Αντιδρούν οι αισθητικοί για τα ευρήματα του MedWatch και ζητούν σαφή όρια και θεσμικές παρεμβάσεις

Η υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε στο προσκήνιο τον έλεγχο των χώρων όπου πραγματοποιούνται πράξεις υγείας. Η διερεύνηση που ακολούθησε αφορούσε συστεγαζόμενα ιατρεία και όχι εργαστήριο αισθητικής, ανέδειξε όμως το ευρύτερο ζήτημα της νομιμότητας των χώρων, των πράξεων που εκτελούνται σε αυτούς και των επαγγελματικών δικαιωμάτων όσων τις πραγματοποιούν.

Παράλληλα, το Υπουργείο Υγείας παρουσίασε το MedWatch, ένα νέο ψηφιακό εργαλείο εποπτείας που αξιοποιεί δημόσια διαθέσιμες διαδικτυακές πηγές και διαφημίσεις για τον εντοπισμό περιπτώσεων που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο ως προς τις υπηρεσίες που προβάλλονται, την επαγγελματική ιδιότητα εκείνων που τις παρέχουν και το θεσμικό καθεστώς των δομών.

Τα πρώτα ευρήματα του MedWatch μεταφέρουν πλέον τη συζήτηση και στον χώρο της Αισθητικής-Κοσμητολογίας. Κατά την πιλοτική εφαρμογή του στην Αττική εξετάστηκαν 8.563 δομές και 9.838 ψηφιακά περιεχόμενα. Το σύστημα εντόπισε υποψήφια ευρήματα σε 655 δομές, από τις οποίες 231 κατατάχθηκαν στην «κόκκινη» κατηγορία και παραπέμφθηκαν για περαιτέρω έλεγχο. Η κατάταξη αυτή δεν συνιστά διαπίστωση παράβασης, καθώς τα ευρήματα πρέπει να αξιολογηθούν από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, 160 από τις 231 περιπτώσεις αφορούν κέντρα αισθητικής που εμφανίζονται να διαφημίζουν ιατρικές υπηρεσίες. Ο υπουργός διευκρίνισε ότι οι περιπτώσεις έχουν αποσταλεί στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών για έλεγχο και ότι, εφόσον προκύψουν σοβαρά ευρήματα, θα ακολουθήσει παραπομπή στις αρμόδιες αρχές.

Μετά τη δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων παρενέβησαν τέσσερις πρωτοβάθμιοι Σύλλογοι Αισθητικών-Κοσμητολόγων, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η ανάδειξη των συγκεκριμένων περιπτώσεων μπορεί να οδηγήσει σε συλλήβδην ταύτιση του κλάδου με παράνομες ιατρικές πράξεις.

Η Ένωση Διπλωματούχων Επαγγελματιών Αισθητικών Θεσσαλίας, η Ένωση Διπλωματούχων Αισθητικών Κρήτης, η Ένωση Διπλωματούχων Αισθητικών Πελοποννήσου, Αιτωλοακαρνανίας και Ιονίων Νήσων και η Ένωση Επαγγελματιών Αισθητικών Βορείου Ελλάδος ανέλαβαν κοινή πρωτοβουλία. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, αποτελούν τέσσερις από τους έξι πρωτοβάθμιους Συλλόγους Αισθητικών-Κοσμητολόγων που δραστηριοποιούνται στη χώρα. Ζητούν σαφή διάκριση ανάμεσα στις νόμιμες επαγγελματικές πράξεις των Αισθητικών-Κοσμητολόγων, στις ιατρικές πράξεις και στην παράνομη άσκησή τους.

Οι Σύλλογοι δηλώνουν ότι τάσσονται υπέρ των ελέγχων και της αυστηρής εφαρμογής της νομοθεσίας, τόσο απέναντι στην παράνομη άσκηση ιατρικών πράξεων όσο και σε περιπτώσεις αντιποίησης του επαγγέλματος του Αισθητικού-Κοσμητολόγου. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι ο έλεγχος πρέπει να εξετάζει ποια υπηρεσία παρέχεται, από ποιο πρόσωπο, με ποια επαγγελματική ιδιότητα και σε ποιον χώρο.

Όπως υποστηρίζουν, το γεγονός ότι ένα εύρημα αφορά «χώρο αισθητικής» δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι εκεί πραγματοποιείται παράνομη ιατρική πράξη. Παράλληλα, ζητούν να γίνεται σαφής διαχωρισμός των πτυχιούχων και νόμιμων επαγγελματιών από πρόσωπα που παρουσιάζονται ως αισθητικοί χωρίς να διαθέτουν τα απαιτούμενα επαγγελματικά προσόντα.

Μητρώο επαγγελματιών και νόμιμων εργαστηρίων

Οι τέσσερις Σύλλογοι ζητούν από την Πολιτεία τη δημιουργία Πανελλήνιου Μητρώου Αισθητικών-Κοσμητολόγων με νόμιμο δικαίωμα άσκησης του επαγγέλματος, ώστε οι πολίτες να μπορούν να εξακριβώνουν εάν ο επαγγελματίας στον οποίο απευθύνονται διαθέτει τα προβλεπόμενα προσόντα.

Παράλληλα, προτείνουν τη δημιουργία ενιαίου μητρώου νόμιμων εργαστηρίων και ινστιτούτων αισθητικής, καθώς και την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου για την αντιμετώπιση της αντιποίησης επαγγέλματος και της λειτουργίας παράνομων χώρων.

Οι γνωστοποιήσεις ίδρυσης και λειτουργίας των εργαστηρίων αισθητικής καταχωρίζονται ήδη ψηφιακά στο OpenBusiness. Οι Σύλλογοι ζητούν, ωστόσο, ένα ενιαίο μητρώο νόμιμων εργαστηρίων, καθώς και ξεχωριστό πανελλήνιο μητρώο επαγγελματιών, ώστε ο πολίτης να μπορεί να διαπιστώνει ποιος έχει νόμιμο δικαίωμα άσκησης του επαγγέλματος και ποιοι χώροι λειτουργούν σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Τι προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο

Το επάγγελμα του αισθητικού διέπεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Προβλέπεται αναγγελία άσκησης επαγγέλματος στις Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας των Περιφερειακών Ενοτήτων και απαιτείται πτυχίο Αισθητικής ΑΕΙ ή ΤΕΙ ή ο αντίστοιχος αναγνωρισμένος τίτλος του εξωτερικού.

Παράλληλα, η νομοθεσία θέτει σαφή όρια στο επαγγελματικό αντικείμενο. Το Ν.Δ. 361/1969 απαγορεύει στον αισθητικό τη διενέργεια ιατρικών πράξεων, ενώ το Π.Δ. 83/1989 καθορίζει τα επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων Αισθητικής. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η παροχή υπηρεσιών αισθητικής προσώπου και σώματος, η ριζική αποτρίχωση και η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας εργαστηρίου αισθητικής.

Τα εργαστήρια αισθητικής λειτουργούν σήμερα με καθεστώς γνωστοποίησης λειτουργίας και όχι με έκδοση άδειας λειτουργίας από την Περιφέρεια. Η γνωστοποίηση δεν σημαίνει, ωστόσο, απουσία προϋποθέσεων. Για τον επιστημονικά υπεύθυνο απαιτούνται πτυχίο Αισθητικού και βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος, ενώ ο χώρος πρέπει να πληροί τις προβλεπόμενες κτιριολογικές, πολεοδομικές και λοιπές προϋποθέσεις. Μετά τη γνωστοποίηση, τα στοιχεία τίθενται στη διάθεση των αρμόδιων υπηρεσιών για τους προβλεπόμενους ελέγχους.

Το θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει επίσης, από το 2022 και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη συστέγαση ιατρείων με εργαστήρια αισθητικής. Η ύπαρξη επομένως ιατρικής και αισθητικής δραστηριότητας στην ίδια διεύθυνση δεν αρκεί από μόνη της για να διαπιστωθεί παρανομία. Κάθε φορέας οφείλει να πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για τη λειτουργία του και κρίσιμο παραμένει ποιος παρέχει κάθε υπηρεσία και με ποιο επαγγελματικό δικαίωμα.

Η αποτρίχωση με laser

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αποτρίχωση με laser, στην οποία αναφέρονται και οι τέσσερις Σύλλογοι.

Η εγκύκλιος 1517/19.04.2017 του Υπουργείου Υγείας αναφέρει ότι η αποτρίχωση με μηχανήματα laser διενεργείται από ειδικευμένους ιατρούς Δερματολογίας και Πλαστικής Χειρουργικής, αλλά και από κατόχους πτυχίου Αισθητικής-Κοσμητολογίας των ΑΤΕΙ ή ισότιμου και αντίστοιχου τίτλου του εξωτερικού. Με την ίδια εγκύκλιο ανακλήθηκε προηγούμενη εγκύκλιος του Μαρτίου του 2017, η οποία περιόριζε τη συγκεκριμένη δραστηριότητα στους ιατρούς.

Σε γνωμοδότησή του, ο νομικός σύμβουλος του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου είχε επίσης υποστηρίξει ότι η αποτρίχωση με laser μπορεί να πραγματοποιείται από αισθητικούς που διαθέτουν τα προβλεπόμενα προσόντα, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτική παρουσία ιατρού. Ωστόσο, πρόκειται για νομική γνωμοδότηση και όχι για αυτοτελή κανονιστική ρύθμιση.

Το παράδειγμα του laser δείχνει γιατί ο χαρακτηρισμός μιας πράξης δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στο είδος του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται. Πρέπει να εξετάζονται η συγκεκριμένη εφαρμογή, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τα επαγγελματικά δικαιώματα εκείνου που την πραγματοποιεί. Αντίστοιχα, η νόμιμη λειτουργία ενός εργαστηρίου αισθητικής δεν παρέχει στον αισθητικό δικαίωμα να εκτελεί πράξεις που βρίσκονται έξω από το θεσμοθετημένο επαγγελματικό του αντικείμενο.

Οι τέσσερις Σύλλογοι δηλώνουν ότι επιθυμούν να συμμετάσχουν στον θεσμικό διάλογο με τα αρμόδια υπουργεία και τις αρχές, με στόχο την προστασία των πολιτών και τον σαφή διαχωρισμό των νόμιμων επαγγελματιών από όσους δραστηριοποιούνται χωρίς τα απαιτούμενα προσόντα ή πραγματοποιούν πράξεις που δεν δικαιούνται να εκτελούν.

Το επόμενο κρίσιμο στοιχείο θα είναι τα αποτελέσματα των ελέγχων στις 231 περιπτώσεις που το MedWatch κατέταξε στην «κόκκινη» κατηγορία. Αυτά θα δείξουν πόσα από τα ψηφιακά ευρήματα αντιστοιχούν πράγματι σε παραβάσεις και ποια δεν επιβεβαιώνονται ως τέτοιες μετά τον ανθρώπινο έλεγχο.