Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη: Το 2026 πρέπει να γίνει χρονιά ορόσημο για τη φαρμακευτική καινοτομία

Η ανάγκη να διασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες αλλά και η διαπίστωση ότι το σημερινό μοντέλο χρηματοδότησης του φαρμάκου αγγίζει πλέον τα όρια αντοχής του βρέθηκαν στο επίκεντρο του διαλόγου που άνοιξε το PhARMA Innovation Forum με αφορμή την εκδήλωση για την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του, την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου.
Παρουσία εκπροσώπων θεσμικών φορέων, της επιστημονικής και ιατρικής κοινότητας, συλλόγων ασθενών και στελεχών των εταιρειών–μελών του PIF, η συζήτηση ανέδειξε το μήνυμα ότι η πρόσβαση στη φαρμακευτική καινοτομία συνιστά δικαίωμα για τους ασθενείς, ενώ ταυτόχρονα υπογράμμισε την κοινή ευθύνη Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας, ασθενών και βιομηχανίας για τη διασφάλισή της.

Στο πλαίσιο του διαλόγου επισημάνθηκε ότι, παρά τις επιμέρους παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, το χάσμα μεταξύ της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης και του δημόσιου προϋπολογισμού συνεχίζει να διευρύνεται, μεταφέροντας ολοένα μεγαλύτερο βάρος στις εταιρείες και επηρεάζοντας άμεσα την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες. Ιδίως στα κανάλια όπου συγκεντρώνεται σημαντικό μερίδιο καινοτόμων φαρμάκων, οι επιβαρύνσεις παραμένουν σε ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα, ξεπερνώντας το 75% στο νοσοκομειακό κανάλι και το 63% στο κανάλι του ΕΟΠΥΥ, διαμορφώνοντας συνθήκες εντεινόμενης οικονομικής πίεσης και αβεβαιότητας για το περιβάλλον της φαρμακευτικής καινοτομίας.

Τον τόνο της συζήτησης έδωσε η Πρόεδρος του PIF, Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, η οποία έθεσε τους στόχους του κλάδου για τη νέα χρονιά, επισημαίνοντας πως σε ένα διεθνές περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις και ταχύτατες μεταβολές, όπου τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο, το 2026 οφείλει να αποτελέσει χρονιά ορόσημο για τη φαρμακευτική καινοτομία στη χώρα. Όπως ανέφερε, «η έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες και η βιωσιμότητα του συστήματος υγείας δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι· είναι δύο όψεις της ίδιας ευθύνης». Παράλληλα υπογράμμισε ότι η συζήτηση πρέπει πλέον να μετακινηθεί από το επίπεδο των διακηρύξεων σε εκείνο των συγκεκριμένων δεσμεύσεων.

Η Πρόεδρος του PIF, τόνισε ότι «θα συνεχίσουμε και φέτος να είμαστε παρόντες και να κάνουμε “θόρυβο” για την καινοτομία! Πάντα σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τους θεσμούς, διεκδικώντας ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο που αναγνωρίζει έμπρακτα την αξία της φαρμακευτικής καινοτομίας». Περαιτέρω κάλεσε την Πολιτεία και όλους τους εταίρους να αναλάβουν πρωτοβουλίες, ώστε να διαμορφωθούν όροι που θα διασφαλίζουν την πρόσβαση των ασθενών, με επαρκή χρηματοδότηση και σταδιακή αποκλιμάκωση των υποχρεωτικών επιστροφών στα κανάλια όπου συγκεντρώνεται η καινοτομία, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «τώρα είναι η στιγμή να περάσουμε από τις προθέσεις στις εγγυήσεις».

Από την πλευρά του, ο Γενικός Διευθυντής του PIF, Ιωάννης Κωτσιόπουλος, υπογράμμισε ότι το PhARMA Innovation Forum είναι έτοιμο να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση λύσεων που να είναι εφαρμόσιμες, τεκμηριωμένες και μετρήσιμες, επισημαίνοντας τον ρόλο του ως συνδετικού κρίκου στο οικοσύστημα της υγείας. Όπως ανέφερε, «σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ο ρόλος μας είναι να φέρνουμε δεδομένα, διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και εμπειρία από το πεδίο της καινοτομίας, ώστε να υποστηριχθεί ένας κοινός σχεδιασμός με σαφείς προτεραιότητες, συγκεκριμένες δεσμεύσεις, λογοδοσία και διαφάνεια».

Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί ορισμένα θετικά βήματα στο πεδίο της φαρμακευτικής πολιτικής, όπως η θέσπιση της ρήτρας συνυπευθυνότητας στο πλαίσιο του RRF, η πρόβλεψη πρόσθετων πόρων από το 2026 και η δέσμευση για τη λειτουργία του Σχήματος Μεταβατικής Αποζημίωσης στις αρχές της νέας χρονιάς. Ωστόσο, οι φαρμακευτικές εταιρείες εξακολουθούν να λειτουργούν υπό συνθήκες αυξανόμενης οικονομικής ασφυξίας, γεγονός που επηρεάζει τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα του πλαισίου.

Στο πλαίσιο του διαλόγου το PhARMA Innovation Forum προχώρησε στην αποτύπωση συγκεκριμένων προτεραιοτήτων για το 2026, μεταφέροντας τη συζήτηση από τη διαπίστωση των πιέσεων στη διαμόρφωση προτάσεων πολιτικής που, σύμφωνα με τον κλάδο, μπορούν να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα του συστήματος και να διασφαλίσουν την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία. Οι βασικοί άξονες δράσης του PIF για το 2026 συνοψίζονται ως εξής:

• Ανάληψη από το κράτος της δημοσιονομικής ευθύνης των μέτρων προστατευτισμού (€100 εκατ.).
• Σταδιακή θέσπιση ανώτατου ορίου συνυπευθυνότητας, ώστε καμία καινοτόμος θεραπεία να μην επιβαρύνεται με μεγαλύτερες επιστροφές από άλλα σκευάσματα και σε καμία περίπτωση άνω του 50%.
• Έγκαιρος σχεδιασμός και εφαρμογή διορθωτικών μέτρων για το clawback 2026–2027, με σαφή και προβλέψιμη πορεία.
• Μεσοπρόθεσμα, σύναψη ενός Framework Agreement μεταξύ Πολιτείας και φαρμακευτικής καινοτομίας.
• Αντιμετώπιση του κατακερματισμού των προϋπολογισμών ανά κανάλι, που δημιουργεί στρεβλώσεις και άνιση κατανομή βαρών εις βάρος της καινοτομίας.

Το μήνυμα του PhARMA Innovation Forum για ένα πιο προβλέψιμο και βιώσιμο πλαίσιο δεν αφορά μόνο τον κλάδο, αλλά συνολικά την ενσωμάτωση της καινοτομίας στο επίκεντρο της φροντίδας των ασθενών. Η διασφάλιση σταθερών όρων χρηματοδότησης και πρόσβασης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη δυνατότητα του συστήματος υγείας να προσφέρει έγκαιρα σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές, καθιστώντας την καινοτομία σταθερό πυλώνα της φροντίδας τα επόμενα χρόνια. Υπό αυτή την έννοια, οι παρεμβάσεις που συζητούνται δεν περιορίζονται σε τεχνικές ρυθμίσεις, αλλά συνδέονται άμεσα με τη θέση της καινοτομίας ως διαρκούς προϋπόθεσης για την ποιότητα της περίθαλψης.