HealthWorld 2025: Η Υγεία αλλάζει

Ανάγκη για σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ορθολογικές δαπάνες

Η συζήτηση για την καινοτομία και τις μεταρρυθμίσεις στο ΕΣΥ, στην οποία συμμετείχαν ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η κα. Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, Πρόεδρος της Επιτροπής Φαρμακευτικών Εταιρειών του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου και του Pharma Innovation Forum, και ο κ. Σπύρος Γκίκας, Πρόεδρος της Επιτροπής Εταιρειών Ιατροτεχνολογικού Εξοπλισμού και Διαγνωστικών, ανέδειξε την ανάγκη για ένα σύστημα που θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις σε νέες θεραπείες και τεχνολογίες και θα εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα της Υγείας.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης τόνισε ότι η Ευρώπη έχει μείνει πίσω σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα στην παραγωγή καινοτόμων θεραπειών, ενώ η Ελλάδα, όπως είπε, διατήρησε σταθερή στάση υπέρ της καινοτομίας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συμβάλλοντας στο να αποτραπούν αποφάσεις που θα επιβάρυναν περαιτέρω το επενδυτικό περιβάλλον.
Αναφέρθηκε επίσης στις μεταρρυθμίσεις του ΕΣΥ, σημειώνοντας ότι το σύστημα βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη κατάσταση από ποτέ, με περισσότερο προσωπικό, νέες θεραπείες και ανακαινισμένες υποδομές, αν και το έλλειμμα νοσηλευτών παραμένει το σημαντικότερο πρόβλημα των νοσοκομείων.

Σχετικά με το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund), ο Υπουργός εξήγησε ότι με αρχικό προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ θα στηρίξει την είσοδο νέων φαρμάκων στην ελληνική αγορά, δίνοντας προτεραιότητα σε παθήσεις που σήμερα δεν διαθέτουν εγκεκριμένες θεραπείες. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το υψηλό clawback παραμένει εμπόδιο, καθώς αποθαρρύνει τις πολυεθνικές να φέρουν καινοτόμα φάρμακα στη χώρα, οδηγώντας συχνά τους ασθενείς στη χρονοβόρα διαδικασία του ΙΦΕΤ. Περαιτέρω, ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι, αν τα κονδύλια του Ταμείου Καινοτομίας δεν επαρκέσουν, ο Πρωθυπουργός έχει δεσμευθεί να επανεξετάσει το θέμα.

Η κα. Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη υπογράμμισε ότι η φαρμακοβιομηχανία χρειάζεται σταθερότητα και προβλεψιμότητα για να μπορεί να επενδύει με ασφάλεια. Το Ταμείο Καινοτομίας, όπως ανέφερε, είναι ένα θετικό πρώτο βήμα για την κάλυψη θεραπευτικών κενών, ωστόσο απαιτείται ορθολογική διαχείριση των δαπανών και μείωση του clawback, ώστε οι καινοτόμες θεραπείες να φτάνουν έγκαιρα στα νοσοκομεία και στους ασθενείς. Τόνισε επίσης ότι τα 50 εκατ. ευρώ είναι μόνο μια αρχή και πως το ΙΦΕΤ προσφέρει λύσεις ανάγκης, όχι όμως μια πραγματικά βιώσιμη διαδικασία. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο τολμηρή, να περάσει από τη νομοθέτηση στην πράξη και να λάβει μέτρα που θα προωθούν την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στις θεραπείες.

Ο κ. Σπύρος Γκίκας σημείωσε ότι η ιατρική τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τους μηχανισμούς χρηματοδότησης, γεγονός που καθιστά αναγκαίο έναν πιο ευέλικτο σχεδιασμό για τη συνεχή ανανέωση του εξοπλισμού. Οι επενδύσεις, όπως είπε, πρέπει να είναι τεκμηριωμένες και στοχευμένες, ώστε να αποδίδουν πραγματική αξία για τους ασθενείς και να αποφεύγονται περιττές δαπάνες.

Στο ερώτημα πώς η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει το οικοσύστημα Υγείας μέσα από σταθερούς κανόνες και στοχευμένες επενδύσεις, όλοι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η καινοτομία αποτελεί κινητήρια δύναμη για την Υγεία και την ανάπτυξη — αρκεί να συνοδεύεται από σταθερό πλαίσιο, συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και σωστή αξιοποίηση των πόρων.

Η ευρωπαϊκή διάσταση της καινοτομίας

Η περιφερειακή και ευρωπαϊκή οπτική της συζήτησης αναδείχθηκε μέσα από τις τοποθετήσεις του Υπουργού Υγείας της Κύπρου, Μιχαήλ Δαμιανού, και του Γενικού Γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού, Άρη Αγγελή.

Ο κ. Δαμιανός επεσήμανε ότι η καινοτομία δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και τον τρόπο σκέψης. «Η καινοτομία είναι η ικανότητα να σκεφτόμαστε διαφορετικά και να δημιουργούμε νέες μεθόδους. Κάθε πολίτης πρέπει να έχει δικαίωμα στην υγεία», ανέφερε και τόνισε πως η πρόσβαση στις νέες θεραπείες παραμένει δύσκολη για τα μικρότερα κράτη, κάτι που αντιβαίνει στην αρχή της ισότητας που πρεσβεύει η Ευρώπη. «Στόχος είναι ο δίκαιος καταμερισμός φαρμάκων και η ανακάλυψη νέων θεραπειών, ιδιαίτερα στις γονιδιακές ασθένειες και στους καρκίνους», επισήμανε ο κ. Δαμιανός και ότι «τα κίνητρα πρέπει να στρέφονται στις ανάγκες των πολιτών και οι πληροφορίες πρέπει να μοιράζονται ανάμεσα στους κρατικούς οργανισμούς».

Ο κ. Άρης Αγγελής ανέδειξε τη σημασία ενός βιώσιμου μοντέλου πρόσβασης στις καινοτόμες θεραπείες, σημειώνοντας ότι η ζήτηση και η προσφορά συχνά λειτουργούν με μη αειφόρο τρόπο. Ανέφερε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη προετοιμάσει δέσμη μέτρων για τη στήριξη της καινοτομίας και τη διασφάλιση ίσης πρόσβασης των ασθενών. Υπογράμμισε ακόμη ότι η Ελλάδα υπερασπίζεται σταθερά την καινοτομία και την προστασία των δεδομένων, συμμετέχοντας ενεργά στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας. Το άρθρο 56Α, όπως εξήγησε, αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τα κράτη-μέλη, καθώς τους δίνει τη δυνατότητα να λανσάρουν νέα προϊόντα και να ξεκινούν διαδικασίες για καινοτόμες θεραπείες.

Κλείνοντας, ο κ. Αγγελής αναφέρθηκε στο Ταμείο Καινοτομίας, υπογραμμίζοντας ότι προβλέπονται επενδύσεις και νομοθετικές τροποποιήσεις για την ενίσχυσή του. «Τα 50 εκατομμύρια ευρώ είναι ένα σημείο εκκίνησης· μπορεί να φαίνονται λίγα για να καλύψουν όλες τις ανάγκες, αλλά είναι η αρχή», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η στρατηγική αυτή διάσταση της Υγείας αποτυπώνεται ήδη σε μια σειρά πολιτικών που στοχεύουν όχι μόνο στη θεραπεία, αλλά και στην πρόληψη. Και εκεί, όπως φάνηκε στη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου, η Ελλάδα κάνει σημαντικά βήματα.

Η πρόληψη γίνεται εθνική υπόθεση

Στη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε στην πρόληψη και τη δημόσια υγεία, με επίκεντρο το εθνικό πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ.
Η συζήτηση μεταξύ της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη, και του Καθηγητή Πολιτικής Υγείας και Κοσμήτορα της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκου Σουλιώτη, ανέδειξε τη σημασία της πρόληψης ως βασικού πυλώνα της εθνικής στρατηγικής υγείας.

Η κ. Αγαπηδάκη επισήμανε ότι για πρώτη φορά η Ελλάδα «από παρατηρητής έγινε διαμορφωτής» στον τομέα της πρόληψης. Από τους έξι εκατομμύρια δικαιούχους, τα τέσσερα εκατομμύρια έχουν ήδη πραγματοποιήσει προληπτικές εξετάσεις μέσω του προγράμματος, γεγονός που δείχνει τη σταδιακή αλλαγή νοοτροπίας των πολιτών.
Αναφέρθηκε επίσης στη συνεργασία με τη βιομηχανία τροφίμων για τη μείωση των τρανς λιπαρών και των σακχάρων, τονίζοντας ότι η προσπάθεια αυτή συνεχίζεται με στόχο τη βελτίωση της διατροφής των παιδιών.

Όπως εξήγησε, στόχος του Υπουργείου είναι να ανατρέψει το προφίλ της νόσου από την παιδική ηλικία, φέρνοντας «τον γιατρό στην πόρτα του πολίτη». Ιδιαίτερη σημασία έχει, όπως ανέφερε, ότι χάρη στο πρόγραμμα ανιχνεύθηκαν έγκαιρα πολίτες με καρδιολογικά ή άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας, επιτρέποντας την άμεση παρέμβαση και πρόληψη επιπλοκών.

Ο κ. Σουλιώτης υπογράμμισε ότι το ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ αποτελεί παράδειγμα ολιστικής προσέγγισης της δημόσιας υγείας, καθώς συνδέει την πρόληψη με την πολιτική υγείας, τη συλλογή δεδομένων και τον σχεδιασμό μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων.

Ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμοστοκλέους αναφέρθηκε στις μεταρρυθμίσεις των νοσοκομείων, επισημαίνοντας ότι το 2024 ήταν η πρώτη χρονιά με έγκαιρους προϋπολογισμούς και χωρίς ανάγκη πρόσθετης χρηματοδότησης στη διάρκεια του έτους. Παράλληλα τόνισε ότι οι δωρεές προς τα νοσοκομεία ενίσχυσαν σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους, συμβάλλοντας σε πιο αποτελεσματική και διαφανή διαχείριση.

Η καινοτομία ως μοχλός ανάπτυξης

Η οικονομική διάσταση της καινοτομίας και ο ρόλος της φαρμακοβιομηχανίας στην ανάπτυξη της χώρας βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης με τον Υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο. Ο Υπουργός επισήμανε ότι το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα είναι να διαμορφώσει ένα νέο παραγωγικό πρότυπο, βασισμένο στη γνώση και την τεχνολογία, με λιγότερες δαπάνες και μεγαλύτερη αποδοτικότητα. Όπως τόνισε, η ελληνική φαρμακοβιομηχανία ξεπερνά πλέον το 3% του ΑΕΠ, αποτελώντας έναν από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους τομείς της οικονομίας.

Ο Υπουργός Ανάπτυξης αναφέρθηκε στα φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις και στην προσπάθεια του Υπουργείου να ανακτήσει ανενεργά κεφάλαια προηγούμενων ετών — ήδη 80 εκατομμύρια ευρώ έχουν επιστραφεί και θα κατευθυνθούν σε νέα έργα. Ανάμεσά τους, η δημιουργία ενός Κέντρου Καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη, που θα λειτουργήσει ως πλατφόρμα συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Προανήγγειλε επίσης ότι το Υπουργείο θα συνεργαστεί με το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριογια την αξιοποίηση κοινών δεδομένων μεταξύ κράτους και φαρμακοβιομηχανίας, με στόχο την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας.

Η Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, επεσήμανε ότι μια χώρα όπως η Ελλάδα χρειάζεται σταθερότητα και προβλεψιμότητα για να σταθεί ισότιμα δίπλα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές. Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία, όπως ανέφερε, έχει ανάγκη από τη τεχνογνωσία και τις συνεργασίες των πολυεθνικών, ώστε να μπορεί να ενσωματώνει καινοτομίες και να αναπτύσσει νέα προϊόντα. «Για τις καινοτόμες επιστήμες και τη βιοτεχνολογία, το νέο μοντέλο είναι οι γνώσεις, η τεχνολογία, η έρευνα και τα δεδομένα», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο Σπύρος Γκίκας, Πρόεδρος της Επιτροπής Εταιρειών Ιατροτεχνολογικού Εξοπλισμού και Διαγνωστικών, επεσήμανε ότι η υγεία είναι ανάπτυξη και η σημαντικότερη υποδομή μιας κοινωνίας. «Οι εταιρείες του χώρου μας προσδίδουν αξία σε όλη την αγορά, δημιουργούν θέσεις εργασίας και επενδύουν σε νέα καινοτόμα προϊόντα», τόνισε και πρόσθεσε ότι η σύνδεση πανεπιστημίων και βιομηχανίας μπορεί να αποφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα, εφόσον στηριχθεί σε στρατηγικό σχεδιασμό.

Οι προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας

Στη συζήτηση που συντόνισε ο δημοσιογράφος Παύλος Τσίμας, ο Καθηγητής Πολιτικής Υγείας του LSE, Ηλίας Μόσιαλος, παρουσίασε τις μεγάλες προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα συστήματα υγείας τα επόμενα χρόνια. Η γήρανση του πληθυσμού, επισήμανε, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια προβλήματα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην τρίτη χειρότερη θέση διεθνώς, καθώς ο αριθμός των νεότερων ανθρώπων που μπορούν να στηρίξουν τους άνω των 65 ετών μειώνεται διαρκώς.

Ο κ. Μόσιαλος υπογράμμισε την ανάγκη περιορισμού της υπερσυνταγογράφησης αντιβιοτικών, καθώς η κατάχρησή τους οδηγεί σε ανθεκτικότητα και ακύρωση της αποτελεσματικότητάς τους, ενώ τόνισε ότι τα εμβόλια πρέπει να θεωρούνται παγκόσμιο δημόσιο αγαθό. Αναφερόμενος στην καινοτομία των φαρμάκων, εξήγησε ότι η Κίνα έχει εξελιχθεί σε κέντρο παραγωγής, καθώς οι διαδικασίες έγκρισης και παραγωγής είναι ταχύτερες και πιο ευέλικτες· πλέον το ένα τρίτο των νέων φαρμάκων προέρχεται από εκεί, γεγονός που οδηγεί πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες σε συνεργασίες με κινεζικούς ομίλους.

Ο κ. Μόσιαλος τόνισε επίσης ότι η Ευρώπη υστερεί στη διαχείριση δεδομένων υγείας, ενώ η Ελλάδα, χάρη στον ενιαίο ασφαλιστικό φορέα της, διαθέτει τη δυνατότητα να συγκεντρώσει και να αξιοποιήσει πολύτιμα στοιχεία για την εξατομικευμένη ιατρική.
Επεσήμανε την ανάγκη δημιουργίας βιοτράπεζας και την ένταξη της τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική εκπαίδευση, επισημαίνοντας ότι οι επιστήμονες πρέπει να εκπαιδευτούν ώστε να αξιοποιούν με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τις νέες τεχνολογίες. Κλείνοντας, αναφέρθηκε στην ανισορροπία στις ιατρικές ειδικότητες —με περισσότερους πλαστικούς και οφθαλμίατρους από ογκολόγους και παθολόγους— υπογραμμίζοντας την ανάγκη αναθεώρησης του προγράμματος σπουδών, ώστε το σύστημα υγείας να προσαρμοστεί στις πραγματικές ανάγκες της επόμενης δεκαετίας.

HealthWorld 2025: Η Υγεία αλλάζει, μαζί της αλλάζει και η Ελλάδα

Το 24ο HealthWorld ολοκληρώθηκε με τον κοινό παρονομαστή ότι η καινοτομία δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Οι εκπρόσωποι της πολιτείας, της αγοράς και της επιστημονικής κοινότητας συμφώνησαν πως το μέλλον της Υγείας θα κριθεί από τη δυνατότητα της χώρας να συνδυάσει τεχνολογία, πρόληψη και βιώσιμη χρηματοδότηση σε ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής.

Η σταθερότητα των κανόνων, η στοχευμένη επένδυση και η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αναδείχθηκαν ως προϋποθέσεις για τη μετάβαση σε ένα ανθεκτικό και δίκαιο σύστημα Υγείας. Παράλληλα, η πρόληψη αποκτά μόνιμο ρόλο στην εθνική στρατηγική, ενώ οι νέες τεχνολογίες και τα δεδομένα υγείας ανοίγουν τον δρόμο για πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις.

Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας δεν είναι μόνο να υιοθετηθούν καινοτομίες, αλλά να εφαρμοστούν με δικαιοσύνη, αποδοτικότητα και συνέπεια — γιατί, όπως τόνισαν πολλοί ομιλητές, η καινοτομία έχει αξία μόνο όταν φτάνει στον ασθενή.