Καρκίνος των ωοθηκών: Απαιτείται εθνική στρατηγική για να διασφαλιστεί η πρόσβαση στις νέες θεραπείες

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι μια από τις πιο θανατηφόρες μορφές γυναικολογικού καρκίνου, με υψηλή θνησιμότητα και χαμηλή έγκαιρη διάγνωση. Παρ' ότι εμφανίζεται σχετικά σπάνια, η νόσος χαρακτηρίζεται από «σιωπηλή» εξέλιξη, καθώς στα πρώτα στάδια δεν εμφανίζει σαφή συμπτώματα, γεγονός που καθυστερεί τη διάγνωση και δυσχεραίνει την αποτελεσματική της αντιμετώπιση. Το 2022, περισσότερες από 200.000 γυναίκες σε όλο τον κόσμο έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας αυτής της ασθένειας. Με δεδομένες τις διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις, κάθε προσπάθεια για ενίσχυση της ενημέρωσης, της έρευνας και της πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες έχει ιδιαίτερη σημασία.

Την Πέμπτη 29 Μαΐου 2025, η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛ.Ο.Κ.), με την υποστήριξη της γνωστής βιοφαρμακευτικής εταιρείας AbbVie, πραγματοποίησε μία σημαντική επιστημονική ημερίδα για τον καρκίνο των ωοθηκών. Την εκδήλωση συντόνισε ο Πρόεδρος της ΕΛΛ.Ο.Κ., κ. Γεώργιος Καπετανάκης, ενώ συμμετείχαν διακεκριμένοι ογκολόγοι, ενώσεις ασθενών, εκπρόσωποι της Πολιτείας και εγκριτικοί φορείς, ενισχύοντας από κοινού τη φωνή των γυναικών που νοσούν. Η συνάντηση αυτή είχε στόχο να φωτίσει τις άγνωστες πτυχές του καρκίνου των ωοθηκών, να αναδείξει τις θεραπευτικές προκλήσεις και να προωθήσει τις απαραίτητες επιστημονικές και πολιτικές δράσεις για τη βελτίωση του προσδόκιμου και της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Χαιρετίζοντας την εκδήλωση, η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, διαβεβαίωσε ότι η Πολιτεία στέκεται σταθερά στο πλευρό των ασθενών, τόσο για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση ενός εκ των σοβαρότερων γυναικολογικών καρκίνων, όσο και για την υποστήριξη των ασθενών σε εργασιακό επίπεδο και σε επίπεδο κοινωνικής ασφάλισης. Υπογράμμισε, επίσης, ότι η ενσωμάτωση της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας, η οποία κατοχυρώνει το δικαίωμα τηλεργασίας, αποτελεί σημαντική εξέλιξη, ενώ παράλληλα επιταχύνεται και η διαδικασία πιστοποίησης αναπηρίας.

Ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ανέφερε πως είναι «μεγάλη τιμή να βρίσκεσαι ανάμεσα σε επιστήμονες και σε αληθινούς αγωνιστές», λέγοντας χαρακτηριστικά: «ο καρκίνος δεν είναι μια στατιστική, είναι ιστορίες και ανθρώπινες ζωές». Υπογράμμισε ακόμη ότι «η επιστημονική γνώση, οι εμπειρίες ζωής και τα ευήκοα ώτα της Πολιτείας αποτελούν τον ιδανικό συνδυασμό για αποτελεσματική στήριξη των ασθενών», με το κράτος να βρίσκεται «τόσο στο πλευρό των επιστημόνων, όσο και των γυναικών ασθενών και των οικογενειών τους που τις στηρίζουν καθημερινά».

Οι παρεμβάσεις του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, και του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νικόλαου Παπαθανάση, προσέδωσαν ιδιαίτερη βαρύτητα στην εκδήλωση. Ο κ. Γεωργιάδης επισήμανε τη δέσμευσή του στην υποστήριξη των γυναικών με καρκίνο των ωοθηκών, υποσχόμενος άμεσες νομοθετικές ενέργειες για τη βελτίωση της αποζημίωσης και της προστασίας των ορφανών φαρμάκων, που απευθύνονται σε ευαίσθητες ομάδες ασθενών με σοβαρά νοσήματα.

Την εκδήλωση τίμησαν επίσης ο Ιωάννης Τσίμαρης, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και Υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Υγείας, καθώς και εκπρόσωποι σωματείων ασθενών, πολιτειακοί φορείς και ιατροί.

Το θεσμικό και επιστημονικό πλαίσιο γύρω από τα ορφανά φάρμακα

Το πάνελ «Ώρα μηδέν για λύσεις. Πλαίσιο αποζημίωσης βάσει αξίας: Επιτακτική ανάγκη για νέα νομοθεσία για τα ορφανά φάρμακα», ανέδειξε την ανάγκη περαιτέρω συνεργασίας μεταξύ των Υπουργείων Υγείας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο τη θεσμική προστασία της κατηγορίας των ορφανών φαρμάκων μέσω νομοθετικής παρέμβασης.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης αναγνώρισε την ανάγκη για νομοθετική προστασία των γυναικών με καρκίνο των ωοθηκών, τονίζοντας ότι «βάσει σχετικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, επιβάλλεται να αντιμετωπίσουμε ως χώρα, τα ορφανά φάρμακα με διαφορετικό τρόπο όσον αφορά το clawback» και προσέθεσε ότι «αυτά τα φάρμακα απευθύνονται σε ασθενείς με σπάνιες ασθένειες όπου δεν υπάρχουν άλλες θεραπείες, καθιστώντας την εξασφάλιση της πρόσβασής τους επιτακτικό ζήτημα δημόσιας υγείας».

Ο Νίκος Παπαθανάσης διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση θέτει ως ύψιστη προτεραιότητα την υγεία των πολιτών, επισημαίνοντας ότι «σημαντικό ποσοστό του μερίσματος από την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας επανεπενδύεται σε δράσεις και πολιτικές που βελτιώνουν την υγεία των συμπολιτών μας».

Η Δρ. Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, Πρόεδρος του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων του Υπουργείου Υγείας, επισήμανε ότι η προστασία των ορφανών φαρμάκων απαιτεί αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο, ώστε η αποζημίωση να γίνεται βάσει επιστημονικών κριτηρίων και της παρακολούθησης της έκβασης των θεραπειών.

Ο Αριστοτέλης Μπάμιας, Αντιπρόεδρος της Ε.Ο.Π.Ε., κάλεσε τη φαρμακοβιομηχανία και το Υπουργείο Υγείας να αξιοποιήσουν τα δεδομένα που έχουν παραχθεί από Έλληνες επιστήμονες σχετικά με την εισαγωγή νέων φαρμάκων για τον καρκίνο των ωοθηκών, τα οποία, όπως ανέφερε, αποδεδειγμένα επιμηκύνουν την επιβίωση των γυναικών.

Η Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, Πρόεδρος του PIF και της AbbVie Ελλάδας, Κύπρου και Μάλτας, τόνισε ότι η θεσμική προστασία των ορφανών φαρμάκων για απειλητικά νοσήματα αποτελεί μονόδρομο για τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

Ο ρόλος της επιστημονικής καινοτομίας

Κατά τη διάρκεια του πάνελ «Καρκίνος των ωοθηκών: Ο αόρατος εχθρός και η επανάσταση της επιστημονικής καινοτομίας», αναδείχθηκαν οι σύνθετες προκλήσεις που συνοδεύουν τη νόσο, όπως η απουσία αποτελεσματικής διαχείρισης και η επιβάρυνση του προσδόκιμου ζωής, λόγω έλλειψης θεραπευτικών επιλογών την τελευταία δεκαετία.

Εκ μέρους της Εταιρείας Ογκολόγων - Παθολόγων Ελλάδας (Ε.Ο.Π.Ε.), συμμετείχαν ο Αριστοτέλης Μπάμιας, MD, PhD, Αντιπρόεδρος της Ε.Ο.Π.Ε. και Καθηγητής Παθολογίας - Ογκολογίας ΕΚΠΑ, και ο Μιχάλης Λιόντος, Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και Γενικός Γραμματέας της Ε.Ο.Π.Ε.

Από την Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών συμμετείχε η Αμάντα Ψυρρή, Καθηγήτρια Παθολογίας Ογκολογίας, Διευθύντρια της Β’ Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» και Πρόεδρος των Εθνικών Εταιρειών Ογκολογίας της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (Chair ESMO National Societies Committee).

Ο καθηγητής Αριστοτέλης Μπάμιας σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί η πρόγνωση των ασθενών ακόμη και σε προχωρημένα στάδια, χάρη στην πρόοδο τόσο της φαρμακευτικής θεραπείας όσο και της χειρουργικής. Ωστόσο, τόνισε ότι για την ομάδα των ασθενών με πλατινοανθεκτική νόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά θεραπευτικά κενά, τα οποία απαιτούν νέες, καινοτόμες επιλογές.

Η καθηγήτρια Αμάντα Ψυρρή επισήμανε ότι η διαχείριση της νόσου απαιτεί συχνές επισκέψεις στο νοσοκομείο για θεραπείες, αλλά και πιθανές νοσηλείες λόγω επιπλοκών ή τοξικότητας της αγωγής. Υπογράμμισε ότι είναι απαραίτητη η διεπιστημονική προσέγγιση, ενώ ειδική αναφορά έκανε στους βιοδείκτες, τονίζοντας την ανάγκη άμεσης αποζημίωσής τους, καθώς αποτελούν βασικό προαπαιτούμενο για τη σωστή επιλογή θεραπείας. Παράλληλα, ανέδειξε την αναγκαιότητα διαπίστευσης των εργαστηρίων που διενεργούν τις σχετικές εξετάσεις, ώστε τα αποτελέσματα να είναι αξιόπιστα και να μην αποκλείονται ασθενείς από θεραπείες που είναι ζωτικής σημασίας.

Ο Μιχάλης Λιόντος υπογράμμισε ότι ο καρκίνος των ωοθηκών είναι δύσκολος τόσο στη διάγνωση όσο και στην αντιμετώπιση και την επιβίωση των ασθενών. Τόνισε ότι η πλειονότητα των γυναικών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο και μόλις 3% έχουν πιθανότητες να επιβιώσουν χωρίς υποτροπή. Επισήμανε, επομένως, την ανάγκη για ανάπτυξη νέων θεραπειών και παράλληλα αναφέρθηκε στη σημασία της νοσηλείας των ασθενών σε εξειδικευμένα κέντρα για γυναικολογικές κακοήθειες, όπου μπορούν να λαμβάνουν ολιστική φροντίδα.

Η Καλλιόπη Καλαϊτζή, Ιατρός Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, Lifestyle Medicine, Ιδρύτρια και Chief Medical Officer του The Longevity and Well-being Clinic, αναφέρθηκε στην ψυχολογική επιβάρυνση των ασθενών με καρκίνο, τονίζοντας ότι η ασθένεια επηρεάζει βαθύτατα τον ψυχισμό, τις σωματικές λειτουργίες, την οικογένεια και κάθε πτυχή της ζωής του ασθενούς. Υπογράμμισε ότι η επιστημονική καθοδήγηση για αλλαγές στον τρόπο ζωής αποτελεί τη βάση για επιβίωση με ποιότητα ζωής σε όλα τα στάδια της νόσου.

Η εμπειρία των ασθενών

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η μαρτυρία της Δώρας Χρυσικού, η οποία μίλησε ανοιχτά για τη δική της εμπειρία με τη νόσο. Με λόγια γεμάτα δύναμη και ελπίδα, προέτρεψε τις γυναίκες να μη φοβούνται να επισκεφθούν τον γιατρό τους, καθώς η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει τη διαφορά στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου των ωοθηκών.

Από την πλευρά των συλλόγων ασθενών, η Παρασκευή Μιχαλοπούλου, Αντιπρόεδρος της ΕΛΛ.Ο.Κ. και Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», ανέδειξε τις αθέατες διαστάσεις της εμπειρίας των γυναικών με καρκίνο των ωοθηκών, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα προς την Πολιτεία για ουσιαστική στήριξη και ενίσχυση της φωνής τους.

Εθνικός σχεδιασμός και στρατηγική κατεύθυνση

Στο πλαίσιο του πάνελ «Διαμορφώνοντας το οικοσύστημα Πολιτικής Υγείας στον καρκίνο των ωοθηκών», ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, επισήμανε πως στόχος του είναι, όταν ολοκληρωθεί η θητεία του στο Υπουργείο Υγείας, η εικόνα των θεραπειών των ογκολογικών ασθενών να έχει αλλάξει ριζικά. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «θα το πετύχουμε». Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι εντός του Ιουνίου θα επισκεφθεί τον Πρωθυπουργό, προκειμένου να του παρουσιάσει την τεράστια προσπάθεια που καταβάλλεται για την κατάρτιση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για τον Καρκίνο στην Ελλάδα, δηλώνοντας πως υπάρχει χρονοδιάγραμμα έως το τέλος του έτους για την παρουσίαση του σχεδίου.

Ο Δρ. Ευάγγελος Μανωλόπουλος, Πρόεδρος του ΕΟΦ και Καθηγητής Φαρμακολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο του Οργανισμού στη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και της πρόσβασης στην καινοτομία, μέσω θεσμικών διαδικασιών και σε συνεργασία με την Πολιτεία.

Η Δρ. Γκογκοζώτου περιέγραψε πώς το ισχύον πλαίσιο διαπραγμάτευσης για καινοτόμες και ορφανές θεραπείες επιτρέπει την παρέκκλιση από τα συνήθη κριτήρια, κατόπιν εντολής του Υπουργού, βάσει τεκμηριωμένης γνωμοδότησης του ΕΟΦ.

Η Χαρά Κανή, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Φαρμάκου του ΕΟΠΥΥ, εστίασε στην ανάγκη αξιοποίησης των δεδομένων για τη βελτίωση του συστήματος αξιολόγησης και αποζημίωσης, ώστε να διασφαλίζεται έγκαιρη και δίκαιη πρόσβαση των ασθενών στις καινοτόμες θεραπείες.

Η Φλώρα Μπακοπούλου, Πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων και Καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, ανέδειξε τη σχετική πρόβλεψη της εθνικής νομοθεσίας για έγκαιρη και απρόσκοπτη πρόσβαση στα ορφανά φάρμακα, καθώς και τη θέση προτεραιότητας που αυτά αποκτούν στον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό για την αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας.

Η Ζένια Σαριδάκη, Επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας του Υπουργείου Υγείας για το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενών, αναφέρθηκε στα εμπόδια πρόσβασης και στη σημασία των βιοδεικτών για τη σωστή ογκολογική θεραπεία και την ίση πρόσβαση στις κατάλληλες θεραπείες. Ο καθηγητής Μπάμιας επανέλαβε την ανάγκη δημιουργίας κέντρων αναφοράς για τον καρκίνο των ωοθηκών, προκειμένου να διασφαλιστεί διεπιστημονική και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση αυτής της ετερογενούς και πολύπλοκης νόσου.

Η επιστημονική ημερίδα της ΕΛΛΟΚ για τον καρκίνο των ωοθηκών ανέδειξε όχι μόνο τη βαρύτητα της νόσου αλλά και τις πολυδιάστατες ανάγκες που τη συνοδεύουν: από τη διαγνωστική καθυστέρηση και την έλλειψη θεραπευτικών επιλογών έως την ανάγκη θεσμικών παρεμβάσεων και καινοτομίας. Η συστράτευση της επιστημονικής κοινότητας, της Πολιτείας, των θεσμικών φορέων και των ίδιων των ασθενών αποδεικνύει πως ο δρόμος για αποτελεσματική αντιμετώπιση δεν είναι θεωρητικός – είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης, ισότιμης πρόσβασης και διαρκούς επιστημονικής εγρήγορσης. Με εργαλεία τη γνώση, την τεκμηρίωση και την ανθρώπινη εμπειρία, το σύστημα υγείας καλείται να περάσει από τη διαχείριση στην πρόληψη, και από τη θεραπεία στην ελπίδα.