Σημαντική έλλειψη στοιχείων για την κακοποίηση των ηλικιωμένων
Την σημαντική έλλειψη στοιχείων για τα αίτια, τους τρόπους πρόληψης και κατάλληλης διαχείρισης των περιπτώσεων κακοποίησης ηλικιωμένων αλλά και για το μέγεθος του προβλήματος στη χώρα μας αναδεικνύει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία με αφορμή την 15η Ιουνίου, την Παγκόσμια Ημέρα που είναι αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση για την κακοποίηση των ηλικιωμένων.
Η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία τονίζει ότι στην Ελλάδα τα δεδομένα για την κακοποίηση των ηλικιωμένων είναι ελάχιστα και σημειώνει ότι στην πραγματικότητα δεν πραγματοποιείται συστηματική και αποτελεσματική καταγραφή των περιπτώσεων, ενώ συχνά αυτές οι περιπτώσεις είτε δεν αναγνωρίζονται, είτε αναγνωρίζονται, αλλά για διάφορους λόγους δεν κοινοποιούνται στις αρχές. Ωστόσο εκτιμά ότι το φαινόμενο δεν είναι αμελητέο και ότι η κακοποίηση συχνά αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τη σωματική και ψυχική υγεία των ηλικιωμένων ή ακόμα και τη ζωή τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα, το 2022 υπήρξαν 695 καταγγελίες περιπτώσεων κακοποίησης ηλικιωμένων στην τηλεφωνική «Γραμμή Ζωής» (1065).
Τα στοιχεία της μελέτης ABUEL
Η μελέτη ABUEL που διενεργήθηκε το 2009 και συγκέντρωσε στοιχεία σε 7 χώρες μέλη της EE -μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- σε δείγμα 4.467 ηλικιωμένων ατόμων που ζούσαν στην κοινότητα. Η μελέτη αποτυπώνει ότι τα χαμηλά επίπεδα κοινωνικής υποστήριξης συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα κακοποίησης και αναφέρει ότι η ψυχολογική κακοποίηση ήταν η συχνότερη και ακολουθούσε η οικονομική εκμετάλλευση, ενώ η σωματική κακοποίηση ήταν λιγότερο συχνή. Για τη χώρα μας η μελέτη ABUEL διαπιστώνει ότι η συχνότητα εμφάνισης της κακοποίησης, σε όλες τις μορφές της, ήταν μεγαλύτερη στις γυναίκες από ό,τι στους άντρες και ότι η Ελλάδα ήταν:
- 6η στη συχνότητα εμφάνισης ψυχολογικής κακοποίησης, μεταξύ των 7 χωρών που μετείχαν στην έρευνα
- 3η στη συχνότητα εμφάνισης σωματικής κακοποίησης,
- 3η στη συχνότητα εμφάνισης οικονομικής εκμετάλλευσης και
- 1η στη συχνότητα εμφάνισης σεξουαλικής κακοποίησης, η οποία όμως ήταν και η λιγότερο συχνή μορφή κακοποίησης που αναφέρθηκε.
Προτάσεις για την πρόληψη της κακοποίησης των ηλικιωμένων
Η πρόληψη της κακοποίησης των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας πρέπει να αποτελεί κεντρικό στόχο της πολιτικής των αρμόδιων φορέων. Ωστόσο για να γίνει πράξη απαιτούνται νομοθετικές παρεμβάσεις, αλλά και καλύτερη οργάνωση των υπηρεσιών υγείας ώστε να εντοπίζονται και να καταγράφονται εγκαίρως περιστατικά κακοποίησης ηλικιωμένων. Η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία τονίζει ότι η οργάνωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και της κατ’ οίκον νοσηλευτικής φροντίδας θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Επίσης εκτιμά ότι η οργάνωση και λειτουργία υπηρεσιών υποστήριξης των ηλικιωμένων και των φροντιστών τους καθώς και η προσφορά ομάδων εθελοντών στην υποστήριξη τους, πχ. μέσω των ΚΑΠΗ θα μπορούσαν να συντελέσουν στην πρόληψη του φαινομένου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών της δραστηριοτήτων, έχει εντάξει και την επιμόρφωση όλων των επαγγελματιών υγείας και πρόνοιας στην αναγνώριση και αντιμετώπιση της κακοποίησης της ιδιαίτερα ευάλωτης πληθυσμιακής ομάδας των ηλικιωμένων. Παράλληλα, συνεργάζεται με άτομα και φορείς για την προώθηση αλλαγών και σε θεσμικό επίπεδο, με σκοπό την καλύτερη προάσπιση των δικαιωμάτων των ηλικιωμένων ατόμων.
