Κώστας Παπαγιάννης: Η ψηφιακή ωριμότητα στην υγεία απαιτεί εθνικό σχέδιο δράσης

Τον στρατηγικό ρόλο των υγειονομικών δεδομένων για τη μετάβαση σε ένα πιο προληπτικό, βιώσιμο και αποδοτικό σύστημα υγείας ανέδειξε ο Κώστας Παπαγιάννης, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της Novartis για Ελλάδα, Κύπρο & Μάλτα και Γενικός Γραμματέας και υπεύθυνος για θέματα Τεκμηρίωσης του ΣΦΕΕ, κατά τη συμμετοχή του στο διάλογο με τίτλο «Harnessing Health Data: Digital Transformation & the EUHDS», που διεξήχθη στο πλαίσιο του 2ου SFEE Summit στις 24 Ιουνίου 2025, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Ο κ. Παπαγιάννης εστίασε στη σημασία του ψηφιακού μετασχηματισμού και της έξυπνης αξιοποίησης των δεδομένων υγείας ως βασικού μοχλού για τη βελτίωση των πολιτικών και της καθημερινής λειτουργίας του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Όπως επισήμανε, η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει σημαντική απόσταση στην ψηφιακή της ετοιμότητα, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το MyHealth και τον Ατομικό Φάκελο Υγείας. Το επόμενο κρίσιμο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η ψηφιακή ωριμότητα – δηλαδή η θεσμικά κατοχυρωμένη και συστηματική δευτερογενής αξιοποίηση των δεδομένων υγείας για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και τη χάραξη αποτελεσματικών πολιτικών υγείας – η οποία, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «δεν αφορά μόνο την ύπαρξη ψηφιακών υποδομών – αφορά την ικανότητα να χρησιμοποιούμε τα δεδομένα έξυπνα, έγκαιρα και με ηθικό τρόπο, για να παράγουμε πραγματική μετα-αξία για το σύστημα υγείας, τους πολίτες και την κοινωνία».

Η δύναμη της δευτερογενούς αξιοποίησης των δεδομένων

Κατά τον κ. Παπαγιάννη, η δυνατότητα αξιοποίησης των υγειονομικών δεδομένων σε δευτερογενές επίπεδο μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται και εφαρμόζεται η φροντίδα υγείας. Όπως τόνισε, η επεξεργασία και ανάλυση των δεδομένων αυτών συμβάλλει στη βελτίωση της πρόληψης, στην πληθυσμιακή προσέγγιση της φροντίδας, αλλά και στην αποσυμφόρηση του συστήματος υγείας, επιτρέποντας την εξοικονόμηση πόρων που μπορούν να ανακατευθυνθούν στην εισαγωγή καινοτομιών, όπως οι νέες θεραπείες και τεχνολογίες.

Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» του Υπουργείου Υγείας, το οποίο αναδεικνύει όχι μόνο τη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου, αλλά και τον πλούτο των δεδομένων που παράγονται κατά την εφαρμογή του. «Το πρόγραμμα “Προλαμβάνω” δείχνει τη δύναμη του προσυμπτωματικού ελέγχου και τον πλούτο των δεδομένων που παράγονται – τα οποία με τη σειρά τους μπορούν να αξιοποιηθούν μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να παρεμβαίνουμε πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων και της νόσου», σημείωσε ο επικεφαλής της Novartis Hellas.

Οι προϋποθέσεις για ένα βιώσιμο οικοσύστημα δεδομένων

Η εμπειρία των τελευταίων ετών κατέδειξε ότι οι ψηφιακές λύσεις στον τομέα της υγείας μπορούν να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο μόνο όταν εντάσσονται σε ένα συνεκτικό πλαίσιο στρατηγικής και συνεργασίας.

Την ανάγκη αυτή ανέδειξε και ο κ. Παπαγιάννης, επισημαίνοντας ότι η πλήρης αξιοποίηση των υγειονομικών δεδομένων προϋποθέτει τη συγκρότηση ενός ολιστικού οικοσυστήματος, με σαφή στρατηγική, διατομεακή συνεργασία και πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Όπως σημείωσε, ένα τέτοιο πλαίσιο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη νομικές, τεχνικές και θεσμικές διαστάσεις, διασφαλίζοντας ότι η χρήση των δεδομένων γίνεται με τρόπο διαφανή, ηθικό και αποτελεσματικό. «Έχουμε το όραμα και την τεχνογνωσία. Το ερώτημα είναι ποιος θα ηγηθεί του επόμενου βήματος. Το παράθυρο ευκαιρίας είναι ανοιχτό, η πολιτική βούληση είναι ισχυρή – τώρα είναι η στιγμή να μετατρέψουμε τις φιλοδοξίες όλων σε πράξη», τόνισε ο κ. Παπαγιάννης.

Η Ελλάδα ως περιφερειακός κόμβος για τα δεδομένα υγείας

Η εθνική στρατηγική για τα δεδομένα υγείας δεν αφορά μόνο τη βελτίωση του εσωτερικού συστήματος φροντίδας· μπορεί να αποτελέσει και μοχλό γεωπολιτικής υπεραξίας. Η ικανότητα μιας χώρας να συλλέγει, να διαχειρίζεται και να αξιοποιεί με ασφάλεια τα δεδομένα της υγειονομικής της πραγματικότητας αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούν τα όρια της δημόσιας διοίκησης και της τεχνολογίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, κατά την τοποθέτησή του, ο κ. Παπαγιάννης ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου δεδομένων υγείας, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν συντονισμένες επενδύσεις, συστηματική δημόσια-ιδιωτική συνεργασία και ένα σταθερό εθνικό σχέδιο δράσης.

Η πρόταση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση γύρω από την κυριαρχία των δεδομένων και την ανάγκη για δομές που θα εξυπηρετούν όχι μόνο την τεχνολογική πρόοδο, αλλά και το δημόσιο συμφέρον. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να περάσει από τον ρόλο του χρήστη ψηφιακών εργαλείων στον ρόλο του παραγωγού αξίας μέσω των δεδομένων, εφόσον υπάρξουν συνέπεια, πολιτικές πρωτοβουλίες και επενδυτικός ορίζοντας.

Η ψηφιακή ωριμότητα, εθνική ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί

Η παρέμβαση του Κώστα Παπαγιάννη στο 2ο SFEE Summit επιβεβαιώνει ότι η συζήτηση γύρω από τα υγειονομικά δεδομένα στην Ελλάδα έχει περάσει σε ένα ποιοτικά νέο στάδιο: από την τεχνολογική ετοιμότητα, στη θεσμική και στρατηγική αξιοποίηση. Οι διαπιστώσεις και οι προτάσεις που κατατέθηκαν κινούνται σε κατεύθυνση που —όπως δείχνουν και οι ευρωπαϊκές εξελίξεις— δεν είναι απλώς επιθυμητή, αλλά αναγκαία.

Η Ελλάδα έχει μπροστά της την ευκαιρία να βελτιώσει το δικό της σύστημα φροντίδας αλλά και να διαμορφώσει πλαίσιο υπεραξίας στη διαχείριση των δεδομένων υγείας. Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει πάντα η ίδια — η μετάβαση από τη βούληση στη συνέπεια, τις πολιτικές πρωτοβουλίες και την εφαρμογή.