Πως θα στηρίξουμε ψυχολογικά τους ηλικιωμένους στην κρίση κορονοϊού;

Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας θεωρούνται μία από τις πιο ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού τους οποίους ο κορoνοϊός μπορεί να “χτυπήσει” με ιδιαίτερα σοβαρές επιπλοκές για την υγεία τους που μπορούν αποβούν ακόμα και μοιραίες.

Ο μεγάλος κίνδυνος που διατρέχουν τα άτομα της τρίτης ηλικίας και η απομόνωση που πρέπει να υποστούν για την προστασία τους, απορρυθμίζουν την καθημερινότητά τους, ανατρέπουν την κανονικότητα της ζωής τους και ανάλογα και με ατομικά βιώματα του καθενός (μοναξιά, μείωση εισοδήματος, απώλεια προσφιλών προσώπων, ανημπόρια κ.α.) δημιουργούν σοβαρές ψυχοπιεστικές συνθήκες.

Αναδύεται συνεπώς πιο πολύ παρά ποτέ επιτακτική η ανάγκη, οι άνθρωποι αυτοί, κάτω από ορισμένες κατευθυντήριες οδηγίες, να στηριχθούν ψυχολογικά και τα αρνητικά συναισθήματά τους, όπως μοναξιά, άγχος, φόβος, θλίψη, να μπορέσουν να απαλυνθούν και να μετριαστούν ώστε να μη νιώθουν αβοήθητοι και μόνοι απέναντι στον κίνδυνο και την απειλή της νόσου.

Για το λόγο αυτό η Α΄ Ψυχιατρική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών παρουσίασε μια πρώτη δέσμη από οδηγίες που επιμελήθηκαν οι καθηγητές Αντώνης Πολίτης και Λάμπης Παπαγεωργίου. Στόχος είναι να βοηθήσουν το οικογενειακό- υποστηρικτικό περιβάλλον και κυρίως τους φροντιστές των ατόμων της τρίτης ηλικίας, να αποβάλουν, στο μέτρο του εφικτού, τα αρνητικά συναισθήματά τους και να δομήσουν μία νέα καθημερινότητα, που θα τους βοηθήσει να ανταπεξέλθουν στις νέες συνθήκες.

Οδηγίες για αυτούς που φροντίζουν

• Πλένουμε τα χέρια μας τακτικά και σχολαστικά με σαπούνι και νερό ή με αλκοολούχο διάλυμα για 20 sec πριν παρέχετε τις υπηρεσίες φροντίδας, δηλαδή την προετοιμασία φαγητού, την χρήση μπάνιου, το ντύσιμο, την τακτοποίηση φαρμάκων, το σερβίρισμα του φαγητού, τη χρήση του τηλεχειριστηρίου κλπ
• Καθαρίζουμε τακτικά τις επιφάνειες του σπιτιού π.χ. τραπέζι, κομοδίνο κλπ που χρησιμοποιούνται από τους ηλικιωμένους
• Aποφεύγουμε να αγγίζουμε με τα χέρια μας το πρόσωπο (μάτια, μύτη, στόμα).
• Καλύπτουμε το στόμα και την μύτη, όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε, είτε με χαρτομάντιλο είτε με το εσωτερικό του αγκώνα.
• Διακόπτουμε επισκέψεις σε τρίτους (φίλους, συγγενείς κ.α.) και δεν ερχόμαστε σε επαφή με άτομα που εμφανίζουν βήχα, καταρροή, πυρετό, πονόλαιμο.

Οδηγίες για ηλικιωμένους

Κοινωνική απόσταση είναι συμπεριφορά προφύλαξης και περιλαμβάνει την παραμονή στο σπίτι και την αποφυγή στενής επαφής με τρίτους πλην του φροντιστή, καθώς και την αποφυγή συγκέντρωσης σε χώρους όπως, καταστήματα, εκκλησίες, μεταφορικά μέσα, ΚΑΠΗ κλπ.

• Ψυχοπιεστική συνθήκη: Η κοινωνική απόσταση δεν σημαίνει και μοναξιά.
  • Οδηγία: προσπαθούμε οι ηλικιωμένοι μας να είναι ασφαλείς και όχι μόνοι. Προτείνεται, να γίνονται επισκέψεις μόνο από το φροντιστή (ο οποίος τηρεί αυστηρά τους προσωπικούς κανόνες προστασίας), η παρουσία του οποίου λειτουργεί υποστηρικτικά και ενισχύει το αίσθημα της ασφάλειας.
• Ψυχοπιεστική συνθήκη: Η κοινωνική απόσταση δεν σημαίνει κοινωνική απομόνωση δεδομένου ότι σε συνθήκες επιδημίας είναι κλειστοί οι χώροι που συνήθως επισκέπτονται οι ηλικιωμένοι και κοινωνικοποιούνται όπως εκκλησίες, ΚΑΠΗ, καφενεία κ.α.
  • Οδηγία: ενθαρρύνονται - για να μην νοιώθουν κοινωνικά αποκομμένοι και απομονωμένοι (η απομόνωση μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική τους υγεία ) να επικοινωνούν με άλλους συγγενείς και οικεία πρόσωπα είτε με σταθερό τηλέφωνο ή κινητό είτε με την χρήση οιασδήποτε ηλεκτρονικής μορφής επικοινωνίας είτε να παρακολουθούν εφόσον είναι θρησκευόμενα άτομα να εξακολουθούν να παρακολουθούν τη θεία λειτουργία από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση. Επίσης, να ενθαρρύνεται οι φίλοι τους να επικοινωνούν μεταξύ τους με οιονδήποτε από τους παραπάνω τρόπους.
• Ψυχοπιεστική συνθήκη: Η μακρόχρονη παραμονή στο σπίτι . Σε αυτή την περίπτωση ισχύουν τα παραπάνω και επιπλέον
  • Οδηγία: δραστηριοποίηση με την διαμόρφωση νέας καθημερινής ρουτίνας- με την βοήθεια του φροντιστή- που περιλαμβάνει δραστηριότητες μέσα στο σπίτι π.χ. την φροντίδα του σπιτιού, το μαγείρεμα, την περιποίηση των λουλουδιών, το διάβασμα, την φροντίδα του εαυτού.
• Ψυχοπιεστική συνθήκη: Η ενημέρωση πολλές φορές σε συνθήκες επιδημίας κάνει αναφορά σε αρνητικά σενάρια και υπάρχουν πολλές ψευδείς ειδήσεις που ενισχύουν περισσότερο το συναίσθημα του φόβου, της αβεβαιότητας και της ανασφάλειας.
  • Οδηγία: η ενημέρωση να γίνεται από τους οικείους ή από έγκυρες επιστημονικές πηγές που είναι αξιόπιστες, συγκεκριμένες, ρεαλιστικές και να προάγει το αίσθημα της ασφάλειας και της ελπίδας π.χ. τις έρευνες που γίνονται για φάρμακα, τους ασθενείς που θεραπεύθηκαν.
• Ψυχοπιεστική συνθήκη: Η απώλεια του ρόλου (παππούς, γιαγιά κλπ)
  • Οδηγία: Ενθαρρύνεται η επικοινωνία με τα εγγόνια, παιδιά είτε με τηλέφωνο είτε με βίντεο. Ανάθεση ρόλου μέσα στο σπίτι στη νέα ρουτίνα .
• Ψυχοπιεστική συνθήκη: η παραμέληση άλλων παθολογικών προβλημάτων.
  • Οδηγία: Σε περίοδο επιδημίας η ρύθμιση των παθολογικών προβλημάτων είναι απαραίτητη έτσι ώστε να αποφευχθεί η ανάγκη να επισκεφθεί ο ηλικιωμένος Νοσοκομείο. Προτείνεται τακτική επικοινωνία με τον οικογενειακό ιατρό. Μετάθεση όλων των μη απαραίτητων ιατρικών επισκέψεων. Συνταγογράφηση για τρεις μήνες
• Ψυχοπιεστική συνθήκη: αδυναμία φροντιστή για λόγους υγείας
  • Οδηγία: Εναλλακτικό σχέδιο φροντίδας από το οικογενειακό περιβάλλον καθώς και διαχείριση της κατάστασης κρίσης με την βοήθεια λειτουργών υγείας.

Ηλικιωμένοι Ασθενείς με προβλήματα Ψυχικής υγείας και άνοια

Οι ηλικιωμένοι, που πάσχουν από προβλήματα ψυχικής υγείας (άνοια, κατάθλιψη) σε περίοδο επιδημίας θα πρέπει να λαμβάνουν όλες τις προαναφερόμενες προφυλάξεις και η φροντίδα τους να διαμορφώνεται με βάση τις ανάγκες που ανακύπτουν. Η παρουσία της επιδημίας, τα επιπλέον μέτρα προφύλαξης, η κοινωνική απόσταση, ο μεγάλος χρόνος παραμονής στο σπίτι, ο φόβος και η δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ενδεχομένως να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τη φροντίδα τους και την επιβάρυνση της οικογένειας.

Στο πλαίσιο αυτό οι δημοτικές υπηρεσίες όπως η βοήθεια στο σπίτι, τα Κέντρα Ψυχικής Υγιεινής, οι θεράποντες ιατροί θα πρέπει να ανταποκρίνονται διασφαλίζοντας με την επικοινωνία την φροντίδα των ασθενών τους παρέχοντας συνεχόμενη φροντίδα, υποστήριξη του ασθενούς και του φροντιστή(των), πληροφόρηση, Συμβουλευτική.

Επίσης, συνεργάζεται με την οικογένεια τόσο στο πεδίο της ενημέρωσης σχετικά με ερωτήματα για την επιδημία όσο και τις αλλαγές που επιφέρει στη συμπεριφορά του ασθενή, όσο και των επιπτώσεων στο πεδίο των διαπροσωπικών σχέσεων.

Οι παραπάνω δράσεις θα ελαττώσουν το φορτίο των φροντιστών, θα υπάρξει έγκαιρη πρόληψη υποτροπών και θα μειωθεί η επιβάρυνση των οικογενειών

Τέλος, η Μονάδα Τηλεψυχογηριατρικής της Α ́ ψυχιατρικής Κλινικής που παρέχει υπηρεσίες στο νησί της Άνδρου συνεχίζει την παρακολούθηση και υποστήριξη των ασθενών της, σε στενή συνεργασία με το Κέντρο Υγείας και έχει δηλώσει διαθεσιμότητα και στους υπεύθυνους της τηλεφωνικής γραμμής κοινωνικής φροντίδας, αλληλεγγύης και ψυχολογικής υποστήριξης του δήμου Άνδρου.

Η Α΄ Ψυχιατρική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών συνοψίζει το κεντρικό της μήνυμα με ένα «έξυπνο αρκτικόλεξο» της λέξης ΥΓΕΙΑ, ώστε τα μηνύματά της να ανασύρονται εύκολα στην μνήμη όλων εκείνων που στην πανδημία του κορονοϊού εκτός από τον εαυτό τους έχουν αναλάβει να φροντίζουν και άτομα της τρίτης ηλικίας!

• Υ-ποδεικνύουμε το Φροντιστή
• Γ-ράφουμε καινούργια ρουτίνα
• Ε-λέγχουμε τις ψυχοπιεστικές συνθήκες
• Ι- κανοποιούμε στο μέτρο του δυνατού τις ανάγκες του ασθενή
• Α-κολουθούμε τις ιατρικές οδηγίες και την επίσημη ενημέρωση