Υψηλότερη προστασία έναντι της πνευμονιοκοκκικής νόσου με το νέο 21δύναμο CAPVAXIVE

Ο Streptococcus pneumoniae εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική αιτία σοβαρών λοιμώξεων στους ενήλικες, προκαλώντας διεισδυτική πνευμονιοκοκκική νόσο (ΔΠΝ) και πνευμονιοκοκκική πνευμονία, με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών και θανάτου στους ηλικιωμένους και στα άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Παρά την πρόοδο στον εμβολιασμό, η νόσος συνεχίζει να επιβαρύνει δυσανάλογα τις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.

Στην Ελλάδα, τα επίσημα δεδομένα καταγραφής της διεισδυτικής πνευμονιοκοκκικής νόσου παραμένουν περιορισμένα, γεγονός που, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν αποτυπώνει την πραγματική επιδημιολογική εικόνα. Η υποκαταγραφή, σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού και την αυξημένη συχνότητα χρόνιων νοσημάτων, ενισχύει την ανάγκη για αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης, με τον εμβολιασμό να παραμένει το βασικό εργαλείο δημόσιας υγείας.

Το νέο 21δύναμο συζευγμένο εμβόλιο V116

Το V116 (CAPVAXIVE) είναι ένα νέο εμβόλιο, ειδικά σχεδιασμένο για την πρόληψη της πνευμονιοκοκκικής νόσου στους ενήλικες. Ενδείκνυται για την πρόληψη της διεισδυτικής πνευμονιοκοκκικής νόσου και της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας μέσω ενεργητικής ανοσοποίησης, σε πληθυσμούς με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Στο 34ο Πανελλήνιο Πνευμονολογικό Συνέδριο ανακοινώθηκαν νέα, σημαντικά δεδομένα για το 21δύναμο συζευγμένο εμβόλιο V116 (CAPVAXIVE). Τα αποτελέσματα μελέτης μαθηματικής μοντελοποίησης, που παρουσιάστηκαν την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2025, δείχνουν ότι η διευρυμένη οροτυπική κάλυψη του εμβολίου μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστικά υψηλότερη προστασία έναντι της πνευμονιοκοκκικής νόσου σε ηλικιωμένους και ενήλικες με υποκείμενα νοσήματα, τόσο σε επίπεδο νοσηρότητας και θνητότητας όσο και σε επίπεδο επιβάρυνσης του συστήματος υγείας.

Κεντρικό χαρακτηριστικό του νέου εμβολίου είναι η διευρυμένη οροτυπική κάλυψη, καθώς περιλαμβάνει 21 ορότυπους του Streptococcus pneumoniae, εκ των οποίων 11 είναι μοναδικοί σε σύγκριση με το 20δύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PCV20). Η επιλογή των οροτύπων βασίστηκε σε επιδημιολογικά δεδομένα που αφορούν τη νοσηρότητα και τη θνητότητα στους ενήλικες, με στόχο την κάλυψη του μεγαλύτερου δυνατού ποσοστού σοβαρών λοιμώξεων.

Η οροτυπική κάλυψη αποτελεί καθοριστικό παράγοντα αποτελεσματικότητας των συζευγμένων πνευμονιοκοκκικών εμβολίων. Αν και έχουν περιγραφεί περισσότεροι από 90 ορότυποι, ένα περιορισμένο υποσύνολο ευθύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών διεισδυτικής νόσου και σοβαρής πνευμονίας στους ηλικιωμένους.

Σύμφωνα με επιδημιολογικά δεδομένα από τα Centers for Disease Control and Prevention και το European Centre for Disease Prevention and Control, το CAPVAXIVE καλύπτει οροτύπους που ευθύνονται για περίπου 85% των περιστατικών ΔΠΝ στις ΗΠΑ και 81,6% στην Ευρώπη σε ενήλικες ηλικίας ≥65 ετών. Αντίθετα, η αντίστοιχη κάλυψη του PCV20 εκτιμάται στο 51% στις ΗΠΑ και στο 66% στην Ευρώπη.

Η διαφορά αυτή μεταφράζεται σε ουσιαστικό επιδημιολογικό όφελος, με λιγότερα περιστατικά σοβαρής νόσου, λιγότερες νοσηλείες και μειωμένη θνητότητα στους πλέον ευάλωτους ενήλικες.

Δεδομένα από ευρωπαϊκές χώρες

Η υπεροχή του νέου εμβολίου επιβεβαιώνεται και από συγκριτικά δεδομένα σε ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γερμανία, η κάλυψη του CAPVAXIVE σε άτομα ≥60 ετών εκτιμάται περίπου στο 84%, έναντι 58% για το PCV20. Στη Γαλλία, σε άτομα >65 ετών, η κάλυψη φτάνει το 85%, έναντι 63%, ενώ στην Ιταλία διαμορφώνεται στο 77% έναντι 64%.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην Ισπανία, με 82% έναντι 62%. Με βάση τα διαθέσιμα ελληνικά δεδομένα, η κάλυψη του V116 εκτιμάται ότι είναι περίπου 15–20% υψηλότερη σε σχέση με το PCV20, διαφορά κλινικά και επιδημιολογικά σημαντική.

Τι φανερώνει η μελέτη μαθηματικής μοντελοποίησης

Σύμφωνα με τη μελέτη μαθηματικής μοντελοποίησης που παρουσιάστηκε στο 34ο Πανελλήνιο Πνευμονολογικό Συνέδριο, το V116 (CAPVAXIVE) εκτιμάται ότι μπορεί να προσφέρει έως και 45% μεγαλύτερη προστασία έναντι του PCV20.

• Σε άτομα ≥65 ετών μπορούν να προληφθούν 794 περιστατικά ΔΠΝ και 124 θάνατοι, έναντι 549 περιστατικών και 86 θανάτων με το PCV20.
• Σε ενήλικες 19–64 ετών με υποκείμενα νοσήματα εκτιμάται αποτροπή 752 περιστατικών ΔΠΝ και 82 θανάτων.
• Για τη μη βακτηριαιμική πνευμονιοκοκκική πνευμονία, εκτιμάται αποτροπή περίπου 33.487 περιστατικών σε άτομα ≥65 ετών και 14.346 περιστατικών σε ενήλικες 19–64 ετών με υποκείμενα νοσήματα.

Η ένταξη του νέου 21δύναμου εμβολίου στις εθνικές συστάσεις εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση περίπου 23 εκατ. ευρώ σε άμεσες δαπάνες υγείας, ποσό 43% υψηλότερο σε σύγκριση με το PCV20.

Όπως αναφέρει ο επικεφαλής ερευνητής Ηλίας Γκούντας, Market Access της MSD Ελλάδος, «η διαφορά περίπου 15% στην οροτυπική κάλυψη που προσφέρει το V116 σε σχέση με το PCV20 αναμένεται να οδηγήσει σε έως και 45% μεγαλύτερη μείωση στη νοσηρότητα και τη θνητότητα. Αν συνυπολογιστούν οι δαπάνες νοσηλείας, απώλειας παραγωγικότητας και μακροχρόνιας φροντίδας, η πρόληψη μέσω εμβολιασμού με το CAPVAXIVE μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντική εξοικονόμηση για το σύστημα υγείας και την εθνική οικονομία».

Το νέο 21δύναμο εμβόλιο έχει λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, γεγονός που επιτρέπει τη διάθεσή του στην ευρωπαϊκή αγορά. Στην Ελλάδα, επί του παρόντος αποζημιώνεται το 20δύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο, ενώ το V116 αναμένεται να αξιολογηθεί στο πλαίσιο των εθνικών διαδικασιών, με στόχο την ένταξή του στη λίστα των αποζημιούμενων εμβολίων.

Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η διευρυμένη οροτυπική κάλυψη του νέου 21δύναμου συζευγμένου εμβολίου μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστικά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην πρόληψη της πνευμονιοκοκκικής νόσου σε σύγκριση με τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα εμβόλια, ιδίως στους ηλικιωμένους και στους ενήλικες με υποκείμενα νοσήματα.

Παράλληλα, τα αποτελέσματα της μαθηματικής μοντελοποίησης υποδηλώνουν ότι η ευρύτερη εφαρμογή του εμβολίου θα μπορούσε να έχει σημαντικό επιδημιολογικό και οικονομικό όφελος, ενισχύοντας τη συζήτηση γύρω από τον ρόλο της πρόληψης και την αξιολόγηση των πλέον κατάλληλων επιλογών εμβολιασμού στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών υγείας.