Η τραγωδία στο Γκάζι, καμπανάκι για τους ανήλικους και το αλκοόλ

Τα ξημερώματα της Κυριακής 19 Οκτωβρίου μια 16χρονη κοπέλα εντοπίστηκε αναίσθητη έξω από νυχτερινό κατάστημα στο Γκάζι και διακομίστηκε μέσω ΕΚΑΒ στον Ευαγγελισμό, όπου κατέληξε παρά τις επίμονες προσπάθειες ανάνηψης.

Το νοσοκομείο ανακοίνωσε ότι τηρήθηκαν όλα τα προβλεπόμενα ιατρικά και νομικά πρωτόκολλα, ενώ ενημερώθηκαν οι αρχές και διατάχθηκε νεκροψία–νεκροτομή. Τα πρώτα ιατροδικαστικά ευρήματα αποδίδουν τον θάνατο σε πνευμονική εμβολή ή οίδημα, ενώ οι τοξικολογικές και ιστολογικές εξετάσεις εκκρεμούν και αναμένεται να φωτίσουν τις ακριβείς αιτίες.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, η ανήλικη είχε καταναλώσει αλκοόλ πριν το περιστατικό, πιθανόν σε άλλο σημείο, ενώ το αν είχε εισέλθει στο club δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως. Η Αστυνομία διενεργεί προανακριτική έρευνα για να διαπιστωθεί αν υπήρξε παράνομη είσοδος ανηλίκου, σερβίρισμα αλκοόλ ή παράλειψη ενημέρωσης των αρχών.

Την ίδια νύχτα, το ΕΚΑΒ δέχθηκε και άλλες κλήσεις από την ίδια περιοχή για περιστατικά μέθης ή λιποθυμίας, γεγονός που ενισχύει τους προβληματισμούς για την ανεξέλεγκτη κατανάλωση αλκοόλ από ανήλικους.

Δεδομένα για την κατανάλωση αλκοόλ από ανηλίκους

Η τραγωδία στο Γκάζι ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο ένα φαινόμενο που εδώ και χρόνια προβληματίζει τους ειδικούς Δημόσιας Υγείας. Την πρώιμη και ανεξέλεγκτη κατανάλωση αλκοόλ από εφήβους.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έρευνα ESPAD 2024, που αποτυπώνει τις συνήθειες 96.000 μαθητών ηλικίας 15–16 ετών σε 35 χώρες:

• το 79% των μαθητών έχει δοκιμάσει αλκοόλ τουλάχιστον μία φορά,
• το 37% κατανάλωσε αλκοόλ μέσα στον τελευταίο μήνα,
• περίπου 1 στους 5 ανέφερε επεισόδιο υπερβολικής κατανάλωσης (“binge drinking”) τον τελευταίο μήνα.

Η Ελλάδα κατατάσσεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τη διαθεσιμότητα και την ευκολία αγοράς αλκοόλ από ανηλίκους: περισσότεροι από τους μισούς μαθητές δηλώνουν ότι μπορούν να προμηθευτούν ποτά χωρίς δυσκολία, κυρίως από super market, μπαρ ή φιλικά πρόσωπα. Αντίστοιχα, η έκθεση WHO/Europe HBSC 2021/22 καταγράφει ότι:

• το 60% των Ελλήνων μαθητών 15 ετών έχει ήδη καταναλώσει αλκοόλ,
• ενώ το 27% αναφέρει ότι έχει μεθύσει τουλάχιστον μία φορά. Στην ίδια έρευνα, η Ελλάδα ανήκει στις χώρες όπου η μέση ηλικία πρώτης δοκιμής παραμένει κάτω των 14 ετών.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στις επιδράσεις του αλκοόλ. Η πρώιμη κατανάλωση συνδέεται με:

• διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης,
• αυξημένο κίνδυνο εξάρτησης σε ενήλικη ηλικία,
• και προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως άγχος, κατάθλιψη ή παρορμητική συμπεριφορά.

Στην Ελλάδα, οι παιδίατροι και οι επιστημονικοί φορείς επισημαίνουν ότι η κουλτούρα «χαλαρής αποδοχής» του αλκοόλ, ακόμη και εντός της οικογένειας, συμβάλλει στη νομιμοποίηση της πρόωρης χρήσης.
Παράλληλα, οι έλεγχοι στα σημεία πώλησης ή σερβιρίσματος παραμένουν περιορισμένοι, με αποτέλεσμα να παραβιάζονται συστηματικά οι απαγορεύσεις πώλησης σε ανήλικους.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ξεκάθαρη: το αλκοόλ έχει γίνει για πολλούς εφήβους αναπόσπαστο μέρος της διασκέδασης, παρά τις σοβαρές επιπτώσεις που μπορεί να έχει ακόμη και μια μόνο βραδιά υπερβολής.

Νοθευμένα ποτά: Μια σιωπηλή απειλή

Πέρα από την υπερβολική κατανάλωση, σοβαρό κίνδυνο αποτελεί και η διάθεση νοθευμένων ποτών. Η χρήση μεθανόλης (τοξικής αλκοόλης) για τη νόθευση φθηνών ποτών έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε δεκάδες περιστατικά δηλητηρίασης στην Ευρώπη. Ακόμη και μικρές ποσότητες νοθευμένου αλκοόλ μπορεί να προκαλέσουν τύφλωση, βλάβες στο ήπαρ και στο νευρικό σύστημα ή θάνατο.

Στην Ελλάδα, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν κατά καιρούς κατασχέσει λαθραία αλκοόλη που προοριζόταν για παρασκευή ή αραίωση ποτών, γεγονός που αποδεικνύει ότι η παράνομη αγορά παραμένει ενεργή.

Τα συμπτώματα δηλητηρίασης από νοθευμένο ποτό —όπως ναυτία, θολή όραση, ζάλη, σύγχυση ή απώλεια αισθήσεων— απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση. Κάθε καθυστέρηση μπορεί να αποδειχθεί μοιραία.

Πώς θα προστατεύσουμε τους νέους

Η πρόληψη είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συστηματική ενημέρωση στα σχολεία, η συζήτηση μέσα στην οικογένεια και οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη συχνότητα κατανάλωσης αλκοόλ στους εφήβους.

Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει αυστηρούς ελέγχους στα καταστήματα, παραδειγματικές κυρώσεις για πώληση ή σερβίρισμα σε ανηλίκους, καθώς και ελέγχους γνησιότητας στα ποτά που διατίθενται στην αγορά.

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί καλούνται να αναγνωρίζουν τα σημάδια υπερβολικής κατανάλωσης ή δηλητηρίασης και να μιλούν στα παιδιά χωρίς φόβο και ενοχές, προάγοντας τη σωστή ενημέρωση και υπευθυνότητα.

Η απώλεια μιας ζωής μόλις 16 ετών δεν μπορεί να περάσει σαν άλλη μια είδηση της ημέρας. Πίσω από αυτήν την τραγωδία κρύβεται ένα σύστημα ανοχής που επιτρέπει στους ανήλικους να εκτίθενται σε κινδύνους που θα έπρεπε να είναι αυτονόητα αποτρέψιμοι.

Η οικογένεια, το σχολείο, η κοινωνία και η Πολιτεία πρέπει να συνεργαστούν για να διαμορφώσουν ένα περιβάλλον όπου η ενημέρωση και η πρόληψη θα είναι ισχυρότερες από την αδιαφορία.

Γιατί όταν η διασκέδαση ενός Σαββατόβραδου κοστίζει μια ανθρώπινη ζωή, δεν μιλάμε για ατύχημα — μιλάμε για συλλογική αποτυχία.