Κρίσιμος ο ρόλος της φυσικοθεραπείας για μια υγιή και ενεργή τρίτη ηλικία

Η υγιής και ενεργός γήρανση δεν αποτελεί απλώς θεωρητική συζήτηση, αλλά μια από τις πιο ουσιαστικές προκλήσεις για το ελληνικό σύστημα υγείας και την κοινωνία. Με αυτό τον κοινό προβληματισμό ως αφετηρία πραγματοποιήθηκε η ημερίδα «Τρίτη Ηλικία και Υγιής Γήρανση», μια πρωτοβουλία που συνδιοργάνωσαν το Περιφερειακό Τμήμα Θεσσαλονίκης, Κιλκίς και Χαλκιδικής του Πανελληνίου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών (Π.Σ.Φ.) και η Αντιπεριφέρεια Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Στην υλοποίηση της ημερίδας σημαντική ήταν η επιστημονική συμμετοχή του Τμήματος Φυσικοθεραπείας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.) και του Εργαστηρίου Εμβιομηχανικής και Εργονομίας, μέσω των μελών ΔΕΠ Πάρη Ιακωβίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή, και Δημήτριου Λύτρα, Επίκουρου Καθηγητή. Παράλληλα, το Διιδρυματικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα (ΔΙ.Π.Μ.Σ.) «Εφαρμοσμένη Γεροντολογία και Γηριατρική» των Τμημάτων Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και Βιοϊατρικών Επιστημών του ΔΙ.ΠΑ.Ε. εμπλούτισε την ημερίδα με εξειδικευμένες προσεγγίσεις και σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα.

Οι εισηγήσεις ανέδειξαν την ανάγκη για ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικών και συνεργασιών που θα υποστηρίζει τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας να διατηρούν τη λειτουργικότητα, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής τους.

Ο καθοριστικός ρόλος της φυσικοθεραπείας στην υγιή γήρανση

Η συζήτηση γύρω από τη γήρανση του πληθυσμού έχει πλέον μετατοπιστεί από το «πόσα χρόνια ζούμε» στο «πώς ζούμε αυτά τα χρόνια». Σε αυτό το πλαίσιο, η ημερίδα ανέδειξε τον κομβικό ρόλο της φυσικοθεραπείας ως ενός από τους πιο σταθερούς πυλώνες για τη διατήρηση της λειτουργικότητας, της κινητικότητας και της αυτονομίας των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας.

Οι εισηγήσεις παρουσίασαν σύγχρονα εργαλεία αξιολόγησης, πρακτικές παρεμβάσεις και μοντέλα φροντίδας που μπορούν να εφαρμοστούν τόσο από επαγγελματίες υγείας όσο και από δομές της κοινότητας. Έμφαση δόθηκε επίσης στην ανάγκη για ενιαία στρατηγική, όπου η επιστημονική κοινότητα, οι θεσμικοί φορείς και η Τοπική Αυτοδιοίκηση συνεργάζονται με κοινό όραμα τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που στηρίζει την ενεργό συμμετοχή των ηλικιωμένων και μειώνει τους κινδύνους στην καθημερινότητά τους.

Η Πρόεδρος του Περιφερειακού Τμήματος Θεσσαλονίκης, Κιλκίς και Χαλκιδικής του Π.Σ.Φ. κα Δήμητρα Ν. Φυτιλή, αναφέρθηκε στη σημασία της κοινής προσπάθειας επιστημόνων και θεσμών για τη στήριξη της τρίτης ηλικίας, ενώ με τη φράση «η υγιής γήρανση είναι υπόθεση όλων μας» αποτύπωσε το κεντρικό μήνυμα της εκδήλωσης.

Η κα Φυτιλή υπογράμμισε ότι η ημερίδα απέδειξε «με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο» πως όταν η επιστημονική κοινότητα συνεργάζεται με τους θεσμούς, μπορούν να υλοποιηθούν παρεμβάσεις «με πραγματικό αντίκτυπο στη ζωή των πολιτών». Ευχαρίστησε θερμά τους ομιλητές «για τις εξαιρετικές εισηγήσεις» και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχία της δράσης, ενώ τόνισε ότι το Περιφερειακό Τμήμα θα συνεχίσει τις προσπάθειές του «με σεβασμό, υπευθυνότητα και ουσιαστική κοινωνική προσφορά».

Από την πλευρά της, η Αντιπεριφερειάρχης Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κα Μελίνα Δερμεντζοπούλου χαρακτήρισε το δημογραφικό πρόβλημα ως μια από τις πιο πιεστικές προκλήσεις της δημόσιας υγείας. Όπως σημείωσε, «με τα ολοένα και αυξανόμενα στατιστικά που δείχνουν ότι ο ελληνικός, αλλά και ευρωπαϊκός πληθυσμός γερνάει με ραγδαία αυξανόμενο ρυθμό, η υγιής γήρανση είναι ένα κεφάλαιο που επιβάλλεται να μας απασχολήσει».

Αναφερόμενη στις προτεραιότητες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, μίλησε για δομές και παρεμβάσεις που προάγουν «φιλικές προς τους ηλικιωμένους συνθήκες», όπως ασφαλή και προσβάσιμα κτίρια και μεταφορές, δράσεις άσκησης και υγιεινής διατροφής, αλλά και στρατηγικές για την αντιμετώπιση της κοινωνικής απομόνωσης. Μάλιστα απέδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη χρηματοδότηση δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας «που ανταποκρίνονται στους ηλικιωμένους».

Ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, κ. Πέτρος Λυμπερίδης, αναφέρθηκε στη συμβολή της φυσικοθεραπείας ως βασικού παράγοντα για τη διατήρηση της λειτουργικότητας, της ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας. Όπως σημείωσε, «η φυσικοθεραπεία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση της λειτουργικότητας, της ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας».

Ο κ. Λυμπερίδης συνεχάρη τους συμμετέχοντες και τον τοπικό σύλλογο «για την ουσιαστικότητα της Ημερίδας» και ευχαρίστησε την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και την κα Δερμεντζοπούλου «για την ευαισθησία και την αφοσίωση με την οποία αγκάλιασαν αυτή τη δράση». Κλείνοντας, υπενθύμισε ότι ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών «δεσμεύεται να συνεχίσει δυναμικά ώστε οι υπηρεσίες φυσικοθεραπείας να αποτελούν σταθερό πυλώνα στην προώθηση της υγιούς και ασφαλέστερης γήρανσης».

Αξιολόγηση κινδύνου πτώσης σε ηλικιωμένους

Ένα από τα πιο πρακτικά και ουσιαστικά σημεία της ημερίδας ήταν η εφαρμογή σταθμών αξιολόγησης για τον κίνδυνο πτώσης, μια πρωτοβουλία που υλοποιήθηκε από το Τμήμα Φυσικοθεραπείας του ΔΙ.ΠΑ.Ε. υπό την επίβλεψη των Πάρη Ιακωβίδη και Δημήτριου Λύτρα.

Οι σταθμοί βασίστηκαν στον αλγόριθμο STEADI Toolkit του American CDC, ένα ολοκληρωμένο εργαλείο για την αναγνώριση παραγόντων κινδύνου και την έγκαιρη παρέμβαση. Συνολικά αξιολογήθηκαν 30 ηλικιωμένοι, εκ των οποίων οι 14 χαρακτηρίστηκαν υψηλού κινδύνου και έλαβαν εξατομικευμένες οδηγίες και παραπομπή για εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Αξίζει να αναφερθεί ότι οι σταθμοί στελεχώθηκαν από φοιτητές του Τμήματος, που συνέβαλαν καθοριστικά στην υλοποίηση της δράσης και στην ενημέρωση των συμμετεχόντων.

Η ενεργός γήρανση μπορεί να γίνει πραγματικότητα

Η ημερίδα «Τρίτη Ηλικία και Υγιής Γήρανση» ανέδειξε το μήνυμα ότι η ενεργός γήρανση δεν είναι ένα μακρινό όραμα, αλλά μια προοπτική που μπορεί να γίνει πραγματικότητα όταν υπάρχει συνεργασία, επιστημονική τεκμηρίωση και στοχευμένη δράση.

Οι εισηγήσεις κατέστησαν ξεκάθαρο ότι η φυσικοθεραπεία αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα για την πρόληψη, τη λειτουργικότητα και την αυτονομία των ηλικιωμένων, όταν εντάσσεται σε οργανωμένες και επιστημονικά τεκμηριωμένες δράσεις. Η παρουσία της ακαδημαϊκής κοινότητας, η ενεργός συμμετοχή των φορέων και η αξιοποίηση εργαλείων όπως το STEADI Toolkit έδειξαν στην πράξη πως η επιστήμη και η τοπική αυτοδιοίκηση μπορούν να συνθέσουν λύσεις με άμεσο όφελος για τους πολίτες.

Η ανάγκη για προσβάσιμες δομές, για δράσεις πρόληψης και για πολιτικές που ενισχύουν την κοινωνική συμμετοχή των ηλικιωμένων παραμένει ισχυρή — και αποτελεί σημείο που όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς δηλώνουν έτοιμοι να συνεχίσουν να υπηρετούν.