Οι καρδιοπαθείς χρειάζονται ειδική ασφαλιστική μέριμνα

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, ενώ υπολογίζεται ότι επηρεάζουν σχεδόν το 15% του ελληνικού πληθυσμού. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Πασχόντων από Καρδιοπάθειες, σε πρόσφατη επιστολή του προς την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κα Νίκη Κεραμέως, «οι ασθενείς αυτοί δεν έχουν τύχει ουσιαστικής μέριμνας όσον αφορά τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους».

Σε εθνικό επίπεδο, τα στοιχεία αποτυπώνουν την κρισιμότητα του ζητήματος καθώς στην Ελλάδα, περίπου ένας στους τρεις θανάτους οφείλεται σε καρδιαγγειακή νόσο – δηλαδή κάθε 15 λεπτά πεθαίνει ένας άνθρωπος από καρδιακό επεισόδιο. Παρά το βαρύ φορτίο της νόσου, οι καρδιοπαθείς συνταξιοδοτούνται με τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για τους υγιείς ασφαλισμένους, με μοναδική εξαίρεση τους μεταμοσχευμένους καρδιάς ή/και πνευμόνων. Συχνά, η μόνη εναλλακτική τους είναι η αναπηρική σύνταξη, η οποία όμως στην πράξη είναι ανεπαρκής (περίπου 400 ευρώ κατά μέσον όρο).

Οι πάσχοντες από χρόνιες καρδιοπάθειες αντιμετωπίζουν έτσι πολλαπλά βάρη. Υψηλά ιατρικά έξοδα, διαρκή ψυχική και σωματική καταπόνηση από μια προοδευτική και εκφυλιστική νόσο, και ανασφάλεια για το οικονομικό τους μέλλον. Ο Σύνδεσμος επισημάνει ότι αναγκάζονται να εργάζονται έως το 67ο έτος, συχνά εν μέσω σοβαρής επιδείνωσης της υγείας τους, καθώς το ελάχιστο επίδομα για ανέργους αναπήρους (338 ευρώ) είναι πολύ χαμηλό. Υπό αυτές τις συνθήκες, το αίτημα του Συνδέσμου — που αφορά τη στοχευμένη ελάφρυνση στη διαδικασία αναγνώρισης πλασματικών ετών — δεν μπορεί παρά να χαρακτηριστεί εύλογο και δίκαιο

Τα αιτήματα του Συνδέσμου για πλασματικά έτη και επιδόματα

Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι σήμερα είναι δυνατό κάποιος ασφαλισμένος να αναγνωρίσει έως επτά έτη πλασματικού χρόνου (π.χ. για σπουδές, τέκνα), πληρώνοντας εισφορά 20% επί του μισθού. Με τον κατώτατο μισθό στα 880 ευρώ, κάθε μήνας εξαγοράς κοστίζει 176 ευρώ – ποσό που είναι απαγορευτικό για πολλούς ασθενείς. Για να καταστεί πιο προσιτό αυτό το εργαλείο, ο Σύνδεσμος προτείνει τρεις βασικές παρεμβάσεις:

• Μείωση κατά 20% του κόστους εξαγοράς των πλασματικών ετών για τους ασφαλισμένους καρδιοπαθείς με πιστοποιημένη αναπηρία 67% και άνω και κύρια πάθηση καρδιαγγειακής φύσης.
• Αύξηση των επιδοτούμενων ημερών λόγω ασθένειας από 300 σε 500.
• Αύξηση των επιδοτούμενων ημερών ανεργίας από 300 σε 500.

Οι προτάσεις αυτές απαντούν σε πάγιες και διαπιστωμένες δυσκολίες. Πολλοί καρδιοπαθείς εργάζονται μερικώς ή παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας λόγω της υγείας τους, εξαρτώνται από επιδόματα ή αναγκάζονται να εργάζονται μέχρι τα 67, ενώ η κατάστασή τους επιδεινώνεται. «Οι πάσχοντες αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στη σταθερή εργασία τους, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να εργάζονται μέχρι την ηλικία των 67 ετών», υπογραμμίζει ο Σύνδεσμος. Περαιτέρω τονίζει ότι το δημοσιονομικό κόστος των παραπάνω παρεμβάσεων θα είναι περιορισμένο, σε σχέση με το κοινωνικό όφελος που θα προκύψει για μια ευάλωτη και πολυπληθή ομάδα.

Το νομοθετικό κενό και η ανάγκη εξειδικευμένης πολιτικής

Το αίτημα του Συνδέσμου κατατίθεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Πολιτεία έχει προχωρήσει σε σημαντικές θεσμικές βελτιώσεις υπέρ των ατόμων με αναπηρία – όπως η δυνατότητα συνδυασμού αναπηρικής σύνταξης και εργασίας. Όμως, όπως σημειώνει ο Σύνδεσμος, τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν για την πραγματικότητα που βιώνουν οι πάσχοντες από καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η αναπηρική σύνταξη, που προβάλλεται ως εναλλακτική λύση, φτάνει μόλις τα 400 ευρώ κατά μέσο όρο. Ένα ποσό που δεν επαρκεί ούτε για βασικές ανάγκες, πόσο μάλλον για τις συνεχείς δαπάνες υγείας. Ταυτόχρονα, οι ασφαλιστικές ρυθμίσεις παραμένουν οριζόντιες, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των χρόνιων και εκφυλιστικών παθήσεων, όπως οι καρδιοπάθειες.

Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει ειδική ασφαλιστική πρόβλεψη για τους καρδιοπαθείς, πλην των μεταμοσχευμένων. Την ίδια στιγμή, άλλες ομάδες χρονίως πασχόντων έχουν ήδη ενταχθεί σε ειδικά καθεστώτα. Το γεγονός αυτό συνιστά σημαντικό έλλειμμα ισονομίας. Συνεπώς η πρόταση για μείωση του κόστους εξαγοράς πλασματικών ετών δεν είναι μια τεχνική ασφαλιστική λεπτομέρεια. Είναι μια πράξη αναγνώρισης της πραγματικής κατάστασης που βιώνουν χιλιάδες πολίτες. Είναι δείκτης του κατά πόσο το ασφαλιστικό μας σύστημα μπορεί να σταθεί με ανθρωποκεντρική λογική απέναντι στις σημερινές προκλήσεις.

Η πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει την ιδιαιτερότητα των καρδιοπαθών

Τα αιτήματα του Πανελλήνιου Συνδέσμου Πασχόντων από Καρδιοπάθειες είναι δίκαια, τεκμηριωμένα και ρεαλιστικά. Δεν πρόκειται για προνόμια, αλλά για στοχευμένες διορθώσεις που αντανακλούν τις πραγματικές συνθήκες μιας μεγάλης και ευάλωτης πληθυσμιακής ομάδας.

Η μείωση του κόστους εξαγοράς, η επέκταση των ημερών επιδοτούμενης ασθένειας και ανεργίας και η αναγνώριση της ιδιαιτερότητας των καρδιοπαθών δεν ανατρέπουν τη δομή του ασφαλιστικού συστήματος. Αντιθέτως, ενισχύουν τον χαρακτήρα του ως μηχανισμού κοινωνικής προστασίας.

Η κυβέρνηση έχει κάνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η περίπτωση των καρδιοπαθών παραμένει ανοιχτή και απαιτεί ειδική αντιμετώπιση. Μια συνάντηση εκπροσώπων του Συνδέσμου με την Υπουργό Εργασίας θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία ενός ουσιαστικού διαλόγου, με στόχο τη δικαιότερη μεταχείριση μιας ομάδας που δίνει καθημερινά μάχη για την υγεία και την αξιοπρέπειά της.