Η ΕΕ ενέκρινε περιεγχειρητικό σχήμα με nivolumab για ασθενείς με χειρουργήσιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα

Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, με τον μη μικροκυτταρικό τύπο να ευθύνεται για περίπου 84% των περιπτώσεων. Παρότι ένα μεγάλο μέρος των ασθενών διαγιγνώσκεται σε μη μεταστατικό στάδιο, και συνεπώς είναι δυνητικά χειρουργήσιμο, η υποτροπή της νόσου εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα: το 30% έως 55% των ασθενών υποτροπιάζουν μετά τη χειρουργική αφαίρεση.

Η εξέλιξη των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου έχει αυξήσει τα περιστατικά πρώιμης διάγνωσης, εντείνοντας την ανάγκη για αποτελεσματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις πριν και μετά τη χειρουργική επέμβαση. Οι νεοεπικουρικές και επικουρικές θεραπείες αποκτούν έτσι ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη στρατηγική αντιμετώπισης της νόσου, ιδίως σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο υποτροπής και έκφραση PD-L1 ≥1%.

Η Bristol Myers Squibb έλαβε έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ένα νέο περιεγχειρητικό σχήμα θεραπείας με nivolumab σε ενήλικους ασθενείς με χειρουργήσιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, έκφραση PD-L1 ≥1% και υψηλό κίνδυνο υποτροπής. Το σχήμα περιλαμβάνει νεοεπικουρική θεραπεία με nivolumab σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία, ακολουθούμενη από χειρουργική επέμβαση και στη συνέχεια επικουρική θεραπεία με nivolumab. Η απόφαση αυτή διευρύνει τις θεραπευτικές επιλογές ανοσοθεραπείας για ασθενείς σε πρώιμο στάδιο της νόσου και ενισχύει τις προσπάθειες για μείωση του κινδύνου υποτροπής μετά το χειρουργείο.

Κλινικά οφέλη και αλλαγή στην κλινική πρακτική

Η έγκριση του περιεγχειρητικού σχήματος βασίστηκε στα αποτελέσματα της μελέτης CheckMate-77T, η οποία κατέδειξε ότι η προσθήκη του nivolumab στη χημειοθεραπεία πριν το χειρουργείο και η συνέχιση της θεραπείας μετά από αυτό οδηγεί σε σημαντική μείωση του κινδύνου υποτροπής, εξέλιξης της νόσου ή θανάτου. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε 42% μείωση του σχετικού κινδύνου (Hazard Ratio [HR] 0,58) σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε μόνο χημειοθεραπεία και εικονικό φάρμακο, έπειτα από διάμεση παρακολούθηση 25,4 μηνών.

«Η έγκριση αυτή προσφέρει μια σημαντική νέα επιλογή ανοσοθεραπείας στο περιεγχειρητικό πλαίσιο για επιλέξιμους ασθενείς με εγχειρήσιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην ΕΕ», δηλώνει η Dana Walker, M.D., M.S.C.E., αντιπρόεδρος και επικεφαλής του παγκόσμιου προγράμματος ανάπτυξης του nivolumab της Bristol Myers Squibb και περαιτέρω επισημαίνει: «Συμβάλλει στην ικανοποίηση της συνεχιζόμενης ανάγκης για παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου μετά την αρχική θεραπεία. Χάρη σε αυτή την έγκριση, η θεραπεία με nivolumab σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία ακολουθούμενη από επικουρική θεραπεία με nivolumab έχει τη δυνατότητα να αλλάξει την πορεία της νόσου σε ορισμένους ασθενείς, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου και βελτιώνοντας τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα σε πρώιμο στάδιο της θεραπείας».

Από την πλευρά της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας, ο Κωνσταντίνος Συρίγος, Παθολόγος Ογκολόγος, Καθηγητής Παθολογίας & Ογκολογίας, Διευθυντής της Γ’ Παθολογικής Κλινικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και στο Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία», σημειώνει: «Πρόκειται για μια μελέτη που αλλάζει την κλινική πρακτική: η χορήγηση ανοσοθεραπείας πριν και μετά από ένα ριζικό χειρουργείο μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερο επεμβατικά χειρουργεία, καλύτερη ποιότητα ζωής μετεγχειρητικά και σημαντικά μεγαλύτερο διάστημα χωρίς νόσο. Είναι πλέον μια επιλογή που πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπ’ όψη και στη θεραπευτική απόφαση να συμμετέχει και ο ίδιος ο ασθενής».

Τα δεδομένα της μελέτης CheckMate-77T

Η αποτελεσματικότητα του περιεγχειρητικού σχήματος αξιολογήθηκε στη μελέτη Φάσης 3 CheckMate-77T, η οποία συνέκρινε το nivolumab σε συνδυασμό με πλατινούχο διπλό χημειοθεραπευτικό σχήμα, ακολουθούμενα από χειρουργική επέμβαση και επικουρική μονοθεραπεία με nivolumab, με τη χημειοθεραπεία και το εικονικό φάρμακο ως νεοεπικουρική και επικουρική θεραπεία.

Η μελέτη πέτυχε το πρωτεύον καταληκτικό σημείο της επιβίωσης ελεύθερης συμβαμάτων (EFS), δείχνοντας ότι το σχήμα με nivolumab μείωσε κατά 42% τον κίνδυνο υποτροπής, εξέλιξης της νόσου ή θανάτου (HR=0,58· 95% CI: 0,43–0,78· p=0,00025). Μετά από 24 μήνες, το ποσοστό EFS ήταν 65% στους ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με nivolumab, έναντι 44% στην ομάδα της χημειοθεραπείας και του εικονικού φαρμάκου.

Το θεραπευτικό όφελος επιβεβαιώθηκε και στα δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία, με σημαντική αύξηση της παθολογοανατομικής πλήρους ανταπόκρισης (pCR) και της σημαντικής παθολογοανατομικής ανταπόκρισης (MPR). Η θετική επίδραση της θεραπείας παρατηρήθηκε σε όλους τους τυχαιοποιημένους ασθενείς, ανεξαρτήτως υποομάδας. Επιπλέον, το προφίλ ασφάλειας του περιεγχειρητικού σχήματος ήταν συνεπές με προηγούμενες μελέτες στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, χωρίς νέα θέματα ασφάλειας.

Τα αρχικά αποτελέσματα της μελέτης παρουσιάστηκαν το 2023 στο συνέδριο της ESMO και δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό The New England Journal of Medicine, ενώ επικαιροποιημένα δεδομένα παρουσιάστηκαν και στο ESMO 2024. Η μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη για την αξιολόγηση του βασικού δευτερεύοντος καταληκτικού σημείου της συνολικής επιβίωσης (Overall Survival, OS).

Το nivolumab θεμέλιο της ανοσοθεραπείας στον καρκίνο του πνεύμονα

Το nivolumab είναι ένας αναστολέας του ανοσολογικού σημείου ελέγχου PD-1, σχεδιασμένος να ενισχύει την αντικαρκινική δράση του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχει ήδη καθιερωθεί ως θεραπευτική επιλογή σε πολλαπλούς τύπους καρκίνου, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εγκεκριμένο για διάφορες ενδείξεις, μεταξύ των οποίων και ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα.

Η νέα αυτή έγκριση διευρύνει περαιτέρω τη χρήση του nivolumab, προσφέροντας στους ασθενείς ένα περιεγχειρητικό θεραπευτικό σχήμα με αποδεδειγμένο όφελος σε πρώιμο στάδιο της νόσου και προοπτική για καλύτερες μακροχρόνιες εκβάσεις.