Μόλις το 52% χρησιμοποιεί ψηφιακό έλεγχο ηλικίας στις πωλήσεις προϊόντων καπνού και νικοτίνης

Η πώληση προϊόντων καπνού και νικοτίνης σε ανηλίκους απαγορεύεται και ο πωλητής οφείλει να εξακριβώνει ότι ο αγοραστής είναι ενήλικος. Το πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων ενισχύθηκε με τον ν. 5216/2025, που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιουλίου 2025, ενώ τους επόμενους μήνες θεσπίστηκε και η λειτουργία ψηφιακής επαλήθευσης ηλικίας. Η σχετική απόφαση για το Gov.gr Wallet δημοσιεύθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2025 και η αντίστοιχη για το KidsWallet στις 2 Φεβρουαρίου 2026.

Ο έλεγχος μπορεί να γίνει με την επίδειξη δημόσιου εγγράφου ταυτοποίησης, σε έντυπη ή ψηφιακή μορφή, που αποδεικνύει την ηλικία ή μέσω της λειτουργίας ψηφιακής επαλήθευσης. Αν η ενηλικότητα δεν αποδεικνύεται, ο πωλητής οφείλει να μην προχωρήσει στην πώληση.

Στην ψηφιακή διαδικασία, ο πωλητής επιλέγει στο Gov.gr Wallet την ηλικιακή βαθμίδα που πρέπει να επιβεβαιωθεί και στην οθόνη εμφανίζεται ένα QR code. Ο πελάτης το σκανάρει με το Gov.gr Wallet ή το Kids Wallet και ο πωλητής λαμβάνει πράσινη ή κόκκινη ένδειξη για το αν επιτρέπεται η πώληση, χωρίς να εμφανίζεται η ακριβής ηλικία του αγοραστή.

Πόσο έχει περάσει όμως η ψηφιακή επιβεβαίωση ηλικίας στην καθημερινότητα των καταστημάτων, λίγους μήνες μετά τη θέσπιση του κανονιστικού πλαισίου για τα δύο εργαλεία; Πανελλαδική έρευνα της Imperial Brands Hellas σε 7.584 σημεία λιανικής δείχνει ότι το 52% των επαγγελματιών χρησιμοποιεί το Gov.gr Wallet ή το Kids Wallet, αλλά μόνο το 15% τα χρησιμοποιεί συστηματικά.

Χρήσιμα για τους περισσότερους, όχι ακόμη καθημερινή συνήθεια

Η θετική αξιολόγηση των ψηφιακών εργαλείων είναι αισθητά μεγαλύτερη από τη συστηματική χρήση τους. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις επαγγελματίες της λιανικής, το 73%, θεωρούν το Gov.gr Wallet και το Kids Wallet αρκετά ή πολύ χρήσιμα για την καθημερινή λειτουργία του σημείου πώλησης. Το 25% τα χαρακτηρίζει πολύ χρήσιμα, το 48% αρκετά χρήσιμα και το 26% λίγο χρήσιμα.

Στην πράξη, όμως, η χρήση τους παραμένει πολύ λιγότερο συστηματική. Το 15% τα χρησιμοποιεί συστηματικά, το 37% περιστασιακά και το 48% όχι ακόμη.

Υψηλό το επίπεδο ενημέρωσης της αγοράς

Η ενημέρωση φαίνεται να έχει φτάσει σε μεγάλο μέρος της αγοράς. Το 84% των επαγγελματιών δηλώνει ότι έχει λάβει πλήρη ή σε μεγάλο βαθμό ενημέρωση και υποστήριξη για τις νέες διαδικασίες επιβεβαίωσης ηλικίας.

Συγκεκριμένα, το 46% απαντά ότι έχει ενημερωθεί πλήρως και το 38% σε μεγάλο βαθμό. Το 10% δηλώνει ότι έχει λάβει μερική ενημέρωση και το 6% ελάχιστη.

Το υψηλό αυτό ποσοστό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι μόνο το 15% χρησιμοποιεί συστηματικά τα ψηφιακά εργαλεία, δείχνει ότι η ενημέρωση από μόνη της δεν αρκεί για να περάσουν τα εργαλεία στην καθημερινή χρήση.

Θετικά τα μέτρα για την πλειονότητα, αλλά με επιφυλάξεις

Περισσότεροι από τους μισούς επαγγελματίες της λιανικής βλέπουν θετικά τη συμβολή των νέων μέτρων στην προστασία των ανηλίκων. Το 58% εκτιμά ότι το Ψηφιακό Μητρώο και οι διαδικασίες επιβεβαίωσης ηλικίας συμβάλλουν ουσιαστικά ή σε σημαντικό βαθμό. Ειδικότερα, το 22% απαντά ότι συμβάλλουν ουσιαστικά και το 36% σε σημαντικό βαθμό.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ομοιόμορφη. Το 42% εμφανίζεται περισσότερο επιφυλακτικό, με το 27% να θεωρεί ότι η συμβολή των μέτρων είναι περιορισμένη και το 15% ότι δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το εύρημα δείχνει ότι, παρά τη θετική στάση της πλειονότητας, ένα σημαντικό μέρος της αγοράς εξακολουθεί να αξιολογεί πιο συγκρατημένα τη συμβολή του νέου πλαισίου.

Χρειάζεται περισσότερη ενημέρωση και καλύτερα ψηφιακά εργαλεία

Τι χρειάζεται για να γίνει η ψηφιακή επιβεβαίωση ηλικίας καθημερινή πρακτική στα σημεία πώλησης; Οι απαντήσεις των επαγγελματιών στρέφονται κυρίως σε δύο κατευθύνσεις. Περίπου το 65% περιλαμβάνει στις απαντήσεις του την επικοινωνία και την ενημέρωση από τους θεσμικούς φορείς και αντίστοιχο ποσοστό τη βελτιστοποίηση των ψηφιακών εργαλείων, ώστε να χρησιμοποιούνται ευκολότερα στην καθημερινή λειτουργία των καταστημάτων.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το 84% δηλώνει ότι έχει λάβει πλήρη ή σε μεγάλο βαθμό ενημέρωση και υποστήριξη για τις νέες διαδικασίες. Οι απαντήσεις δείχνουν επομένως ανάγκη όχι μόνο για αρχική ενημέρωση, αλλά και για συνεχή καθοδήγηση και πρακτική υποστήριξη όσο τα νέα εργαλεία εντάσσονται στην καθημερινή χρήση.

Στις ανάγκες που καταγράφονται περιλαμβάνονται επίσης η εκπαίδευση των εργαζομένων και η συνέχιση της υποστήριξης από τους συνεργάτες της αγοράς. Η ευρύτερη χρήση των Gov.gr Wallet και Kids Wallet φαίνεται επομένως να συνδέεται όχι μόνο με την ενημέρωση, αλλά και με το πόσο εύκολα μπορούν να ενσωματωθούν στην καθημερινή λειτουργία της λιανικής.

Από την ενημέρωση στη συστηματική εφαρμογή

Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Imperial Brands Hellas, Νίκος Νικηφορίδης, σημείωσε ότι η αξία της έρευνας βρίσκεται στην αποτύπωση της εμπειρίας της λιανικής αγοράς και στα στοιχεία που προσφέρει για τον σχεδιασμό των επόμενων δράσεων ενημέρωσης και υποστήριξης. Όπως ανέφερε, η αποτελεσματική εφαρμογή του νέου πλαισίου δεν εξαρτάται μόνο από τη νομοθεσία, αλλά και από το κατά πόσο οι επαγγελματίες διαθέτουν την ενημέρωση, τα εργαλεία και την υποστήριξη που χρειάζονται στην καθημερινή τους λειτουργία.

Ο κ. Νικηφορίδης έθεσε ως στόχο «να περάσουμε από το 1 στους 2 στο 100% της εφαρμογής», τονίζοντας ότι η εταιρεία θα συνεχίσει να επενδύει στην ενημέρωση, στη συνεργασία και στην ενίσχυση μιας υπεύθυνης κουλτούρας επιβεβαίωσης ηλικίας.

Έρευνα σε 7.584 σημεία λιανικής

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 28 Μαΐου έως τις 22 Ιουλίου 2026 σε 7.584 σημεία λιανικής σε όλη την Ελλάδα, με επιτόπιες επισκέψεις και δομημένο ερωτηματολόγιο. Εξετάστηκαν η χρήση και η αξιολόγηση των ψηφιακών εργαλείων, ο βαθμός ενημέρωσης των επαγγελματιών, η άποψή τους για τα νέα μέτρα και οι ανάγκες για την ευρύτερη εφαρμογή τους.

Τη συνολική ευθύνη για την εκπόνηση και την υλοποίηση της έρευνας είχε η Imperial Brands Hellas, που δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά προϊόντων καπνού και νικοτίνης. Η έρευνα αποτελεί μέρος της πρωτοβουλίας «Στην Προστασία των Ανηλίκων Είμαστε Μαζί», ενώ είχαν προηγηθεί δράσεις ενημέρωσης και υποστήριξης σε περισσότερα από 20.000 σημεία λιανικής, με επιτόπιες επισκέψεις, ενημερωτικό υλικό, καθοδήγηση για την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο και πρακτικές οδηγίες για τις νέες διαδικασίες.

Το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων αποτελεί επίσης μέρος του νέου πλαισίου και προβλέπει την εγγραφή των επιχειρήσεων που διαθέτουν τα συγκεκριμένα προϊόντα, διευκολύνοντας παράλληλα τους ελέγχους των αρμόδιων αρχών.

Ένα ουσιαστικό στοιχείο της πρωτοβουλίας είναι η προσπάθεια να αποτυπωθεί η εφαρμογή των νέων μέτρων εκεί όπου τελικά κρίνονται, στην καθημερινή λειτουργία της λιανικής. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ενημέρωση και η θετική αξιολόγηση των εργαλείων δεν αρκούν από μόνες τους. Το επόμενο στοίχημα είναι η ψηφιακή επιβεβαίωση ηλικίας να περάσει από την περιστασιακή στη συστηματική χρήση στα σημεία πώλησης. Η Imperial Brands Hellas έχει ανακοινώσει ότι θα συνεχίσει την πρωτοβουλία «Στην Προστασία των Ανηλίκων Είμαστε Μαζί», αξιοποιώντας τα αποτελέσματα της έρευνας για τις επόμενες δράσεις ενημέρωσης και υποστήριξης της λιανικής αγοράς.