Mελέτη αποτυπώνει το όφελος της ανοσοθεραπείας με πεμπρολιζουμάμπη

Η ανοσοθεραπεία έχει αλλάξει ουσιαστικά την αντιμετώπιση πολλών μορφών καρκίνου, προσφέροντας σε ομάδες ασθενών περισσότερο χρόνο ζωής, καλύτερο έλεγχο της νόσου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μεγαλύτερα διαστήματα χωρίς υποτροπή. Τη συνολική εικόνα αυτής της θεραπευτικής εξέλιξης επιχειρεί να αποτυπώσει ελληνική μελέτη που παρουσιάστηκε ως προφορική ανακοίνωση στο 8ο Ελληνικό Συνέδριο Ογκολογίας, το οποίο διεξήχθη πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη. Η μελέτη εξέτασε τη χρήση της πεμπρολιζουμάμπης στη χώρα μας την περίοδο 2017–2024.

Η μελέτη, με τίτλο Clinical outcomes and cost-effectiveness of Pembrolizumab in Greece: A modelling analysis based on 22 indications, βασίστηκε σε στοιχεία για τη χρήση της πεμπρολιζουμάμπης σε 22 εγκεκριμένες ενδείξεις και σε 12 διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης, την οκταετία 2017–2024 περίπου 28.700 ασθενείς στην Ελλάδα έλαβαν θεραπεία με πεμπρολιζουμάμπη.

Με βάση το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε, η θεραπεία συνδέθηκε με την αποφυγή σχεδόν 3.850 θανάτων και εκτιμάται ότι απέτρεψε την εμφάνιση μεταστάσεων σε 3.811 ασθενείς. Παράλληλα, η ανάλυση υπολόγισε ότι προστέθηκαν περισσότερα από 56.000 έτη ζωής και σχεδόν 48.000 ποιοτικά σταθμισμένα έτη ζωής, τα γνωστά QALYs, τα οποία χρησιμοποιούνται διεθνώς για την αποτίμηση της αξίας των θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Περισσότερα χρόνια ζωής χωρίς υποτροπή

Η πεμπρολιζουμάμπη είναι ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της ανοσο-ογκολογίας και έχει ενταχθεί τα τελευταία χρόνια στη θεραπευτική αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος συμπαγών όγκων και αιματολογικών κακοηθειών. Η μελέτη εξέτασε συνολικά το αποτύπωμα της θεραπείας στο ελληνικό σύστημα υγείας, συνθέτοντας δεδομένα από διαφορετικές ομάδες ασθενών και κλινικές ενδείξεις.

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν, μεταξύ άλλων, ο καρκίνος του πνεύμονα, το μελάνωμα, ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας, ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου, ο ορθοκολικός καρκίνος, ο ουροθηλιακός καρκίνος, το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, το λέμφωμα Hodgkin, το καρκίνωμα χοληφόρων οδών, ο καρκίνος οισοφάγου, ο καρκίνος στομάχου και ο καρκίνος γαστροοισοφαγικής συμβολής.

Οι συγκεκριμένοι τύποι καρκίνου έχουν σημαντική επίπτωση στην επιβίωση των ασθενών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 2022 συνδέθηκαν με 380.871 χαμένα έτη ζωής στην Ελλάδα. Η διάσταση αυτή δεν αφορά μόνο την υγεία των ασθενών και την ποιότητα ζωής των οικογενειών τους, αλλά έχει και ευρύτερη κοινωνική και οικονομική σημασία, καθώς τα χαμένα έτη ζωής μεταφράζονται και σε απώλειες παραγωγικότητας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάλυση δόθηκε και στον χρόνο ζωής χωρίς εξέλιξη ή υποτροπή της νόσου. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η χρήση της πεμπρολιζουμάμπης συνέβαλε σε σχεδόν 40.000 επιπρόσθετα έτη ζωής χωρίς υποτροπή.

Η αποφυγή ή η καθυστέρηση της υποτροπής έχει μεγάλη σημασία για τους ασθενείς, καθώς συνδέεται με καλύτερες εκβάσεις υγείας, λιγότερη επιβάρυνση από τη νόσο και μεγαλύτερη δυνατότητα διατήρησης της καθημερινότητας. Για τις οικογένειες των ασθενών, ο περισσότερος χρόνος χωρίς επανεμφάνιση ή επιδείνωση της νόσου μπορεί να σημαίνει λιγότερη αγωνία, λιγότερες επιπλοκές και καλύτερη ποιότητα ζωής.

Το οικονομικό αποτύπωμα της καινοτομίας

Η ανάλυση δεν αποτύπωσε πραγματικές κλινικές εκβάσεις από μητρώο ασθενών, αλλά βασίστηκε σε μοντέλο που συνδύασε δεδομένα από κλινικές μελέτες, επίσημες τιμές φαρμάκων και δημοσιευμένα κόστη διαχείρισης της νόσου. Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να εκτιμήσει, σε επίπεδο πληθυσμού, το συνολικό κλινικό και οικονομικό αποτύπωμα της πεμπρολιζουμάμπης στην Ελλάδα.

Όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, στην ανάλυση δεν συνυπολογίστηκαν εκπτώσεις ή μηχανισμοί επιστροφών. Στο σκέλος της παραγωγικότητας, η παρούσα αξία των απωλειών παραγωγικότητας που εκτιμήθηκε ότι αποσοβήθηκαν ανέρχεται σε 439.857.473 ευρώ για το 2022.

Οι συντάκτες της μελέτης διευκρίνισαν ότι ο στόχος δεν ήταν η αποτύπωση δημοσιονομικών εξοικονομήσεων, αλλά η συνολική εκτίμηση της θεραπευτικής αξίας σε πραγματικές συνθήκες.

Η μελέτη διευρύνει τη συζήτηση για το κόστος των καινοτόμων φαρμάκων. Στην ογκολογία, οι νέες θεραπευτικές επιλογές μπορεί να συνοδεύονται από υψηλότερη αρχική δαπάνη, όμως η αξία τους χρειάζεται να αξιολογείται σε συνάρτηση με το κλινικό, κοινωνικό και οικονομικό όφελος που μπορούν να προσφέρουν. Τα περισσότερα έτη ζωής, ο χρόνος χωρίς υποτροπή της νόσου, η καλύτερη ποιότητα ζωής και η πιθανή μείωση νοσηλειών, επιπλοκών και ανάγκης για περαιτέρω φροντίδα μπορούν να περιορίσουν μακροπρόθεσμα το συνολικό βάρος της νόσου για το σύστημα υγείας και την οικονομία. Η αποτίμηση μιας θεραπείας, επομένως, δεν μπορεί να περιορίζεται στην τιμή της, αλλά πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ευρύτερο αποτέλεσμα για τους ασθενείς, τις οικογένειές τους και την κοινωνία.