Έλενα Χουλιάρα: Τρεις άξονες πολιτικής για την ενίσχυση της πρόσβασης στις καινοτόμες θεραπείες
Η πρόσβαση των ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για το ελληνικό σύστημα υγείας. Η Έλενα Χουλιάρα, Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AstraZeneca Ελλάδας και Κύπρου, επισημαίνει ότι, ενώ η πρόοδος της επιστήμης μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία πολλών σοβαρών νοσημάτων, η καινοτομία που αναπτύσσεται διεθνώς δεν φτάνει πάντα με την ίδια ταχύτητα στους ασθενείς.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζει η κα Χουλιάρα, στο τέλος του 2025 το ερευνητικό πρόγραμμα της AstraZeneca περιλάμβανε 197 έργα, εκ των οποίων τα 176 βρίσκονται σε κλινική φάση ανάπτυξης, ενώ περισσότερες από 100 μελέτες Φάσης III βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της εταιρείας έως το 2030, στόχος είναι η ανάπτυξη και διάθεση 20 νέων φαρμάκων την περίοδο 2022–2030. Μέχρι σήμερα έχουν ήδη κυκλοφορήσει 9 νέες δραστικές ουσίες, ενώ 20 νέα μόρια βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης. Ωστόσο, η επικεφαλής της AstraZeneca Ελλάδας επισημαίνει ότι η συνεχής αύξηση των υποχρεωτικών επιστροφών της φαρμακοβιομηχανίας προς το σύστημα υγείας δημιουργεί ένα περιβάλλον περιορισμένης προβλεψιμότητας, το οποίο μπορεί να επηρεάσει την πρόσβαση των ασθενών στις καινοτόμες θεραπείες.
Τα στοιχεία της IQVIA επιβεβαιώνουν την εικόνα αυτή καθώς καταγράφουν ότι στην Ελλάδα μόνο ένα στα πέντε καινοτόμα φάρμακα που εγκρίνονται στην Ευρώπη καταφέρνει τελικά να διατεθεί στην αγορά. Ειδικότερα, από τα 173 φάρμακα που ενέκρινε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων την περίοδο 2020–2023, μόλις 45 έφτασαν στη χώρα.
Η κα Χουλιάρα υπογραμμίζει ότι στη χώρα μας, από το 2022 και μετά, η φαρμακοβιομηχανία καλύπτει περισσότερο από το 53% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης, εξαιρουμένης της συμμετοχής των ασθενών. Παράλληλα εκτιμά ότι η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση θα συνεχίσει να αυξάνεται με χαμηλότερο ρυθμό από τη συνολική δαπάνη, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των επιστροφών προς το σύστημα υγείας.
Το πρόβλημα όμως δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η κα Χουλιάρα επισημαίνει ότι έντονες ανισότητες καταγράφονται σε όλο τον κόσμο. Στην Ευρώπη, εξηγεί, οι ογκολογικοί ασθενείς περιμένουν κατά μέσο όρο περίπου δύο χρόνια περισσότερο για να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέα φάρμακα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, τα τελευταία πέντε χρόνια το 40% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ δεν διατέθηκαν ποτέ σε ευρωπαϊκές χώρες.
Τρεις άξονες πολιτικής που μπορούν να ενισχύσουν την πρόσβαση στις νέες θεραπείες
Η επικεφαλής της AstraZeneca Ελλάδας σημειώνει ότι η αναστροφή αυτής της τάσης προϋποθέτει να αντιμετωπιστεί η υγεία ως στρατηγική επένδυση, ικανή να ενισχύσει όχι μόνο τα συστήματα υγείας αλλά και την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η κα Χουλιάρα αναφέρεται σε τρεις βασικές κατευθύνσεις πολιτικής που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της πρόσβασης και στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.
- Η πρώτη αφορά τον μετασχηματισμό του συστήματος υγείας, με την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος δεδομένων, τη δημιουργία εθνικού συμβουλίου φαρμακευτικής πολιτικής, την ουσιαστική μεταρρύθμιση του HTA και την ενίσχυση διαπραγματεύσεων βασισμένων στην αξία των θεραπειών.
- Η δεύτερη σχετίζεται με τη γεφύρωση του χρηματοδοτικού κενού, μέσω επαρκούς χρηματοδότησης του συστήματος και πιο ολιστικής διαχείρισης της ζήτησης για φάρμακα.
- Η τρίτη διάσταση αφορά τη διεύρυνση της οπτικής με την οποία προσεγγίζεται η υγεία, με μεγαλύτερη έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα και στην πρόληψη.
Η πρόληψη πυλώνας βιωσιμότητας του συστήματος υγείας
Ο Γιώργος Γαλανάκης, Ιατρικός Διευθυντής της AstraZeneca Ελλάδας, επισημαίνει ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία πολλών σοβαρών νοσημάτων και τονίζει ότι «όταν μια ασθένεια εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι συχνά πιο αποτελεσματικές, ενώ μειώνονται οι επιπλοκές και οι ανάγκες για πιο σύνθετες και δαπανηρές θεραπείες». Όπως αναφέρει, η πρώιμη διάγνωση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα βελτίωσης της υγείας των ασθενών αλλά και σημαντικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, καθώς συμβάλλει στη μείωση του συνολικού φορτίου της νόσου και στη βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
Η Γιώτα Κοτσεκίδου, Corporate & Regulatory Affairs Director της AstraZeneca Ελλάδας, επισημαίνει ότι η βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και η πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες συνδέονται άμεσα με την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση και τονίζει, «η εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων πληθυσμιακού προσυμπτωματικού ελέγχου μπορεί να συμβάλει τόσο στη βελτίωση των αποτελεσμάτων για τους ασθενείς όσο και στον πιο ορθολογικό σχεδιασμό της φαρμακευτικής δαπάνης».
Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης για πιο βιώσιμα συστήματα υγείας, η κα Κοτσεκίδου αναφέρεται και στο πρόγραμμα Partnership for Health System Sustainability and Resilience (PHSSR), στο οποίο συμμετέχει η AstraZeneca σε συνεργασία με το London School of Economics και το World Economic Forum. Όπως σημειώνει, το πρόγραμμα εξετάζει τρόπους ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας και στην πρώτη φάση της μελέτης διατυπώθηκαν 23 προτάσεις πολιτικής, οι οποίες έτυχαν θετικής ανταπόκρισης από την πολιτεία.
Αξίζει να αναφερθεί ότι η δεύτερη φάση της μελέτης στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Καθηγητή Κ. Αθανασάκη, με τη συμμετοχή 24 ειδικών από τον ευρύτερο χώρο της υγείας. Η έρευνα επικεντρώνεται στη διαχείριση των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (NCDs), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της πρόληψης και της πρώιμης διάγνωσης τόσο για τη βελτίωση της υγείας των ασθενών όσο και για τη μείωση της πίεσης στους υγειονομικούς πόρους. Μεταξύ των πεδίων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η πρώιμη διάγνωση της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου και η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του πνεύμονα, δύο τομείς που ευθυγραμμίζονται με τις προτεραιότητες της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας. Ήδη από τον Ιανουάριο έχει ξεκινήσει πρόγραμμα εξετάσεων για την υγεία των νεφρών, ενώ αναμένονται εξελίξεις και για το πιλοτικό πρόγραμμα έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα.
Η κα Κοτσεκίδου σημειώνει επίσης ότι η υγεία των ανθρώπων, του πλανήτη και της κοινωνίας είναι αλληλένδετες, επισημαίνοντας ότι η εταιρεία συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων που επηρεάζουν τη δημόσια υγεία. Στο πλαίσιο της στρατηγικής βιωσιμότητας της AstraZeneca, η πρωτοβουλία Ambition Zero Carbon έχει οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου Scope 1 και 2 κατά 88,1% από το 2015 έως το 2025.
Οι επισημάνσεις των στελεχών της AstraZeneca Ελλάδας, αναδεικνύουν το μήνυμα ότι η αξιοποίηση της ιατρικής καινοτομίας δεν εξαρτάται μόνο από την ανάπτυξη νέων φαρμάκων αλλά και από τη δυνατότητα των συστημάτων υγείας να διασφαλίσουν την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε αυτές τις θεραπείες. Η ενίσχυση της πρόληψης, η αποτελεσματική διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων και η διαμόρφωση ενός πιο βιώσιμου πλαισίου φαρμακευτικής πολιτικής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες ώστε η επιστημονική πρόοδος να μεταφράζεται σε πραγματικό όφελος για τους ασθενείς
