Kavita Patel: Η φαρμακευτική καινοτομία είναι επένδυση στο μέλλον

Η φαρμακευτική καινοτομία δεν είναι πολυτέλεια — είναι επένδυση στο μέλλον. Αυτό ήταν το μήνυμα που ανέδειξε η Kavita Patel, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Roche Hellas για Ελλάδα και Κύπρο, κατά την παρουσία της στο 3rd EU Access Forum 2025, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα την 1–3 Οκτωβρίου. Στο session «Value Flower 2.0 and Evolving Value Assessment in Europe: Thinking Broader, Wider and Longer Term about Evidence and Access», στο οποίο συμμετείχε μαζί με τους Lou Garrison, Andras Incze και Ιωάννη Υφαντόπουλο, αναφέρθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα συστήματα υγείας στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και στην ανάγκη να αξιοποιηθεί στο έπακρο η δυναμική της φαρμακευτικής καινοτομίας.

Με στοιχεία και τεκμηριωμένα παραδείγματα, η επικεφαλής της Roche Hellas τόνισε ότι η πρόοδος της ιατρικής περίθαλψης και των νέων θεραπειών έχει αλλάξει ριζικά το προσδόκιμο ζωής και την ποιότητα περίθαλψης των ασθενών σε παγκόσμιο επίπεδο — όμως η πολιτική αναγνώριση της αξίας τους παραμένει ανεπαρκής.

Η πρόοδος της φαρμακευτικής καινοτομίας

Με αναφορά σε ιστορικά δεδομένα και διεθνείς μελέτες, η Kavita Patel υπενθύμισε ότι η φαρμακευτική καινοτομία υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για τη ραγδαία βελτίωση της δημόσιας υγείας τον τελευταίο αιώνα και τόνισε ότι το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί θεαματικά χάρη στην πρόοδο της ιατρικής και στην ανάπτυξη νέων θεραπειών, ενώ πολλές ασθένειες που κάποτε θεωρούνταν θανατηφόρες αντιμετωπίζονται πλέον αποτελεσματικά.

Όπως σημείωσε, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει μείωση κατά 40% στη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού την περίοδο 1980–2020, ενώ η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο έχει μειωθεί κατά 21%μεταξύ 1991 και 2020. Η επικεφαλής της Roche Hellas επισήμανε ότι, σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις, η φαρμακευτική καινοτομία ευθύνεται για περίπου 35% της αύξησης του προσδόκιμου ζωής την περίοδο 1990–2015, συμβάλλοντας όχι μόνο στην επιβίωση των ασθενών, αλλά και στη μείωση του κόστους νοσηλείας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. «Αυτά τα επιτεύγματα δεν είναι τυχαία· αποτελούν το αποτέλεσμα μακροπρόθεσμων επενδύσεων και κινήτρων που ενίσχυσαν την ανάπτυξη νέων θεραπειών», υπογράμμισε η Kavita Patel, αναδεικνύοντας τον ρόλο των σταθερών και προβλέψιμων πολιτικών στη διατήρηση ενός βιώσιμου οικοσυστήματος καινοτομίας.

Οι πιέσεις στα συστήματα υγείας και η ανάγκη αλλαγής πολιτικής

Παρά τα σημαντικά επιτεύγματα της επιστήμης, η Kavita Patel προειδοποίησε ότι τα συστήματα υγείας –στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη– βρίσκονται αντιμέτωπα με έναν συνδυασμό πιέσεων που απειλεί τη βιωσιμότητά τους και επισήμανε ότι:

• Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων και το αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα, στην οποία η ανάγκη για αποτελεσματική και δίκαιη χρηματοδότηση της περίθαλψης γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.
• Στην Ελλάδα, οι δημογραφικές προβολές δείχνουν ότι έως το 2050 ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών θα είναι άνω των 65 ετών, ενώ οι χρόνιες παθήσεις αυξάνονται σταθερά.

Η επικεφαλής της Roche Hellas τόνισε ότι σε αυτό το πλαίσιο η επένδυση στην υγεία και στην καινοτομία δεν είναι πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση για τη διατήρηση ενός παραγωγικού πληθυσμού και την εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα και σημείωσε ότι η απόδοση τέτοιων επενδύσεων είναι πολλαπλή καθώς ενισχύουν την οικονομία, μειώνουν τις νοσηλείες και βελτιώνουν την κοινωνική συνοχή.

Η Kavita Patel επισήμανε ότι οι δημοσιονομικοί περιορισμοί εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυνατότητα των ασθενών να έχουν έγκαιρη πρόσβαση στις θεραπείες που χρειάζονται. Όπως ανέφερε, οι δαπάνες υγείας στην Ελλάδα παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. – ανέρχονται στο 5,3% του ΑΕΠ έναντι 8,4% στην Ευρωπαϊκή Ένωση –, ενώ οι υποχρεωτικές επιστροφές (clawbacks και rebates) έχουν φτάσει σε μη βιώσιμα επίπεδα, αγγίζοντας περίπου το 80% για νοσοκομειακά προϊόντα άνω των 30 ευρώ το 2023. Περαιτέρω τόνισε ότι αυτή η πραγματικότητα αποθαρρύνει τις επενδύσεις και περιορίζει την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία.

Ο ρόλος του HTA και οι νέες ευρωπαϊκές προοπτικές

Παρουσιάζοντας την ανάγκη μεταρρυθμίσεων, η Kavita Patel αναφέρθηκε εκτενώς στον Μηχανισμό Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (Health Technology Assessment – HTA), επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα κρίσιμο εργαλείο πολιτικής που μπορεί να επιταχύνει την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

Αξίζει να αναφερθεί ότι το HTA είναι η διαδικασία με την οποία οι αρχές εξετάζουν την κλινική αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια και την οικονομική αποδοτικότητα μιας νέας τεχνολογίας ή φαρμάκου, προκειμένου να αποφασίσουν αν και πώς θα αποζημιωθεί από το σύστημα υγείας. Στην Ελλάδα, ο μηχανισμός εφαρμόζεται από το 2018, ωστόσο παραμένουν σημαντικές προκλήσεις στη λειτουργία του, όπως οι καθυστερήσεις στην αξιολόγηση και οι πολυπλοκότητες στη διαδικασία αποζημίωσης, που συχνά επιβραδύνουν την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες.

Η Kavita Patel υπογράμμισε ότι ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός για το HTA (2021/2282) δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία για ενίσχυση της συνεργασίας και της διαφάνειας μεταξύ των κρατών-μελών. Μάλιστα, υπενθύμισε ότι από το 2025 τίθενται σε εφαρμογή οι Κοινές Κλινικές Αξιολογήσεις (Joint Clinical Assessments) για νέες θεραπείες, ξεκινώντας με τα αντικαρκινικά φάρμακα και τις θεραπείες γονιδιακής και κυτταρικής θεραπείας.
Η ευρωπαϊκή εναρμόνιση, όπως ανέφερε, μπορεί να συμβάλει στη διαφάνεια, στη μείωση των επικαλύψεωνκαι — κυρίως — στη γρηγορότερη πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες που χρειάζονται.

Το μέλλον της υγειονομικής πολιτικής

Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η Kavita Patel τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει όλα τα εφόδια για να πρωταγωνιστήσει στην αξιοποίηση της φαρμακευτικής καινοτομίας — αρκεί να διαμορφώσει ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον για την ανάπτυξή της.
Όπως υπογράμμισε, απαιτείται μια νέα προσέγγιση στη φαρμακευτική πολιτική, που να στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

1. Προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των επενδύσεων στην έρευνα.
2. Ενίσχυση του οικοσυστήματος R&D, με κίνητρα για κλινικές μελέτες και συνεργασίες δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.
3. Σύγχρονο και δίκαιο πλαίσιο αξιολόγησης και αποζημίωσης, το οποίο θα αναγνωρίζει την κοινωνική και οικονομική αξία των νέων θεραπειών.
4. Επαρκής και ορθολογικά κατανεμημένη χρηματοδότηση, που θα διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και την πρόσβαση όλων των ασθενών στην καινοτομία.

«Η ουσία», τόνισε η Kavita Patel, «είναι να αντιληφθούμε την Υγεία όχι ως κόστος, αλλά ως επένδυση για το μέλλον των κοινωνιών μας.»

Κατά την παρουσία της στο 3rd EU Access Forum 2025 η επικεφαλής της Roche Hellas ανέδειξε τη σημασία των επιλογών που θα γίνουν την επόμενη δεκαετία — μια περίοδο που θα κρίνει αν η Ευρώπη και η Ελλάδα θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη δύναμη της επιστήμης προς όφελος των ασθενών.