Έρευνα της ΑΚΟΣ για την κατανόηση της υποθρεψίας
Η υποθρεψία αποτελεί μία αθόρυβη αλλά ιδιαίτερα επιβαρυντική απειλή για την υγεία, κυρίως στην τρίτη ηλικία και στους ογκολογικούς ασθενείς. Συχνά δεν αναγνωρίζεται έγκαιρα, καθώς τα συμπτώματά της συγχέονται με την κόπωση, τη νόσο ή τις παρενέργειες της θεραπείας, υποβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής και αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.
Το κενό αυτό στην κατανόηση της υποθρεψίας επιχειρεί να καλύψει μια νέα έρευνα που υλοποιεί η ΑΚΟΣ σε συνεργασία με το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Η έρευνα διεξάγεται ηλεκτρονικά και ιχνηλατεί τις στάσεις και τις αντιλήψεις των ασθενών, των φροντιστών τους, καθώς και των ογκολόγων ιατρών ή άλλων επαγγελματιών υγείας γύρω από τη διατροφή.
Τι είναι η υποθρεψία
Η υποθρεψία είναι μια κατάσταση κατά την οποία ο οργανισμός αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες του σε ενέργεια και βασικά θρεπτικά συστατικά, είτε λόγω μειωμένης πρόσληψης τροφής είτε λόγω αυξημένων αναγκών ή ανεπαρκούς απορρόφησης. Μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε άτομα που δεν φαίνονται εμφανώς λιποβαρή, γεγονός που συμβάλλει στη συχνή υποδιάγνωσή της.
Στην τρίτη ηλικία, αφορά περίπου ένα στα τρία άτομα άνω των 65 ετών και εξελίσσεται συνήθως σταδιακά. Η απώλεια βάρους μπορεί να είναι αργή, ενώ η επαναπρόσληψή του αποτελεί μια χρονοβόρα και απαιτητική διαδικασία. Παράλληλα, συμπτώματα όπως η μειωμένη όρεξη, η κόπωση, η αδυναμία και η δυσκολία στην κίνηση συχνά αποδίδονται στην ηλικία ή στη συνολική επιβάρυνση της υγείας.
Η διάγνωση δυσχεραίνεται και από το γεγονός ότι τα προειδοποιητικά σημάδια δεν είναι πάντα ειδικά. Ανεξήγητη απώλεια βάρους, άνω του 5% σε διάστημα έξι μηνών ή πάνω από 10% σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, μπορεί να περάσει απαρατήρητη, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα ή εντατική θεραπευτική αγωγή.
Πού οφείλεται η υποθρεψία
Η υποθρεψία δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Προκύπτει συνήθως από τη συνύπαρξη ιατρικών, διατροφικών, κοινωνικών και ψυχολογικών παραμέτρων, οι οποίες δρουν αθροιστικά και συχνά επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα προβλήματα υγείας και οι χρόνιες παθήσεις, όπως η άνοια και ο καρκίνος, καθώς και φαρμακευτικές αγωγές, δυσκολίες στη μάσηση ή στην κατάποση και η μειωμένη απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Παράγοντες όπως η απώλεια γεύσης ή όσφρησης, τα οδοντιατρικά προβλήματα και η πρόσφατη νοσηλεία επιβαρύνουν περαιτέρω τη διατροφική κατάσταση.
Παράλληλα, οι διατροφικοί περιορισμοί που συνοδεύουν χρόνια νοσήματα, όταν δεν σχεδιάζονται εξατομικευμένα, μπορεί να οδηγήσουν σε ανεπαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Καθοριστικό ρόλο παίζουν κοινωνικοί και ψυχολογικοί παράγοντες, όπως το περιορισμένο εισόδημα, τα μοναχικά γεύματα και η κατάθλιψη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατανάλωση αλκοόλ παρεμβαίνει στη διαδικασία της πέψης και της απορρόφησης.
Οι επιπτώσεις της υποθρεψίας
Όταν η υποθρεψία δεν διαγιγνώσκεται και δεν αντιμετωπίζεται εγκαίρως, οι επιπτώσεις της δεν περιορίζονται στη σωματική εξάντληση. Επηρεάζει συνολικά τη λειτουργικότητα του οργανισμού και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών.
Η ανεπαρκής πρόσληψη ενέργειας και θρεπτικών συστατικών αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστώντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις και παρατείνοντας τον χρόνο ανάρρωσης. Παράλληλα, η απώλεια μυϊκής μάζας αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων, με σοβαρές συνέπειες για την αυτονομία των ηλικιωμένων.
Η υποθρεψία επηρεάζει και τη διαδικασία επούλωσης, ενώ σε συνδυασμό με τη γενικευμένη αδυναμία περιορίζει αισθητά την καθημερινή λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.
Υποθρεψία και καρκίνος
Η υποθρεψία αποτελεί μία από τις συχνότερες και σοβαρότερες επιπλοκές στους ογκολογικούς ασθενείς, κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες και προχωρημένα στάδια της νόσου. Τα ποσοστά υποθρεψίας εκτιμώνται μεταξύ 40% και 80%, ιδιαίτερα σε όγκους του ανώτερου πεπτικού συστήματος.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται άμεσα και στην πορεία της θεραπείας, καθώς η μειωμένη αντοχή μπορεί να περιορίσει την ικανότητα ανοχής απαιτητικών ή πολλαπλών θεραπευτικών σχημάτων. Εκτιμάται ότι περίπου το 45% των ογκολογικών ασθενών χάνει το 10% του σωματικού του βάρους, ενώ τα δύο τρίτα θα εμφανίσουν υποθρεψία κατά την πορεία της νόσου.
Απώλεια όρεξης και μεταβολικές διαταραχές προκαλεί όχι μόνο ο ίδιος ο όγκος, αλλά και το θεραπευτικό σχήμα. Χειρουργείο, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά τη διατροφική κατάσταση.
Η έρευνα της ΑΚΟΣ
Η υποθρεψία δεν αποτελεί απλώς συνοδευτικό πρόβλημα της νόσου ή της ηλικίας, αλλά παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την αντοχή, τη θεραπευτική πορεία και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η συστηματική κατανόηση των παραγόντων που τη διαμορφώνουν είναι κρίσιμη, καθώς σχετίζεται άμεσα με την ανταπόκριση στη θεραπεία και τη λειτουργικότητα των ασθενών. Σε αυτό το πλαίσιο, η έρευνα που υλοποιεί η ΑΚΟΣ καταγράφει την εμπειρία όσων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της φροντίδας, αναδεικνύει τις πραγματικές ανάγκες και αξίζει την προσοχή ασθενών, φροντιστών και επαγγελματιών υγείας.
