοκετού, χωρίς, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, να κατοχυρώνει ρητά την αυτόνομη άσκηση βασικών μαιευτικών πράξεων από τις μαίες.

Τι προβλέπει το προσχέδιο του Υπουργείου Υγείας

Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το υπό έγκριση προσχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης επιχειρεί να οριοθετήσει εκ νέου τον ρόλο των μαιών και μαιευτών στο δημόσιο σύστημα υγείας, δίνοντας έμφαση στη λειτουργία τους στο πλαίσιο οργανωμένων δομών και υπό καθεστώς ιατρικής εποπτείας, ιδίως κατά τη διαδικασία του τοκετού.

Ειδικότερα, στο επίπεδο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, το προσχέδιο δεν περιλαμβάνει ρητή πρόβλεψη για την αυτόνομη διενέργεια φυσιολογικού τοκετού από μαίες. Παράλληλα, στη Δευτεροβάθμια Φροντίδα Υγείας, δηλαδή στα δημόσια νοσοκομεία, ο τοκετός φέρεται να εντάσσεται σε πλαίσιο υποχρεωτικής ιατρικής εποπτείας, με τις μαίες να ασκούν υποστηρικτικό και όχι αυτόνομο ρόλο.

Στο ίδιο πλαίσιο, έχει επισημανθεί σε δημόσιες τοποθετήσεις επιμέρους συλλόγων μαιών ότι στο υπό έγκριση προσχέδιο δεν αποτυπώνονται με σαφήνεια ζητήματα όπως η δυνατότητα συνταγογράφησης από τις μαίες ή η ανάπτυξη ολοκληρωμένων δομών μαιευτικής φροντίδας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Όπως σημειώνουν, πρόκειται για αρμοδιότητες που προβλέπονταν στο παρελθόν στο θεσμικό πλαίσιο και η απουσία τους από το νέο καθηκοντολόγιο δημιουργεί ασάφεια ως προς το εύρος του επαγγελματικού τους ρόλου. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι το προτεινόμενο πλαίσιο κινείται προς μια περισσότερο ιατροκεντρική προσέγγιση.

Οι αντιδράσεις από τους Συλλόγους Επιστημόνων Μαιών

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει το υπό έγκριση προσχέδιο στους Συλλόγους Επιστημόνων Μαιών (ΣΕΜ) σε όλη τη χώρα, οι οποίοι κάνουν λόγο για σοβαρή υποβάθμιση του επαγγελματικού τους ρόλου και για θεσμική οπισθοδρόμηση στη μαιευτική φροντίδα. Όπως επισημαίνουν, το προτεινόμενο καθηκοντολόγιο δεν ανταποκρίνεται ούτε στην επιστημονική τους εκπαίδευση ούτε στο ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο που διέπει το επάγγελμα της μαίας.

Ταυτόχρονα αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι το υπό έγκριση καθηκοντολόγιο των μαιών–μαιευτών περιορίζει αδικαιολόγητα τον ρόλο τους και δεν κατοχυρώνει την άσκηση βασικών μαιευτικών πράξεων, όπως ο φυσιολογικός τοκετός, παρά το γεγονός ότι αυτός αποτελεί πυρήνα της επιστημονικής και επαγγελματικής τους ταυτότητας.

Οι Σύλλογοι καταγγέλλουν ότι η απουσία ρητής πρόβλεψης για την αυτόνομη άσκηση του φυσιολογικού τοκετού έρχεται σε αντίθεση με το εθνικό θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα με το Προεδρικό Διάταγμα 351/1989, το οποίο καθορίζει τα επαγγελματικά δικαιώματα των μαιών και αναγνωρίζει τον ρόλο τους στην παρακολούθηση της φυσιολογικής κύησης, του τοκετού και της λοχείας. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι το προσχέδιο αγνοεί μεταγενέστερες νομοθετικές προβλέψεις, όπως αυτές του ν. 4486/2017 και ειδικότερα το άρθρο 12, με το οποίο θεσμοθετείται η ανάπτυξη μαιευτικής φροντίδας και δικτύων μαιών στο πλαίσιο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Την ίδια στιγμή υπογραμμίζουν ότι το υπό έγκριση κείμενο δεν ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα με την Οδηγία 2005/36/ΕΚ, η οποία αναγνωρίζει τη μαία ως αυτοτελή επαγγελματία υγείας με σαφώς ορισμένες αρμοδιότητες στη φροντίδα της φυσιολογικής κύησης, του τοκετού και της λοχείας.

Στο ίδιο πλαίσιο επισημαίνουν ότι η μαία είναι ο επαγγελματίας υγείας που διαθέτει την επιστημονική γνώση και την εκπαίδευση για την παρακολούθηση της φυσιολογικής κύησης, του φυσιολογικού τοκετού και της λοχείας και ότι η αποδυνάμωση αυτού του ρόλου δεν εξυπηρετεί ούτε τις γυναίκες ούτε τη δημόσια υγεία.

Τι ζητούν οι Σύλλογοι Επιστημόνων Μαιών

Στο πλαίσιο των αντιδράσεών τους, οι Σύλλογοι Επιστημόνων Μαιών ζητούν την απόσυρση του υπό έγκριση προσχεδίου και την επανεκκίνησή του μέσα από ουσιαστικό διάλογο με τους επαγγελματικούς φορείς του κλάδου.

Όπως επισημαίνουν, βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε νέα ρύθμιση αποτελεί η ρητή κατοχύρωση του επιστημονικού και επαγγελματικού ρόλου της μαίας, με σαφή αναφορά στην αυτόνομη άσκηση βασικών μαιευτικών πράξεων, όπως ο φυσιολογικός τοκετός, ιδίως στο πλαίσιο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Παράλληλα, ζητούν το νέο καθηκοντολόγιο να ευθυγραμμιστεί πλήρως με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Ανοιχτά ζητήματα για το Υπουργείο Υγείας

Ασαφές παραμένει το πώς θα αποτυπωθεί τελικά ο ρόλος των μαιών στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Φροντίδα Υγείας και αν το τελικό κείμενο θα διατηρήσει ή θα αναθεωρήσει αρμοδιότητες που μέχρι σήμερα αποτελούσαν μέρος της μαιευτικής πρακτικής στο δημόσιο σύστημα υγείας.

Η συζήτηση γύρω από το νέο καθηκοντολόγιο των μαιών δεν αφορά μόνο έναν επαγγελματικό κλάδο, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η μαιευτική φροντίδα στο δημόσιο σύστημα υγείας. Ο ρόλος που θα αποδοθεί τελικά στις μαίες επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Φροντίδας Υγείας, την πρόσβαση των γυναικών σε υπηρεσίες φροντίδας και τη θέση του φυσιολογικού τοκετού στο ΕΣΥ.

Το αν το Υπουργείο Υγείας θα προχωρήσει με το υπό έγκριση προσχέδιο ή θα το αναθεωρήσει, έπειτα από διάλογο με τους εμπλεκόμενους φορείς, αναμένεται να κρίνει τη φυσιογνωμία της μαιευτικής φροντίδας τα επόμενα χρόνια.