Δημοσθένης Σαρηγιάννης: Διαθέσιμη απλή εξέταση που ανιχνεύει έγκαιρα τον καρκίνο του παγκρέατος

Σημαντικές πρωτοβουλίες που φανερώνουν πώς η ελληνική έρευνα μπορεί να αναδείξει καινοτόμα εργαλεία στο χώρο της υγείας παρουσίασε σε συνέντευξή του στη Βεργίνα Τηλεόραση ο καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης. Με λόγο άμεσο και τεκμηριωμένο, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Διευθυντής του EnVeLab του ΑΠΘ εξήγησε στη δημοσιογράφο Χριστίνα Τσόρμπα πώς η επιστημονική γνώση περνά από το εργαστήριο στα νοσοκομεία και τελικά στον ασθενή.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η συνεργασία του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με τον Άγιο Σάββα, το Αρεταίειο και το Αιγινήτειο, για την ανάπτυξη μιας καινοτόμου αιματολογικής εξέτασης που μπορεί να ανιχνεύσει τον καρκίνο του παγκρέατος στα πρώιμα στάδια. Μια εξέλιξη που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου συνδέεται με πολύ υψηλή θνησιμότητα όταν διαγιγνώσκεται αργά. Παράλληλα, ο κ. Σαρηγιάννης μίλησε για την ταχύτατη πρόοδο του Κέντρου Αριστείας στη Θεραγνωστική του καρκίνου, αλλά και για την αξιοποίηση της L-τυροσίνης ως νέου δείκτη πρόγνωσης, που αντανακλά την επίδραση του περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής στην υγεία μας.

Η αιματολογική εξέταση για τον καρκίνο του παγκρέατος

Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, σε συνεργασία με τον Άγιο Σάββα, το Αρεταίειο και το Αιγινήτειο, ανέπτυξε μια πρωτοποριακή μέθοδο έγκαιρης διάγνωσης και παρακολούθησης των παγκρεατικών κύστεων, με στόχο την πρόληψη του Αδενοκαρκινώματος του Παγκρεατικού Πόρου (PDAC). Η καινοτομία βασίζεται στη χρήση εξωκυτταρικών κυστιδίων ως βιοδεικτών, επιτρέποντας νέες μη επεμβατικές εξετάσεις.

Όπως εξήγησε ο καθηγητής Σαρηγιάννης, «μέχρι τώρα η διάκριση μεταξύ καλοήθων και δυνητικά κακοήθων κύστεων δεν ήταν πάντα δυνατή με τις υπάρχουσες απεικονιστικές μεθόδους. Αυτό οδηγούσε σε χειρουργικές εκτομές που συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους, χωρίς να είναι πάντα απαραίτητες».

Η διαδικασία για τον ασθενή είναι απλή: πραγματοποιείται δειγματοληψία αίματος, το δείγμα αναλύεται στα εργαστήρια του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, και η απάντηση αποστέλλεται στον θεράποντα ιατρό, ο οποίος κρίνει αν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις. «Η μέθοδος αυτή είναι διαθέσιμη σε οποιονδήποτε θεωρεί ότι βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος», σημείωσε ο κ. Σαρηγιάννης και υπογράμμισε τη σημασία της καινοτομίας, λέγοντας: «Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι ένας από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους, κυρίως γιατί διαγιγνώσκεται αργά. Με τη νέα μέθοδο που αναπτύξαμε μπορούμε να εντοπίζουμε τη νόσο πολύ νωρίτερα».

Στη συνέχεια ο κ. Σαρηγιάννης επισήμανε τη σημασία της δημιουργίας κλινικών για την ανάλυση του παγκρεατικού πόρου στα συνεργαζόμενα νοσοκομεία και ενημέρωσε ότι ο Άγιος Σάββας έχει ήδη χαρακτηριστεί πανευρωπαϊκά ως το πρώτο ολοκληρωμένο κέντρο για τον καρκίνο στην Ελλάδα. «Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών είναι ο ερευνητικός του βραχίονας, και αυτό δείχνει ότι μπορούμε να συνδέσουμε άμεσα την ελληνική έρευνα με την κλινική πράξη», τόνισε.

Το Κέντρο Αριστείας στη Θεραγνωστική του καρκίνου

Η Θεραγνωστική είναι μια καινοτόμος προσέγγιση που συνδέει τη διάγνωση με τη θεραπεία, επιτρέποντας στους γιατρούς να ανιχνεύουν με ακρίβεια τα χαρακτηριστικά του καρκίνου και στη συνέχεια να χορηγούν στοχευμένες, εξατομικευμένες θεραπείες. Πρόκειται για έναν τομέα που ανοίγει τον δρόμο σε πιο αποτελεσματικές θεραπείες με λιγότερες παρενέργειες για τον ασθενή.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Σαρηγιάννης αναφέρθηκε στην πορεία του Κέντρου Αριστείας στη Θεραγνωστική του καρκίνου, το οποίο, όπως είπε, «προχωράει πολύ γρήγορα». Ο ίδιος σημείωσε ότι «μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχουμε παραλάβει όλα τα όργανα που απαιτούνται για τα εργαστήρια και ήδη ξεκινήσαμε μεγάλα ερευνητικά προγράμματα, τα οποία θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη των αντίστοιχων τεχνολογιών και στην ολοκλήρωσή τους, σε συνάρτηση και με τη δουλειά που γίνεται στο εξωτερικό — είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες είτε σε άλλους ευρωπαϊκούς φορείς».

Ο καθηγητής σημείωσε επίσης ότι η εξέλιξη αυτή συνοδεύεται και από νέες συνεργασίες, καθώς «έχει ήδη υπογραφεί μνημόνιο συνεργασίας με τον Άγιο Σάββα». Όπως εξήγησε, το ζητούμενο είναι η στενή διασύνδεση έρευνας και κλινικής πράξης, ώστε η γνώση που παράγεται στα εργαστήρια να μετατρέπεται σε άμεσο όφελος για τον ασθενή.

Η L-τυροσίνη: ένας δείκτης που «καθρεφτίζει» το περιβάλλον και τον τρόπο ζωής μας

Η L-τυροσίνη (L-Tyrosine) είναι ένα αμινοξύ που ο οργανισμός μας παράγει από τη φαινυλαλανίνη, αλλά βρίσκεται και σε τρόφιμα όπως τα γαλακτοκομικά, η σόγια, τα πουλερικά, τα ψάρια, οι ξηροί καρποί και τα όσπρια. Παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του νευρικού συστήματος, καθώς συμμετέχει στην παραγωγή νευροδιαβιβαστών όπως η ντοπαμίνη και η αδρεναλίνη.

Ο κ. Σαρηγιάννης εξήγησε ότι η L-τυροσίνη μπορεί να λειτουργήσει ως προβλεπτικός δείκτης για τις θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. «Η αύξηση της τιμής της σχετίζεται με την έκθεση του οργανισμού σε επιβαρυντικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η βιομηχανική ρύπανση. Ωστόσο, η επαφή με τη φύση, η άσκηση σε πράσινους χώρους και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και διατροφής μπορούν να ανατρέψουν αυτή την αρνητική επίδραση», ανέφερε.

Ο καθηγητής παρουσίασε αποτελέσματα μετρήσεων στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, επισημαίνοντας ότι η L-τυροσίνη ρυθμίζει κρίσιμες φυσιολογικές λειτουργίες και συνδέεται με νευρολογικές ασθένειες. Μάλιστα τόνισε ότι: «μια υψηλή τιμή της συγκεκριμένης ουσίας σημαίνει ότι πρέπει να εξετάσουμε το προφίλ ζωής μας, την έκθεσή μας σε ρύπους, τη διατροφή μας και να κάνουμε αλλαγές για να τη μειώσουμε».

Αξίζει να αναφερθεί ότι σε ευρωπαϊκές μελέτες βρέθηκε ότι η αποφυγή συγκεκριμένων επεξεργασμένων τροφίμων και λιπαρών μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός προστατευτικός παράγοντας. Ωστόσο ο κ. Σαρηγιάννης υπογράμμισε ότι «αυτό που λείπει είναι η ολιστική κατανόηση του θέματος, όχι μόνο από τον επιστήμονα και τον γιατρό, αλλά κυρίως από τους ιθύνοντες». Για τον λόγο αυτό πρότεινε την εφαρμογή ενός πιλοτικού προγράμματος σε δήμους, όπως της Θεσσαλονίκης, ώστε να πραγματοποιηθούν εξετάσεις στον πληθυσμό. «Να δούμε ποια είναι η κατάσταση και κυρίως πώς μπορούμε να προβλέψουμε ή να ανατρέψουμε το πρόβλημα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα θα μπορούσε να δώσει σε χιλιάδες πολίτες τη δυνατότητα να γνωρίζουν πώς το περιβάλλον και οι συνήθειές τους επηρεάζουν την υγεία τους και να λάβουν έγκαιρα μέτρα πρόληψης.

Οι παρεμβάσεις του καθηγητή Σαρηγιάννη στη Βεργίνα Τηλεόραση ανέδειξαν τρεις διαστάσεις της ελληνικής έρευνας που συναντούν την καθημερινή υγεία — την αιματολογική εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος, την πρόοδο του Κέντρου Αριστείας στη Θεραγνωστική του καρκίνου και τη δυνατότητα της L-τυροσίνης να λειτουργήσει ως δείκτης πρόγνωσης για τις επιπτώσεις του περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής. Κοινός παρονομαστής είναι η επιδίωξη να περάσει η επιστημονική γνώση από το εργαστήριο στον ασθενή, όχι ως μια αφηρημένη υπόσχεση αλλά ως απτό εργαλείο πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας. Είναι ένα μήνυμα αισιοδοξίας που δείχνει ότι η Ελλάδα μπορεί να πρωτοπορεί σε τομείς που σώζουν ζωές και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πολιτών.