Ελλείψεις φαρμάκων: Η ταλαιπωρία είναι προσωρινή;

Στο θέμα των ελλείψεων που παρατηρούνται σε πολλά φαρμακευτικά σκευάσματα το τελευταίο διάστημα αναφέρθηκε ο Υπουργός Υγείας κ. Θάνος Πλεύρης ώστε να περιοριστεί η ανησυχία και ο προβληματισμός των πολιτών. Ειδικότερα ο Υπουργός τόνισε ότι:

• Το παγκόσμιο πρόβλημα έλλειψης φαρμάκων είναι υπαρκτό, αλλά δεν πρέπει να υπάρχει παραπληροφόρηση, τη στιγμή που στην χώρα μας είναι πλήρως διασφαλισμένη η επάρκεια φαρμάκων.
• Τα νοσοκομεία μας και τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ έχουν πλήρη κάλυψη και οι όποιες ελλείψεις στα ιδιωτικά φαρμακεία θα ομαλοποιηθούν σταδιακά.
• Δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας ειδικά στους γονείς για να αποθηκεύουν φάρμακα καθώς λόγω της βιομηχανίας μας η τροφοδοσία στην αγορά είναι διασφαλισμένη.
• Η Ελλάδα λοιπόν έχει λάβει όλα τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να περιορίσει τις συνέπειες του παγκόσμιου αυτού προβλήματος και άμεσα θα αρχίσει να φαίνεται η αποκλιμάκωση.
• Η αύξηση της εγχώριας παραγωγής, οι έκτακτες εισαγωγές, η βελτίωση της τροφοδοσίας της αγοράς μετά τις εορτές και η σειρά των λοιπών μέτρων που έχουν αναφερθεί πιο πάνω σε συνδυασμό με την ύφεση που θα παρουσιάσουν οι λοιμώξεις σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες που έχει προηγηθεί η έξαρση, θα ομαλοποιήσουν την αγορά και μέχρι τότε θα έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα και δεν θα υπάρξει έλλειψη σε κανένα φάρμακο. Η ταλαιπωρία είναι προσωρινή και μόνιμη έλλειψη δεν θα υπάρξει.

Περαιτέρω ο κ. Πλεύρης διευκρίνησε ότι το πρόβλημα χωρίζεται σε δύο κατηγορίες:

• H πρώτη κατηγορία αφορά σε συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων που παρουσιάζουν διαχρονικά έλλειψη λόγω παραλλήλων εξαγωγών και
• Η δεύτερη κατηγορία αφορά σε φάρμακα που εμφανίζουν προσωρινή έλλειψη όπως αυτά που περιέχουν τη δραστική ουσία «παρακεταμόλη», αντιβιοτικά και αναπνευστικές και αποφρακτικές συσκευές. Οι ελλείψεις αυτών των σκευασμάτων αποτελούν παγκόσμιο πρόβλημα και δεν περιορίζονται μόνο στη χώρα μας. Όπως ανέφερε ο κ. Πλεύρης, το παγκόσμιο αυτό πρόβλημα οφείλεται στη μειωμένη παραγωγή των συγκεκριμένων φαρμάκων, εξ’ αιτίας πολλών παραγόντων όπως η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, οι ελλείψεις πρώτων υλών,  η δέσμευση μεγάλων ποσοτήτων από τις χώρες που τις παράγουν, όπως η Κίνα και η Ινδία και η μεγάλη αύξηση των εποχικών λοιμώξεων.

Η τρέχουσα κατάσταση στη χώρα μας

Η χώρα μας αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο πρόβλημα σε πολύ μικρότερο βαθμό από άλλες χώρες με πολύ πιο ακριβά φάρμακα όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Αγγλία, η Γαλλία και πολλές άλλες χώρες της Ε.Ε., διότι έχουμε ισχυρή Ελληνική εγχώρια παραγωγή και μπορούμε να τροφοδοτούμε την αγορά με γενόσημα φάρμακα των δραστικών ουσιών που είναι σε έλλειψη. Το ότι έχουν ελλείψεις χώρες με ακριβά φάρμακα αποδεικνύει ότι το πρόβλημα στην παρούσα φάση δεν αποτελούν οι τιμές ή οι εξαγωγές αλλά η μειωμένη παραγωγή.

Όσον αφορά στα νοσοκομεία μας και τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, αυτά δεν αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε φάρμακα, εκτός από κάποιες που υπήρχαν διαχρονικά. Το πρόβλημα εντοπίζεται μόνο στα ιδιωτικά φαρμακεία και κυρίως στις επώνυμες συσκευασίες, οφείλεται δε περισσότερο σε θέματα μη ομαλής τροφοδοσίας παρά σε μόνιμες ελλείψεις. Κατά συνέπεια, όπως επεσήμανε ο κ. Πλεύρης, δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας και η επάρκεια των φαρμάκων στην ελληνική αγορά είναι απολύτως διασφαλισμένη.

Τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί

Επειδή αναμενόταν ήδη από το καλοκαίρι το ενδεχόμενο της έντασης του παγκοσμίου προβλήματος, ελήφθησαν μέτρα προκειμένου να υπάρχει επάρκεια στην Ελληνική αγορά. Ειδικότερα:

• Για τα φθηνά φάρμακα που προμηθεύονται τα νοσοκομεία μπήκε πλαφόν στο claw back και γι αυτόν τον λόγο σήμερα δεν υπάρχει πρόβλημα τροφοδοσίας των νοσοκομείων από αυτές τις συγκεκριμένες δραστικές ουσίες που παρουσιάζουν έλλειψη.
• Παράλληλα τέθηκαν κλειστοί προϋπολογισμοί ώστε τα συγκεκριμένα φάρμακα που παρουσιάζουν έλλειψη να έχουν δικό τους προϋπολογισμό με λιγότερες επιβαρύνσεις.

Τα δύο αυτά συγκεκριμένα μέτρα σήμερα διασφαλίζουν την ελληνική αγορά στο να έχει γενόσημα φάρμακα και να καλύπτει τις ελλείψεις σε πρωτότυπα φάρμακα.

• Επιπλέον στο σκέλος των παράλληλων εξαγωγών διευρύνθηκε η απαγόρευση σε όλα τα φάρμακα που παρουσιάζουν έλλειψη και έχουν εντατικοποιηθεί οι έλεγχοι στις φαρμακαποθήκες με μοναδική ποινή την αναστολή λειτουργίας σε όσες κρατούν αποθεματικό παρά την απαγόρευση εξαγωγών.
• Πέρα από τη συνέχιση των ελέγχων στις φαρμακαποθήκες για τυχόν διατήρηση αποθέματος, ελέγχονται και εννέα (9) μεγάλες πολυεθνικές φαρμακοβιομηχανίες για το αν διατηρούν τα αποθέματα που προβλέπει ο Νόμος και τροφοδοτούν ομαλά την αγορά.
• Εξασφαλίστηκε η πλήρης συνεργασία του  ΣΦΕΕ, ώστε να τροφοδοτείται επαρκώς η Ελληνική αγορά με όλα τα φάρμακα των πολυεθνικών.
• Σε συνεννόηση με την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (Π.Ε.Φ.) εντείνεται η παραγωγή από τα Ελληνικά εργοστάσια γενοσήμων φαρμάκων στις δραστικές ουσίες που παρουσιάζουν έλλειψη.
• Θα υπάρχει συνεχής ενημέρωση από τον ΕΟΦ ώστε, σε επώνυμα φάρμακα που παρουσιάζεται έλλειψη, να γνωρίζουν οι πολίτες ποια φάρμακα αντίστοιχης δραστικής ουσίας υπάρχουν σε επάρκεια, ώστε να προμηθεύονται αυτά ως υποκατάστατα.
• Προς αυτήν την κατεύθυνση θα ενημερώνονται και οι ιατροί για τις ελλείψεις φαρμάκων, ώστε να συνταγογραφούν και να προτείνουν φάρμακα αντίστοιχης δραστικής ουσίας που δεν βρίσκονται σε έλλειψη.
• Επιπλέον τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που βρίσκονται σε έλλειψη θα συνταγογραφούνται μόνο ηλεκτρονικά για να υπάρχει καλύτερη παρακολούθηση. Όπως υπογράμμισε ο κ. Πλεύρης, το μέτρο αυτό δεν αφορά μη συνταγογραφούμενα φάρμακα που θα συνεχίσουν οι πολίτες να τα παίρνουν κανονικά, ελεύθερα από τα φαρμακεία.
• Για τα φάρμακα τα οποία έχουν πλήρη εξάρτηση με τις πρώτες ύλες της Ασίας και δεν μπορούν να παραχθούν στην χώρα, όπως ορισμένα αναπνευστικά ή αποφρακτικά, όπου και ο ίδιος ο μηχανισμός της πρώτης ύλης εισάγεται, θα διευρυνθούν οι παραγγελίες που γίνονται από τον ΙΦΕΤ για έκτακτες εισαγωγές, ώστε να περιορισθούν οι ελλείψεις.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά σε αντιπυρετικά και αντιβιώσεις, ειδικά στα παιδικά φάρμακα λόγω έξαρσης των παιδικών λοιμώξεων και της ιδιαίτερης μορφής που έχουν τα συγκεκριμένα σκευάσματα. Ωστόσο σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του κ. Πλεύρη οι ελλείψεις αντιμετωπίζονται πλήρως με τα υποκατάστατα γενόσημα φάρμακα και δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα επάρκειας αυτών των φαρμάκων στην Ελληνική αγορά.

Παρέμβαση στην Επίτροπο και ενέργειες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το πρόβλημα, όπως ήδη έχει τονισθεί από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, φαρμακοβιομηχανία, φαρμακαποθήκες και φαρμακευτικούς συλλόγους, είναι παγκόσμιο και αφορά στο σύνολο της Ε.Ε.

Προς αυτή λοιπόν την κατεύθυνση πέρα από την λήψη των εθνικών μέτρων, ο Υπουργός Υγείας απέστειλε επιστολή προς την Επίτροπο ώστε να αποφασιστούν κεντρικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η πρωτοβουλία αυτή που έχει τύχει της αποδοχής και άλλων Υπουργών Υγείας των κρατών-μελών αλλά και της Γενικής Διευθύντριας Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων της Ε.Ε. αφορά σε άμεσες αλλά και μεσοπρόθεσμες ενέργειες.

• Οι άμεσες ενέργειες συνδέονται με την κεντρική καταγραφή όλων των φαρμάκων που παρουσιάζουν έλλειψη στην Ε.Ε., την καλύτερη συνεργασία των κρατών-μελών για ανταλλαγή φαρμάκων, τις κεντρικές παραγγελίες φαρμάκων και δραστικών ουσιών και ιδίως πρώτων υλών.
• Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο ανοίγει ξεκάθαρα η συζήτηση για την στήριξη της Ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας και την απεξάρτηση της Ε.Ε. από τις χώρες της Ασίας σε φάρμακα κα πρώτες ύλες. Μάλιστα, ο κ. Πλεύρης τόνισε εκ νέου ότι είναι πολύ σημαντικό που η χώρα μας διαθέτει εγχώρια παραγωγή η οποία έχει στηριχθεί με επενδυτικές διαδικασίες όπως το επενδυτικό clawback και σήμερα αντιμετωπίζει το πρόβλημα σε πολύ μικρότερο βαθμό απ’ ότι μεγάλες χώρες που στείλαν την παραγωγής του στις χώρες της Ασίας.

Οι τιμές των φαρμάκων

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Πλεύρης, το έτος 2022 εξασφαλίστηκαν οι μεγαλύτερες εκπτώσεις που υπάρχουν από την φαρμακοβιομηχανία και σε προϋπολογισμό 920 εκ. δόθηκαν 450 εκ εκπτώσεις. Ιδιαίτερα μέριμνα έχει ληφθεί για τα πολύ φθηνά φάρμακα, κυρίως τα ελληνικά γενόσημα, που οι τιμές τους μπορεί να είναι από κάποια λεπτά έως λίγα ευρώ, ώστε να υπάρχει διόρθωση τιμής, όταν το κόστος του προϊόντος είναι μεγαλύτερο και υπάρχει κίνδυνος απόσυρσης από την Ελληνική αγορά, δημιουργώντας πρόβλημα στην επάρκεια και οδηγώντας σε ακριβότερες θεραπείες. Οι τυχόν αυτές αυξήσεις μερικών λεπτών δεν επιβαρύνουν τον ασθενή καθώς, συνήθως, απευθύνονται σε φάρμακα που δεν υπάρχει συμμετοχή.