Το 2ο Synergies Forum της ΕΛΛΟΚ άνοιξε τον διάλογο για το μέλλον της ογκολογικής φροντίδας

Η ΕΛΛΟΚ National Cancer Mission Hub

Σημαντικό ορόσημο του Forum αποτέλεσε η επίσημη αναγνώριση της ΕΛΛΟΚ ως National Cancer Mission Hubτης Ελλάδας, ένας ρόλος που ενισχύει θεσμικά τη συμβολή των συλλόγων ασθενών στον ευρωπαϊκό χάρτη πολιτικής για τον καρκίνο. Όπως δήλωσε ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, «σήμερα, πραγματοποιούμε την επίσημη έναρξη της νέας αποστολής της ΕΛΛΟΚ, ως National Cancer Mission Hub, που θα συμβάλει στο να γίνει η ζωή των ανθρώπων με καρκίνο και των οικογενειών τους, όσο το δυνατόν καλύτερη. Η ΕΛΛΟΚ έχει αποδείξει τη σοβαρότητά της και αξίζει αυτή την αναγνώριση και αυτή την τιμή».

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η δήλωση της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη, η οποία επισήμανε ότι «η συμμετοχή των συλλόγων είναι κρίσιμη για να στηρίξουμε τους ασθενείς σε κάθε βήμα. Χτίζουμε ένα ενιαίο οικοσύστημα υγείας, όπου η επιστήμη, οι επαγγελματίες και οι πολίτες συμμετέχουν εξίσου και σας ευχαριστούμε που συμβάλλετε σε αυτό».

Ο νέος ρόλος της ΕΛΛΟΚ ως εθνικού κόμβου της ευρωπαϊκής Αποστολής για τον Καρκίνο (EU Cancer Mission) σηματοδοτεί μια στρατηγική αναβάθμιση για το ελληνικό οικοσύστημα φροντίδας, καθώς αναμένεται να λειτουργήσει ως πλατφόρμα διασύνδεσης πολιτικής, έρευνας και κοινωνικής καινοτομίας.

Ο Πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ, Γιώργος Καπετανάκης, περιέγραψε τη θεσμική αυτή εξέλιξη ως μια πράξη ευθύνης απέναντι στους ίδιους τους ασθενείς και τόνισε ότι «η ΕΛΛΟΚ ως το National Cancer Mission Hub της Ελλάδας εκπληρώνει μια υπόσχεση προς τους ασθενείς και τους πολίτες της χώρας: ότι θα σταθούμε δίπλα τους, ότι θα συνεργαστούμε μαζί τους και ότι δεν θα πάψουμε να έχουμε ποτέ στο επίκεντρο την αξιοπρέπεια, τις ανάγκες και τα όνειρά τους».

Καινοτομίες και προκλήσεις στην ογκολογική φροντίδα

Οι τοποθετήσεις των εκπροσώπων της πολιτείας ανέδειξαν την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην ογκολογική πολιτική, αλλά και τις σημαντικές προκλήσεις που παραμένουν. Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, επισήμανε ότι «ο καρκίνος, χάρη στην επιστημονική πρόοδο, δεν είναι πλέον η επάρατη νόσος, αλλά αντιμετωπίζεται ως χρόνια πάθηση» και αναφέρθηκε στις βασικές μεταρρυθμίσεις που έχουν δρομολογηθεί, όπως:

Στη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών
Στην ενσωμάτωση νέων βιοδεικτών
Στην ταχύτερη έγκριση νέων θεραπειών

Από την πλευρά της, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, παρουσίασε τα αποτελέσματα του προγράμματος πρόληψης ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, στο οποίο έχουν ήδη συμμετάσχει πάνω από 3,5 εκατομμύρια πολίτες. Ανέδειξε επίσης την αξία της καινοτομίας, ανακοινώνοντας την έναρξη πιλοτικής μελέτης για την αξιολόγηση της τεχνητής νοημοσύνης στη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, ενώ αναφέρθηκε και σε νέες δράσεις επιμόρφωσης για επαγγελματίες υγείας.

Ο Υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, υπογράμμισε ότι η ψηφιακή μετάβαση ξεκινά με την τεκμηριωμένη καταγραφή, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν γνωρίζουμε ακόμη πόσοι νοσούν από καρκίνο σε πραγματικό χρόνο στην Ελλάδα». Όπως ανέφερε, επόμενος στόχος είναι η διασύνδεση του συστήματος με την ηλεκτρονική συνταγογράφηση και η εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων, με σκοπό «τη δημιουργία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος φροντίδας για κάθε ασθενή».

Ιδιαίτερη έμφαση στην ασθενοκεντρική προσέγγιση έδωσε η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας, Λίλιαν Βιλδιρίδη, η οποία συμμετείχε στο πάνελ με τίτλο «Διαμορφώνοντας το μονοπάτι του ασθενούς». Όπως ανέφερε, βασική προτεραιότητα της πολιτείας είναι η ολοκληρωμένη φροντίδα του ασθενούς – από τη διάγνωση και τη θεραπεία έως τη στήριξη μετά την αντιμετώπιση της νόσου. «Χρειάζεται μια ξεκάθαρη και καθοδηγούμενη διαδρομή για κάθε ασθενή, που να περιλαμβάνει ενημέρωση για τα επόμενα βήματα, τους χρόνους αναμονής και την πρόσβαση σε ψυχολογική υποστήριξη», τόνισε. Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε τη συνεργασία με την ΕΛΛΟΚ για την ανάπτυξη επιχειρησιακού σχεδίου καθιέρωσης πλοηγών ασθενών με καρκίνο (cancer patient navigators), οι οποίοι πρόκειται να ενταχθούν στα ενισχυμένα και αναβαθμισμένα Γραφεία Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας.

Τέλος, ο Πρόεδρος της ΗΔΙΚΑ, Ιωάννης Καραγιάννης, παρουσίασε τον σχεδιασμό για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ογκολογικής φροντίδας, με βασικούς πυλώνες το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών, τον Ψηφιακό Ογκολογικό Φάκελο και τον Ψηφιακό Βοηθό Πλοήγησης για Ασθενείς. Αναφέρθηκε επίσης στην επικείμενη αναβάθμιση του MyHealthApp σε ψηφιακό βιβλιάριο υγείας, καθώς και στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για πρόγνωση, διάγνωση και θεραπεία.

Ο καρκίνος ως συστημική πρόκληση και η ώρα της πολιτικής βούλησης

Στο επίκεντρο των συζητήσεων του Forum βρέθηκε η ανάγκη για μια μακροπρόθεσμη, διατομεακή στρατηγική στην ογκολογική πολιτική, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, υπενθύμισε ότι εκκρεμεί η συνάντηση με τον Πρωθυπουργό για τον συντονισμό του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο, υπογραμμίζοντας ότι η θεσμική προετοιμασία πρέπει να ενισχυθεί, ώστε η ογκολογική φροντίδα να αποκτήσει συνεκτικότητα και διάρκεια.

Ανάλογη ήταν και η τοποθέτηση των Ευρωβουλευτών Δημήτρη Τσιόδρα, Νίκου Παπανδρέου και Έλενας Κουντουρά, οι οποίοι επισήμαναν την ανάγκη για συντονισμένη και διαρκή στρατηγική σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στο πλαίσιο του Europe’s Beating Cancer Plan. Η ευρωπαϊκή εμπειρία και οι χρηματοδοτικές δυνατότητες που απορρέουν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για ουσιαστικές παρεμβάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι ενσωματώνονται στις εθνικές πολιτικές με συνέπεια.

Στο πάνελ με τίτλο «Ο Καρκίνος ως Συστημική Πρόκληση», διακεκριμένοι επιστήμονες, μεταξύ των οποίων οι João Breda, Tit Albreht, Matti Aapro, αλλά και οι Καθηγητές Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος και Κωνσταντίνος Συρίγος, τόνισαν ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου απαιτεί συλλογική δράση και ολιστική προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα φροντίδας – από την πρόληψη και τη διάγνωση έως την υποστήριξη του ασθενούς μετά τη θεραπεία.

Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση κατείχε η συμβολή του Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Προγράμματος “Αποστολή Καρκίνος” (Cancer Mission), το οποίο αναδείχθηκε ως μοχλός μετασχηματισμού των εθνικών συστημάτων υγείας. Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της αποστολής, όπως οι Χρήστος Τσαγκάρης, Ελένη Τόλμα και Nevenka Maher, επισήμαναν την ανάγκη για θεσμική ωρίμανση, ισχυρή διακυβέρνηση και κοινωνική καινοτομία, στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα για τη μετάβαση σε ένα δικαιότερο, ανθεκτικό και συμπεριληπτικό σύστημα φροντίδας για τον καρκίνο.

Οι Εθνικοί Κόμβοι της Αποστολής για τον Καρκίνο και η ευρωπαϊκή εμπειρία

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο των National Cancer Mission Hubs, που λειτουργούν ως βασικοί συνδετικοί κρίκοι μεταξύ εθνικής πολιτικής, ευρωπαϊκής στρατηγικής και κοινωνίας των πολιτών. Στην ενίσχυση αυτής της αποστολής, η ομάδα του ECHoS (Establishing of Cancer Mission Hubs) διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, προσφέροντας τεχνική υποστήριξη και προωθώντας τη διατομεακή συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Anabela Lopes Isidro, εκπρόσωπος του ECHoS, επισήμανε ότι οι εθνικοί κόμβοι είναι απολύτως απαραίτητοι για την πληροφόρηση των πολιτών, τη διάχυση καλών πρακτικών και την ενίσχυση της συμμετοχής στην έρευνα. Όπως ανέφερε, οι κόμβοι οφείλουν να συνδέουν την πολιτική υγείας με την επιστημονική πρόοδο και την κοινωνική πραγματικότητα, ώστε να παράγεται ουσιαστικό και μετρήσιμο όφελος για τον ασθενή.

Στο σχετικό πάνελ, που συνδιοργανώθηκε με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), παρουσιάστηκαν παραδείγματα καλών πρακτικών από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, μέσα από τις παρεμβάσεις των Hugo Soares, Σοφίας Ξεσφίγγη, Ivaylo Petrov, Ian Gauci Borda, Carla Van Laer, Iwona Lugowska και Γιώργου Καπετανάκη. Κοινή διαπίστωση των συμμετεχόντων ήταν ότι ο καρκίνος αποτελεί μια σύνθετη κοινωνική πρόκληση, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς διατομεακή προσέγγιση και στενή συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών υγείας, ερευνητικών ιδρυμάτων, θεσμών πολιτικής και κοινωνίας των πολιτών.

Οι εθνικοί κόμβοι εξελίσσονται πλέον σε πολυσυλλεκτικές πλατφόρμες συνεργασίας, λειτουργώντας ως δίαυλοι επικοινωνίας και ανταλλαγής εμπειρίας μεταξύ όλων των εμπλεκομένων, ενισχύοντας τη διάχυση της γνώσης και την κοινή στόχευση έναντι του καρκίνου.

Από την έρευνα έως την παροχή φροντίδας

Έμφαση στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων και τη μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη δόθηκε στο πάνελ με τίτλο «Αναδιαμορφώνοντας το τοπίο της ογκολογικής φροντίδας μέσα από συνεργασίες», όπου ο Γιώργος Μαργετίδης, Επικεφαλής Τομέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον Εκτελεστικό Οργανισμό για την Υγεία και την Ψηφιακή Πολιτική (HaDEA), ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο της συνεργασίας στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τον καρκίνο.

Όπως σημείωσε, «το κύριο μήνυμα που πρέπει να ακουστεί είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιδιαίτερα σημαντική ευκαιρία χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα του καρκίνου». Τόνισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει πλέον ενεργά και αποτελεσματικά, ενώ οι ελληνικοί φορείς έχουν αποκτήσει την αναγκαία τεχνογνωσία ώστε να συμμετέχουν ισότιμα με τους εταίρους τους. Η εμπειρία αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, «τους επιτρέπει να λειτουργούν ως μοχλός για την αξιοποίηση των βέλτιστων πρακτικών και τη δημιουργία ουσιαστικών συνεργασιών μέσα από τα ευρωπαϊκά προγράμματα, με απτό αντίκτυπο στην καθημερινότητα και στην ποιότητα ζωής των πολιτών».

Με την παρέμβασή του, ο Γιώργος Μαργετίδης συνέδεσε με σαφήνεια την ερευνητική δραστηριότητα με τη βελτίωση της φροντίδας, επισημαίνοντας ότι ο ευρωπαϊκός ογκολογικός σχεδιασμός δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς συμμετοχικές δομές, διακρατική ανταλλαγή εμπειριών και μεταφορά της καινοτομίας στην πράξη.

Παιδιατρική ογκολογική φροντίδα: μια ευάλωτη ομάδα στο προσκήνιο

Σημαντικό μέρος του δημόσιου διαλόγου που αναπτύχθηκε στο Forum αφιερώθηκε στην ανάγκη διαμόρφωσης εξειδικευμένων πολιτικών για τον καρκίνο της παιδικής, εφηβικής και νεανικής ηλικίας. Η ομάδα εργασίας CAYAS της ΕΛΛΟΚ έθεσε επισήμως το ζήτημα, ζητώντας να αποτελέσει σαφή προτεραιότητα στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο.

Η παρέμβαση πλαισιώθηκε από ειδικούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίοι υπογράμμισαν ότι η φροντίδα για τις νεαρές ηλικίες δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με ενιαία προσέγγιση, αλλά απαιτεί παιδοκεντρικό σχεδιασμό, διεπιστημονικές ομάδες και οργανωμένη μετάβαση από τη θεραπεία στην ενήλικη ζωή. Επισημάνθηκε ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο ήδη προωθούνται πρότυπα για τη διασφάλιση ισότιμης φροντίδας, ανεξάρτητα από τη χώρα ή το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.

Με την παρέμβαση αυτή, η ΕΛΛΟΚ φέρνει στο προσκήνιο μια ευάλωτη και συχνά αόρατη ομάδα ασθενών, ενισχύοντας τη φωνή των οικογενειών και διεκδικώντας ισότιμη ένταξη των παιδιών και των εφήβων στην ογκολογική στρατηγική της χώρας.

Συμμαχίες για την ανακουφιστική φροντίδα

Μια ακόμη ουσιαστική πρωτοβουλία που αναδείχθηκε στο πλαίσιο του Forum ήταν η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της ΕΛΛΟΚ και του Ιδρύματος Τζένη Καρέζη, με στόχο την ενίσχυση της ανακουφιστικής φροντίδας στην Ελλάδα. Όπως επισημάνθηκε, πρόκειται για έναν κρίσιμο τομέα της υγείας στον οποίο η χώρα εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικά ελλείμματα, τόσο σε επίπεδο υπηρεσιών όσο και θεσμικής ενσωμάτωσης.

Η συνεργασία αυτή φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως αφετηρία για συντονισμένες δράσεις, με κοινό στόχο η ανακουφιστική φροντίδα να μην αποτελεί πλέον πολυτέλεια, αλλά να ενταχθεί συστηματικά στην ογκολογική περίθαλψη. Παράλληλα, επιδιώκεται η ανάδειξη της ανακουφιστικής φροντίδας ως αναπόσπαστου πυλώνα ενός σύγχρονου και ανθρωποκεντρικού συστήματος υγείας, που δεν εξαντλείται στη θεραπεία της νόσου, αλλά επεκτείνεται στην ποιότητα ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους.

Η συνεργασία της ΕΛΛΟΚ με το Ίδρυμα Τζένη Καρέζη εντάσσεται στη γενικότερη κατεύθυνση που αναδείχθηκε στο Forum, η οποία προτείνει τη διεύρυνση της έννοιας της ογκολογικής φροντίδας, ώστε να καλύπτει ολόκληρο το φάσμα των αναγκών του ανθρώπου με καρκίνο – από τη διάγνωση έως τη συνολική στήριξη.

Χτίζοντας το μέλλον της ογκολογικής φροντίδας

Το Forum ολοκληρώθηκε με ένα ισχυρό μήνυμα συνέχειας και συλλογικής ευθύνης για την επόμενη μέρα της ογκολογικής πολιτικής. Μέσα από τα στρογγυλά τραπέζια και τις παρεμβάσεις περισσότερων από 130 διακεκριμένων ομιλητών από την Ελλάδα και την Ευρώπη, αναδείχθηκαν οι κρίσιμες προκλήσεις που καθορίζουν τη νέα εποχή στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Στο επίκεντρο της συζήτησης τέθηκαν:

οι δυσκολίες στην υλοποίηση κλινικών δοκιμών,
η ανάγκη ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού στην ογκολογία,
η ανάπτυξη ερευνητικών προτάσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών,
η μετάβαση από την έρευνα στην κλινική πράξη,
η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην ογκολογική φροντίδα,
η ιατρική ακριβείας και η αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας (HTA),
η ανάγκη δημιουργίας Δικτύων Αριστείας και σύγχρονων υποδομών για ποιοτική και ισότιμη φροντίδα.

Το κοινό νήμα όλων αυτών των προσεγγίσεων ήταν η μετάβαση σε ένα ολιστικό, ασθενοκεντρικό μοντέλο, όπου η καινοτομία, η διεπιστημονικότητα και η ισότιμη πρόσβαση συγκροτούν τον νέο πυρήνα της ογκολογικής στρατηγικής.

Το 2ο Synergies Forum on Cancer της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) επιβεβαίωσε ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου ξεπερνά τα όρια της ιατρικής και αγγίζει ευρύτερα κοινωνικά και θεσμικά ζητήματα. Καθώς μέσα από το Forum αναδείχθηκαν γόνιμες ιδέες, εμπειρίες και πρωτοβουλίες, κατέστη σαφές ότι η επόμενη μέρα στην ογκολογική φροντίδα απαιτεί συντονισμό, συνεργασία και πολιτική δέσμευση — για ένα σύστημα υγείας δίκαιο, ανθρώπινο και προσβάσιμο για όλους.