Ένας θάνατος από σήψη κάθε 2,8 δευτερόλεπτα
Η σήψη είναι μία από τις πιο απειλητικές επιπλοκές των λοιμώξεων και μπορεί να εκδηλωθεί σε κάθε άνθρωπο που νοσεί, ανεξάρτητα από ηλικία ή προϋπάρχουσα κατάσταση υγείας. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι τα νεογνά, τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς. Προκαλείται όταν ο οργανισμός, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει ένα μικρόβιο, αντιδρά με τρόπο υπερβολικό και ανεξέλεγκτο. Η ανοσολογική απάντηση, αντί να περιορίσει τη λοίμωξη, στρέφεται τελικά εναντίον του ίδιου του σώματος και μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες ιστών, πολυοργανική ανεπάρκεια και, χωρίς έγκαιρη παρέμβαση, σε θάνατο.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα στοιχεία του Global Sepsis Alliance αποκαλύπτουν την πραγματική διάσταση του προβλήματος καθώς κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 50 εκατομμύρια περιστατικά, με περισσότερους από 11 εκατομμύρια θανάτους — δηλαδή 1 άνθρωπος χάνεται κάθε 2,8 δευτερόλεπτα. Η σήψη είναι η πρώτη αιτία θανάτου από λοίμωξη και, αθροιστικά, ξεπερνά τον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και τον HIV/AIDS. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σχεδόν οι μισές περιπτώσεις αφορούν παιδιά και νεογνά.
Τα συχνότερα σημάδια που πρέπει να κινητοποιούν άμεσα τον ασθενή και το περιβάλλον του είναι υψηλός πυρετός, δύσπνοια, ταχυκαρδία, σύγχυση ή μεταβολές στη νοητική κατάσταση και απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των συμπτωμάτων και η άμεση πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα μπορούν να αποβούν σωτήριες.
Στην Ελλάδα η σήψη αποτελεί επίσης μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 120.000 περιστατικά, με τη θνητότητα να κυμαίνεται στο 35–50%. Σε βαριές περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, τα ποσοστά μπορεί να φτάνουν ακόμη και το 60%. Την κατάσταση επιβαρύνουν οι νοσοκομειακές λοιμώξεις και η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών, ειδικά όταν πρόκειται για πολυανθεκτικά μικρόβια, που καθιστούν τη θεραπεία πιο δύσκολη και τα αποτελέσματα συχνά δυσμενή.
Ο πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Μελέτης Σήψης και της European Sepsis Alliance, Ευάγγελος Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης, υπογραμμίζει ότι η σήψη παραμένει μια «σιωπηλή πανδημία» που κοστίζει εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο. Όπως επισημαίνει, το πρόβλημα στη χώρα μας είναι υπαρκτό και σοβαρό, ενώ η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η σωστή ενημέρωση του κοινού και των επαγγελματιών υγείας μπορούν να σώσουν χιλιάδες ζωές. «Η σήψη μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί», τονίζει και υπογραμμίζει ότι «το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης θα συνεχίσει να εργάζεται συστηματικά, σε συνεργασία με την Πολιτεία και τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, με στόχο τη δραστική μείωση της θνητότητας».
Η Παγκόσμια Ημέρα Σήψης
Η Παγκόσμια Ημέρα Σήψης, που κάθε χρόνο τιμάται στις 13 Σεπτεμβρίου είναι διεθνής πρωτοβουλία του Global Sepsis Alliance και έχει στόχο την ενημέρωση του κοινού και των επαγγελματιών υγείας. Στην Ελλάδα, το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης συμμετέχει ενεργά στις δράσεις ευαισθητοποίησης και προβάλλει σταθερά το μήνυμα της έγκαιρης διάγνωσης και της άμεσης ιατρικής παρέμβασης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη παγκοσμίως μελέτη προσωποποιημένης θεραπείας ξεκίνησε από την Ελληνική Ομάδα Μελέτης της Σήψης και υλοποιείται σε 12 Μονάδες Εντατικής Θεραπείας στη χώρα μας, με την έγκριση των αρμόδιων αρχών, της Εθνικής Επιτροπής Δεοντολογίας και του ΕΟΦ. Από την ίδρυσή του το Ινστιτούτο έχει διοργανώσει δεκάδες συνέδρια και εκπαιδευτικά σεμινάρια, έχει εκπονήσει τις ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη σήψη και έχει συμμετάσχει σε κλινικές μελέτες με διεθνή απήχηση. Μεταξύ των επιτευγμάτων του ξεχωρίζει η πολυκεντρική μελέτη SAVE-MORE, που πραγματοποιήθηκε σε Ελλάδα και Ιταλία και ανέδειξε μια καινοτόμο θεραπευτική προσέγγιση για ασθενείς με COVID-19.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Σήψης το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης καλεί την Πολιτεία, τους επαγγελματίες υγείας και το κοινό να ενώσουν δυνάμεις για την έγκαιρη αναγνώριση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου. Όπως τονίζει, η σωστή ενημέρωση για τα προειδοποιητικά σημάδια, η ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης και η επένδυση στην έρευνα αποτελούν βασικά βήματα για τη μείωση της θνητότητας. Το Ινστιτούτο επισημαίνει επίσης ότι η σήψη μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα. Παρά τις δυσκολίες, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η συστηματική δράση σώζει ζωές. Το μήνυμα είναι σαφές: η μάχη κατά της σήψης είναι παγκόσμια αλλά και εθνική πρόκληση. Μαζί μπορούμε να σώσουμε ζωές.
