Παναγιώτης Κατσίβελας: Να δημιουργήσουμε τους εθελοντές αιμοδότες του μέλλοντος

Οι περισσότεροι έχουμε χρειαστεί έστω και μία φορά στη ζωή μας αίμα για κάποια έκτακτη ανάγκη και μας έχει ζητηθεί να απευθυνθούμε στο συγγενικό ή φιλικό μας περιβάλλον. Επίσης πολύ συχνά ακούμε εκκλήσεις για εθελοντική αιμοδοσία ιδιαίτερα κατά τις καλοκαιρινές περιόδους. Γιατί η χώρα μας δεν έχει πλήρη επάρκεια σε αίμα; Πόσο ανεπτυγμένη αιμοδοτική συνείδηση έχουν οι Έλληνες πολίτες; Τι πρέπει να γίνει για να αυξηθεί το εθελοντικά προσφερόμενο αίμα και για τον εξορθολογισμό της διαχείρισής του; Ποιος είναι ο ρόλος της Πολιτείας αλλά και του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας προς αυτή την κατεύθυνση;

Ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), ιατρός Παθολόγος, κ. Παναγιώτης Κατσίβελας, απαντά στις ερωτήσεις μας για την κατάσταση της εθελοντικής αιμοδοσίας στη χώρα μας και καταθέτει προτάσεις που θα βελτιώσουν τα επίπεδα επάρκειας αίματος για όλους τους πολίτες που το έχουν ανάγκη.

 

Ποιο είναι το έργο και η αποστολή του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας του οποίου ηγείστε;

Το ΕΚΕΑ έχει σαν σκοπό αφ’ ενός την χάραξη τη στρατηγικής της χώρας ώστε να επιτυγχάνεται επάρκεια αίματος για τα Νοσοκομεία μας και τους ασθενείς μας, αφ’ ετέρου την εκτέλεση όλων των ελέγχων του συλλεγόμενου αίματος για μεταδιδόμενα, δια του αίματος, νοσήματα ώστε να έχουμε ένα ασφαλές προϊόν για τους ασθενείς μας. Επίσης είναι υπεύθυνο για την συγκεντροποίηση και την παραγωγή κλασμάτων δηλαδή συμπυκνωμένων ερυθρών, αιμοπεταλίων και πλάσματος.

Ποιες είναι οι ετήσιες ανάγκες της Χώρας μας σε μονάδες αίματος;

Οι ανάγκες της χώρας ανέρχονται στις 550.000 μονάδες το χρόνο, περίπου 45.000 μονάδες το μήνα και 1.500 μονάδες την ημέρα, ποσότητες καθόλου ευκαταφρόνητες.

 

Από ποιες πηγές συλλέγεται το αίμα στη Χώρα μας;

Η χώρα μας πλέον συγκεντρώνει το αναγκαίο αίμα κατά 70% από τον εθελοντισμό και το υπόλοιπο από το συγγενικό και φιλικό περιβάλλον.

 

Στο σύνολο των προσφερόμενων μονάδων ποιο είναι το ποσοστό που προέρχεται από το συγγενικό-φιλικό περιβάλλον των ασθενών;

Η χώρα μας άντλησε αίμα από το συγγενικό και φιλικό περιβάλλον των ασθενών για το 2023 , 160.000 μονάδες αίματος ήτοι το 30% του συλλεχθέντος αίματος.  Το 2022 το αίμα που συγκεντρώθηκε από το συγγενικό περιβάλλον ανήλθε στις 184.000 (34,8%) και αυτό είναι μια σημαντική βελτίωση.

 

Ο Ελβετικός Ερυθρός Σταυρός στέλνει στη χώρα μας έναν σημαντικό αριθμό μονάδων αίματος ο οποίος όμως από το 2017 κάθε χρόνο μειώνεται. Το κενό που προκύπτει έχει επιτευχθεί να αναπληρωθεί από την εγχώρια εθελοντική αιμοδοσία;

Μειώνεται η ποσότητα που παίρνουμε από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, μόνο και μόνο γιατί αυξάνεται η συλλογή αίματος από την ελληνική κοινωνία. Στόχος μας είναι την επόμενη τριετία να απελευθερωθούμε πλήρως από την ανάγκη αυτής της ποσότητας αίματος των 20.000 μονάδων.

Σύμφωνα με στοιχεία έχουν ανακοινωθεί η εθελοντική προσφορά αίματος είναι περίπου 33 Μ.Α./1000 κάτοικοι. Θεωρείτε ικανοποιητικό αυτό το ποσοστό;

Αναμφίβολα είναι ένας σημαντικός αριθμός, αλλά δεν είναι αυτός που μας δίνει την λύση στο πρόβλημά μας. Είναι βέβαιον ότι πρέπει να τον βελτιώσουμε και αυτό θα γίνει με την αύξηση των εθελοντών αιμοδοτών, αλλά κυρίως με την εμπέδωση μιας σταθερής αιμοδοτικής συμπεριφοράς που ο κάθε αιμοδότης θα δίνει δύο φορές τουλάχιστον αίμα κάθε χρόνο, αν και είναι δεδομένο ότι ο άνδρας αιμοδότης μπορεί να δώσει μέχρι τέσσερις φορές και η γυναίκα τρεις.

 

Παρά την αύξηση των συλλεγέντων μονάδων αίματος κατά 90.000 το 2022 το πρόβλημα των ελλείψεων ιδιαίτερα στα πολυμεταγγιζόμενα άτομα είναι υπαρκτό και κατά περιόδους έντονο. Πού οφείλεται αυτό;

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια διαρκής βελτίωση στην θεραπεία των πολυμεταγγιζόμενων συνανθρώπων μας. Σήμερα τα προβλήματα εντοπίζονται κυρίως μετά τους θερινούς μήνες και τούτο διότι  τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η συλλογή του αίματος πέφτει κατά πολύ. Και αυτό δεν είναι ιδιαιτερότητα της χώρας αλλά ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια έχουμε επικεντρώσει στην ευαισθητοποίηση  της κοινωνίας σε αυτό το θέμα των καλοκαιρινών ελλείψεων  με μικρές ακόμα επιδόσεις. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις σπανίων ομάδων αίματος, υπάρχουν προβλήματα που  παρατηρούνται καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου, αλλά αυτά λύνονται σε επίπεδο ολίγων ημερών. Ανακεφαλαιώνοντας,  είναι βασικό και απαραίτητο οι εθελοντές να δείξουν το ίδιο ενδιαφέρον και κατά τους θερινούς μήνες.

 

Ποιοι είναι οι κύριοι λόγοι που η χώρα μας δεν καταφέρνει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη επάρκεια αίματος;

Για να είμαστε ακριβείς η χώρα μας δεν έχει καταφέρει να έχει πλήρη κάλυψη των αναγκών της από εθελοντικό αίμα, που είναι και το ζητούμενο. Τις ελλείψεις του εθελοντικού αίματος τις καλύπτουμε κατά 30% από το αίμα που συλλέγουμε από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον των ασθενών και μια πολύ μικρή ποσότητα από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό.

 

Πώς επηρέασε η πανδημία αλλά και λοιποί εξωγενείς παράγοντες (π.χ. πλημμύρες) στην προσέλευση των εθελοντών αιμοδοτών;

Η Συλλογή του αίματος είναι πολύ ευαίσθητη σε πολλούς παράγοντες. Άλλοι επιδρούν  ευνοϊκά και άλλοι αρνητικά. Η πανδημία covid 19 επέδρασε πολύ αρνητικά, ο παρατεταμένος καύσωνας και γενικώς ακραία καιρικά φαινόμενα που έχουν διάρκεια επιδρούν επίσης αρνητικά. Οι πλημμύρες στην Θεσσαλία επέδρασσαν επίσης  αρνητικά θέτοντας έναν πολύ μεγάλο αριθμό αιμοδοτών εκτός του συστήματος αιμοδοσίας.

Ποιες ενέργειες θεωρείτε ότι πρέπει να γίνουν από την Πολιτεία και τους συναρμόδιους φορείς ώστε να φτάσουμε τον πολυπόθητο στόχο της επάρκειας σε αίμα; Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος του ΕΚΕΑ σε αυτή την κατεύθυνση;

Χρειάζεται να εντατικοποιηθεί η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας στον εθελοντισμό και της προσέλκυσης εθελοντών αιμοδοτών. Αυτό πρέπει να γίνεται στο γενικό πληθυσμό γιατί έχουμε την ανάγκη της επίλυσης του υπάρχοντος προβλήματος σήμερα και στις νεότερες γενιές για να δημιουργήσουμε τους εθελοντές του μέλλοντος. Αναμφίβολα πρέπει να διατεθούν περισσότερα χρήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Σήμερα τα μέσα μαζικής επικοινωνίας είναι προϋπόθεση για την επίτευξη του σκοπού μας.

 

Πώς πιστεύετε ότι το «Ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα» θα συμβάλει στον εξορθολογισμό της διαχείρισης των διαθέσιμων αποθεμάτων αίματος και πότε αυτό θα τεθεί σε εφαρμογή;

Το Ενιαίο Πληροφοριακό είναι εκ των ουκ άνευ προϋπόθεση για την σωστή λειτουργία της Αιμοδοσίας, τόσο από την πλευρά της χρήσης του Αίματος όσο και από την πλευρά της συλλογής και της επάρκειάς του. Είναι πολύ σημαντικό ότι αυτό το μεγάλο έργο έχει πάρει τον δρόμο του και η Αιμοδοσία θα μπορέσει να έχει ένα βασικό εργαλείο για την σωστή και αποδοτική λειτουργία της.

 

Το ΕΚΕΑ συνεργάζεται με τις Ένοπλες Δυνάμεις. Σε ποιο ποσοστό το αίμα που προσφέρεται από αυτή την πηγή καλύπτει το σύνολο των αναγκών της Χώρας μας; Θεωρείτε ότι υπάρχουν περιθώρια ακόμα μεγαλύτερης αξιοποίησης των Ενόπλων Δυνάμεων για την επίλυση του προβλήματος των ελλείψεων αίματος;

Οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας είναι εξαιρετικά ευαισθητοποιημένες σε θέματα αλληλεγγύης και εθελοντικής Αιμοδοσίας. Το αίμα που προσφέρεται απ’ αυτές λύνουν σημαντικά προβλήματα. Η νέα οργάνωση τους (με την επαναφορά κέντρων κατάταξης), μας δίνει την δυνατότητα για πολύ μεγαλύτερη συλλογή αίματος και όλα τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων κάνουν το καλύτερο δυνατό προκειμένου να εξασφαλιστεί το βέλτιστο αποτέλεσμα.