Μιχάλης Χειμώνας: Από 240 νέα καινοτόμα φάρμακα, μόνο 40 στην Ελλάδα

Η πρόσβαση των ασθενών σε νέα, καινοτόμα, φάρμακα και οι προκλήσεις της φαρμακευτικής πολιτικής στην Ελλάδα τέθηκαν στο τραπέζι της συζήτησης με τίτλο «From Lab to Life: Innovation and Affordability in the Pharmaceutical Ecosystem», που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 10ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. Στο διάλογο συμμετείχαν θεσμικοί εκπρόσωποι της Πολιτείας και του φαρμακευτικού κλάδου, ενώ τον συντονισμό είχε ο δημοσιογράφος Γιώργος Σακκάς από «ΤΟ ΒΗΜΑ». Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν τόσο τα βήματα προόδου όσο και τις χρόνιες στρεβλώσεις που κρατούν την Ελλάδα πίσω στην αξιοποίηση της φαρμακευτικής καινοτομίας.

Η καινοτομία πρέπει να είναι προσβάσιμη στον ασθενή

Ο Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, αναφέρθηκε στην ανάγκη μιας τεκμηριωμένης στρατηγικής αξιολόγησης για την είσοδο νέων τεχνολογιών, τονίζοντας ότι η διαδικασία υποστηρίζεται πλέον και από τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Επισήμανε πως «η καινοτομία πρέπει να είναι προσβάσιμη στον ασθενή για να είναι ωφέλιμη», παρά τους περιορισμούς στον προϋπολογισμό.

Αναφερόμενος στο clawback, σημείωσε ότι το 2023 ήταν η χειρότερη χρονιά εφαρμογής του, ωστόσο σήμερα βρίσκεται σε καθοδική πορεία. Πρόσθεσε ότι το 50% των ειδικών φαρμάκων απορρίπτεται από τις επιτροπές, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για εργαλεία διαπραγμάτευσης βάσει της πραγματικής αξίας των φαρμάκων. Ο κ. Αγγελής ολοκλήρωσε την τοποθέτησή του ανακοινώνοντας επικείμενη τροπολογία που θα στοχεύει στην αποτροπή στρεβλώσεων και θα προβλέπει ποινές και πρόστιμα.

Περισσότερος χώρος για νέα φάρμακα

Η Βασιλική Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, Μη Εκτελεστική Πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ και Πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων του Υπουργείου Υγείας, αναφέρθηκε στην προσπάθεια εξισορρόπησης των προϋπολογισμών μέσα από τον εξορθολογισμό της χρήσης συγκεκριμένων φαρμάκων. Όπως σημείωσε, στόχος της επιτροπής είναι να δημιουργηθεί μεγαλύτερο περιθώριο για νέα φάρμακα, τα οποία μπορούν να αυξήσουν το προσδόκιμο επιβίωσης ή ακόμη και να οδηγήσουν σε πλήρη ίαση, χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω την αγορά.

Αναφέρθηκε επίσης στο σύστημα με τις δύο επιτροπές αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης φαρμάκων, το οποίο –παρότι πρωτόλειο και σε φάση διαμόρφωσης ενός οργανισμού αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας– έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο. Όπως υπογράμμισε, ενώ μέχρι πριν από τρία χρόνια υπήρχαν σημαντικές καθυστερήσεις, σήμερα οι διαδικασίες κυλούν σε αρκετά γρήγορους ρυθμούς, γεγονός που βελτιώνει την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες.

Το κόστος αποτρέπει την καινοτομία

Ο Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), τόνισε ότι η Ελλάδα έχει τα πιο φθηνά φάρμακα στην Ευρώπη, με αρκετά από αυτά να είναι και πρωτότυπα. Παρ’ όλα αυτά, η οικονομική κρίση άφησε πίσω ένα μεγάλο κενό που δεν έχει ακόμη καλυφθεί. Όπως ανέφερε, «στη χώρα μας υπάρχουν προσιτά, πρωτότυπα φάρμακα», όμως οι συνθήκες αποτρέπουν τις φαρμακευτικές εταιρείες από το να επενδύσουν στην κυκλοφορία καινοτόμων σκευασμάτων.

Επισήμανε ότι το πρόβλημα των επιστροφών (clawback και rebates) λειτουργεί ανασταλτικά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι «τα τελευταία χρόνια, από 240 νέα καινοτόμα φάρμακα που λανσαρίστηκαν στην Ευρώπη, μόλις 40 έφτασαν στην Ελλάδα». Περαιτέρω ο κ. Χειμώνας προειδοποίησε ότι, παρότι αναμένονται επενδύσεις ύψους 160 δισ. ευρώ στον φαρμακευτικό τομέα της Ευρώπης, η Ελλάδα κινδυνεύει να αποκλειστεί από αυτές αν δεν προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές.

Ο ΙΦΕΤ προωθεί λύσεις για τις σπάνιες παθήσεις

Η Ελευθερία Τοκατλίδη, Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΙΦΕΤ, παρουσίασε το έργο του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας στην εισαγωγή σπάνιων φαρμάκων, τονίζοντας ότι «η αποστολή του ΙΦΕΤ είναι να φέρνει στην Ελλάδα σπάνια φάρμακα, άμεσα και στην καλύτερη τιμή». Υπογράμμισε ότι περισσότερα από 700.000 άτομα στην Ελλάδα ζουν με κάποια σπάνια πάθηση και ότι από το 2020 έχουν εισαχθεί 180 ορφανά φάρμακα.

Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 προστέθηκαν 25 νέες δραστικές ουσίες, ενώ το 2024 εξοικονομήθηκαν 24 εκατομμύρια ευρώ. Η ίδια σημείωσε ότι ο χρόνος εισαγωγής φαρμάκων έχει μειωθεί δραστικά, ενώ πλέον, μέσω προπαραγγελιών, οι ασθενείς μπορούν να λαμβάνουν τα φάρμακά τους στο σπίτι μέσα σε τρεις έως πέντε ημέρες.

Η καινοτομία δεν είναι εύκολη, αλλά η Ελλάδα μπορεί

Ο Σπύρος Παπαπετρόπουλος, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Neuphoria Therapeutics Inc., περιέγραψε τη φαρμακευτική καινοτομία ως μια δύσκολη, χρονοβόρα και πολυπαραγοντική διαδικασία, που απαιτεί από την αρχή τεχνογνωσία, ομαδική εργασία, κεφάλαια και αυστηρό σχεδιασμό μέχρι την τελική έγκριση του φαρμάκου.

Τόνισε ότι η Ευρώπη υστερεί στον τομέα της καινοτομίας και χρειάζεται να δημιουργήσει οικοσυστήματα επιτυχημένων παραδειγμάτων (unicorns), τα οποία θα ωριμάσουν τον χώρο. «Η Ελλάδα μπορεί και να καινοτομήσει και να επιχειρήσει», δήλωσε, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι υπάρχουν μοναδικές ευκαιρίες και εξειδικευμένοι επιστήμονες που θα μπορούσαν να επιστρέψουν από το εξωτερικό για να επενδύσουν.