Μελέτη του ΣΦΕΕ αποκαλύπτει την επείγουσα ανάγκη μεταρρυθμίσεων στη διαχείριση του Διαβήτη

Ένα εκατομμύριο συμπολίτες μας ζουν με διαβήτη, ενώ οι προβλέψεις για την εξέλιξη της νόσου στη χώρα μας υπογραμμίζουν την ανάγκη για άμεσες μεταρρυθμίσεις. Αυτά είναι μερικά από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης «Η επιβάρυνση του Διαβήτη και οι Προοπτικές Μεταρρύθμισης: Συμπεράσματα για το Εθνικό Σύστημα Υγείας», που διεξήχθη από το London School of Economics (LSE) για λογαριασμό της Πλατφόρμας Διαβήτη του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ).

Τα ευρήματα της μελέτης παρουσιάστηκαν την Πέμπτη 6 Μαρτίου 2025, σε εκδήλωση του ΣΦΕΕ στην Αθηναϊκή Λέσχη, με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας, εκπροσώπων επιστημονικών εταιρειών, συλλόγων ασθενών και φαρμακευτικών επιχειρήσεων. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν τα εμπόδια στη φροντίδα του διαβήτη και οι προοπτικές βελτίωσης των υπηρεσιών υγείας.

Η παρουσίαση των ευρημάτων της μελέτης ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας στη διαχείριση του διαβήτη και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ανταλλαγή απόψεων και την αναζήτηση λύσεων. Για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για το διαβήτη, ενώ, επίσης για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, παρουσιάστηκαν τα πιο επικαιροποιημένα δεδομένα για τη νόσο σε ενοποιημένη μορφή. Στόχος της συνάντησης ήταν αφενός η ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ όλων των σχετικών παραγόντων και αφετέρου η εφαρμογή προτάσεων που μπορούν να οδηγήσουν στην βελτίωση της φροντίδας του διαβήτη. Οι συμμετέχοντες επεσήμαναν τις κύριες προκλήσεις και τις ευκαιρίες για μεταρρύθμιση, ενώ τόνισαν την ανάγκη για κοινή στρατηγική και συνέργειες που θα ενδυναμώσουν τη θέση των ασθενών, θα βελτιώσουν την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και θα υποστηρίξουν τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, αναφέρθηκε στην ανάγκη πρόληψης και υιοθέτησης ενός υγιεινού τρόπου ζωής, υπογραμμίζοντας ότι: «Προφανώς, η διατροφή και ο τρόπος ζωής μας παίζουν καθοριστικό ρόλο στην υγεία μας. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχουμε το χαμηλότερο ποσοστό πληθυσμού που αθλείται. Η διατήρηση καλής υγείας είναι πρωτίστως προσωπική ευθύνη». Στη συνέχεια, υπογράμμισε τη σημασία της μελέτης για την κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας και την ανάγκη για άμεσες λύσεις στη διαχείριση του διαβήτη, επισημαίνοντας ότι «η μετάβαση από τις παραδοσιακές ταινίες μέτρησης σακχάρου σε νέες τεχνολογίες έχει βελτιώσει την ακρίβεια των μετρήσεων για τους ασθενείς. Ωστόσο, η αλλαγή αυτή είχε ως αποτέλεσμα την εκτόξευση του προϋπολογισμού. Για παράδειγμα, το κόστος για τον ΕΟΠΥΥ αυξήθηκε από 300 ευρώ ανά τρίμηνο με την παλιά τεχνολογία σε 1.400 ευρώ με τη νέα». Αυτή η επιβάρυνση απαιτεί άμεσες λύσεις χρηματοδότησης. «Μας λείπουν αυτά τα χρήματα και πρέπει να τα βρούμε», σημείωσε ο κ. Γεωργιάδης, εξηγώντας πως ο κυριότερος λόγος που θεσπίστηκε το rebate στα ιατροτεχνολογικά προϊόντα ήταν οι επιπλέον πόροι να κατευθυνθούν εξολοκλήρου στον προϋπολογισμό του διαβήτη. «Εάν δεν δράσουμε γρήγορα θα υπάρξει πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση, το θέμα του διαβήτη είναι πρωτεύον και είναι σημαντικό το κομμάτι της πρόληψης. Οι επιπλοκές του φέρνουν ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση», σημείωσε και κλείνοντας κάλεσε τους συμμετέχοντες να προτείνουν άμεσες κινήσεις για τον έλεγχο, την πρόληψη και την αντιμετώπιση του διαβήτη που θα έχουν πραγματικό αποτέλεσμα.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ, κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, χαρακτήρισε τον διαβήτη ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το δημόσιο σύστημα υγείας, επισημαίνοντας ότι επηρεάζει περισσότερους από ένα εκατομμύριο συμπολίτες μας και ασκεί μεγάλη πίεση στους διαθέσιμους πόρους. «Ο διαβήτης στη χώρα μας αφορά τουλάχιστον ένα εκατομμύριο συμπολίτες μας και το “φορτίο” για το δημόσιο σύστημα υγείας είναι βαρύ», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι η ασθένεια μπορεί να μην εκδηλώνεται άμεσα, αλλά έχει σοβαρές επιπτώσεις μακροπρόθεσμα. «Στο ξεκίνημά της μπορεί να μην δώσει ορατά συμπτώματα, όμως επιβαρύνει πολύ το σύστημα υγείας και πολλά χρόνια μετά την πρώτη διάγνωση».

Στη συνέχεια, ο κ. Παπαδημητρίου, υπογράμμισε τις επιπτώσεις των επιπλοκών του διαβήτη, οι οποίες επιβαρύνουν δυσανάλογα τους προϋπολογισμούς της υγείας: «Επίσης, συνοδεύεται από σοβαρές επιπλοκές που επιβαρύνουν σημαντικά τους προϋπολογισμούς της υγείας» ανέφερε . Περαιτέρω τόνισε τη σημασία της συγκεκριμένης μελέτης στη χαρτογράφηση της κατάστασης του διαβήτη στην Ελλάδα και στις απαραίτητες παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν: «Αυτό που ζητούμε είναι να καταλήξουμε σε κοινές προτεραιότητες και άμεσες δράσεις, τις οποίες το Υπουργείο Υγείας θα μπορέσει να προχωρήσει και να εφαρμόσει, προκειμένου να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος προς όφελος των ασθενών και της βιωσιμότητας του Εθνικού Συστήματος Υγείας.» σημείωσε ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Bart Torbeyns, Γενικός Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τον Διαβήτη, ανέδειξε τη σημασία της συλλογής αξιόπιστων δεδομένων και την ανάγκη για ευρωπαϊκή συνεργασία «61 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη ζουν με διαβήτη. Είναι σημαντικό το κομμάτι της πρόληψης, αλλά ακόμη υπάρχουν κενά στη συλλογή δεδομένων για την επίπτωση της νόσου. Η καταγραφή και η παρακολούθηση των ασθενών είναι κρίσιμης σημασίας, καθώς αρκετοί ασθενείς παραμένουν αδιάγνωστοι, ενώ σημειώνεται αύξηση και στην εμφάνιση διαβήτη στα παιδιά», επισήμανε ο κ. Torbeyns και πρόσθεσε: «Είμαστε σε επαφή με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και τις Κυβερνήσεις για να καταγράψουμε προτάσεις που μπορούν να βοηθήσουν. Εύχομαι και στην Ελλάδα η Κυβέρνηση να βοηθήσει με στόχο της βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με διαβήτη».

Τα βασικά ευρήματα της μελέτης

Η μελέτη «Η επιβάρυνση του Διαβήτη και οι Προοπτικές Μεταρρύθμισης: Συμπεράσματα για το Εθνικό Σύστημα Υγείας» αποτελεί μια ολοκληρωμένη ανάλυση του αντίκτυπου του διαβήτη στην ελληνική κοινωνία, εστιάζοντας σε δύο κρίσιμες παραμέτρους: την αυξανόμενη οικονομική επιβάρυνση της νόσου και την ικανότητα του συστήματος υγείας να ανταποκριθεί στις εκτεταμένες συνέπειές της. Τα ευρήματα μελέτης παρουσίασε ο Καθηγητής του London School of Economics, Πάνος Καναβός, που επισήμανε ότι βασικός στόχος της ήταν να αποτυπώσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, να εντοπίσει τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην Ελλάδα και να αναδείξει τις ευκαιρίες για τη μετάβαση σε ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο φροντίδας.

Ο κ. Καναβός τόνισε πως η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη αξιοποίησης της ψηφιοποίησης και των δυνατοτήτων της φαρμακευτικής έρευνας, ώστε να βελτιωθεί η διαχείριση της νόσου. Σημαντική παράμετρος είναι η αναγνώριση ότι η υφιστάμενη φροντίδα παραμένει κατακερματισμένη, ενώ η εισαγωγή ολοκληρωμένων λύσεων και η συστηματική χρήση δεδομένων μπορούν να συμβάλουν στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών στους ασθενείς. «Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση είναι το κλειδί για τη διαχείριση της νόσου. Χρειάζονται επενδύσεις σε στοχευμένες παρεμβάσεις και πολιτικές που θα ενισχύσουν τη διασύνδεση μεταξύ των διαφορετικών βαθμίδων υγείας. Αν δεν αναλάβουμε δράση άμεσα, η επιβάρυνση του διαβήτη στην Ελλάδα θα συνεχίσει να αυξάνεται, με αρνητικές συνέπειες τόσο για τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Καναβός. Τα κυριότερα  ευρήματα της μελέτης που παρουσίασε αποτυπώνουν ότι:

• Ο επιπολασμός του διαβήτη στην Ελλάδα έχει φτάσει το 11,9%, με αυξανόμενη επίπτωση στις νεότερες ηλικίες λόγω της παχυσαρκίας και του καθιστικού τρόπου ζωής.
• Το συνολικό κόστος της νόσου υπερβαίνει τα 2 δισ. ευρώ ετησίως, με σημαντικό μέρος των δαπανών να αφορά τη διαχείριση των επιπλοκών.
• Υπάρχουν σημαντικά κενά στην παρακολούθηση των ασθενών, καθώς και περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα σε πολλές περιοχές της χώρας.
• Η έλλειψη ολοκληρωμένων ηλεκτρονικών φακέλων υγείας και η απουσία στρατηγικής καταγραφής δεδομένων περιορίζουν τη δυνατότητα αποτελεσματικής παρέμβασης.

Προτάσεις για την αναμόρφωση του συστήματος υγείας

Η μελέτη δεν περιορίζεται μόνο στην ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης, αλλά προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της διαχείρισης του διαβήτη στην Ελλάδα. Οι προτάσεις εστιάζουν στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου δράσης που θα ενισχύσει την πρόληψη, θα βελτιώσει την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και θα διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του συστήματος. Ειδικότερα, οι βασικές προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:

• Υιοθέτηση Εθνικής Στρατηγικής για τον Διαβήτη: Ένα στρατηγικό πλαίσιο που θα κατευθύνει τις πολιτικές πρόληψης, διαχείρισης και μακροχρόνιας φροντίδας.
• Ενίσχυση της Ικανότητας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας: Ενδυνάμωση του ρόλου των επαγγελματιών υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα, ώστε να εξασφαλιστεί η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική διαχείριση της νόσου.
• Επένδυση στην Υποδομή Δεδομένων: Δημιουργία ενιαίων και διαλειτουργικών ηλεκτρονικών φακέλων υγείας που θα επιτρέψουν την καλύτερη καταγραφή και ανάλυση των δεδομένων των ασθενών.
• Διευκόλυνση της Ενσωματωμένης Φροντίδας: Διασύνδεση των διαφόρων επιπέδων φροντίδας (πρωτοβάθμια, νοσοκομειακή, χρόνια παρακολούθηση) για τη βελτίωση της συνολικής υγειονομικής διαχείρισης των ασθενών με διαβήτη.
• Προώθηση της Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA) για Ψηφιακές Λύσεις: Καθιέρωση ενός συστήματος που θα διασφαλίζει την αξιολόγηση των νέων τεχνολογιών και ψηφιακών εργαλείων για τη διαχείριση του διαβήτη.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που ακολούθησε, εκπρόσωποι από διάφορους φορείς του συστήματος υγείας και της επιστημονικής κοινότητας αντάλλαξαν απόψεις και προτάσεις σχετικά με τη διαχείριση του διαβήτη, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για μεταρρυθμίσεις. Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν ο Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, η Βασιλική Βασιλείου, Γενική Γραμματέας της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, και η Ευγενία Βλάχου, μέλος του ΔΣ του Foundation of European Nurses in Diabetes (FEND). Επίσης, συμμετείχε ο Χρήστος Δαραμήλας, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη, ο Φίλιππος-Ριχάρδος Δομάγερ, Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Διαβήτη στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, και η Χαρά Κανή, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Φαρμάκου του ΕΟΠΥΥ. Επιπλέον, τοποθετήθηκαν ο Γιώργος Κοχιαδάκης, τέως Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, η Σοφία Μανέα, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αγώνος κατά του Νεανικού Διαβήτη, ο Ηλίας Μυγδάλης, μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Εσωτερικής Παθολογίας, ο Δημήτριος Σκούτας, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης & Εκπαίδευσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη, η Σοφία Τσιακάλου, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη, και ο Σπύρος Φιλιώτης, Αντιπρόεδρος και Γενικός Διευθυντής της Φαρμασέρβ – Λίλλυ ΑΕΒΕ.

Στην καταληκτική του τοποθέτηση, ο Πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, υπογράμμισε τη σημασία της πολιτικής βούλησης για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με τον διαβήτη. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη για συστηματική συλλογή και καταγραφή δεδομένων, προκειμένου να υπάρχει μια σαφής εικόνα του επιπολασμού της νόσου και των επιπτώσεών της στο σύστημα υγείας. Επιπλέον, επισήμανε ότι η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών που θα διασφαλίσουν τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με διαβήτη.