Οι προτεραιότητες της πολιτικής κατά του καρκίνου για την περίοδο 2026–2030
Σημαντικές πολιτικές δεσμεύσεις για την περίοδο 2026–2030, ανακοινώσεις για τον προσυμπτωματικό έλεγχο στον καρκίνο του πνεύμονα, παρουσίαση της πορείας των ψηφιακών εργαλείων υγείας και σαφής εξειδίκευση βασικών προτεραιοτήτων του νέου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο διαμόρφωσαν το πλαίσιο του επετειακού 10ου Συνεδρίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ. Στο τριήμερο των εργασιών του αναδείχθηκαν συγκεκριμένες κατευθύνσεις για την πρόληψη, την καινοτομία, τη διακυβέρνηση και τη συνεργασία στο πεδίο της ογκολογικής φροντίδας.
Στο Συνέδριο συμμετείχαν περισσότεροι από 500 σύνεδροι και παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της Πολιτείας, κορυφαίοι επιστήμονες, εκπρόσωποι ευρωπαϊκών φορέων και σημαντικών οργανισμών όπως BBMRI, ECO, EFOMP, Egyptian Cancer Society, ECHoS National Cancer Mission Hubs, PASYKAF, UICC και ΠΟΥ, καθώς και πλήθος επιστημονικών εταιρειών. Κατά την έναρξη των εργασιών του απηύθυναν χαιρετισμό, μεταξύ άλλων, η τέως Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης Στέλλα Κυριακίδου, ο João Breda από το WHO Athens Quality of Care and Patient Safety Office, ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών Γιώργος Πατούλης και ο Καθηγητής Καρδιολογίας και Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Κωνσταντίνος Τούτουζας.
Στην Κεντρική Ομιλία του με τίτλο «Υλοποιώντας μια Εθνική Στρατηγική για τον Καρκίνο», ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης παρουσίασε τα αποτελέσματα του προγράμματος «Προλαμβάνω», σημειώνοντας ότι 178.000 πολίτες εντοπίστηκαν με ευρήματα που οδήγησαν σε περαιτέρω διερεύνηση και θεραπευτική διαχείριση, ενώ περίπου οι μισοί διαγνώστηκαν με καρκίνο και βρίσκονται ήδη σε θεραπεία. Ο Υπουργός τόνισε ότι η έγκαιρη ανίχνευση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της πρόγνωσης.
Ο κ. Γεωργιάδης αναφέρθηκε επίσης στη βελτίωση της πρόσβασης σε ειδικευμένο γιατρό μέσω του myHealth app και της γραμμής 1566, καθώς και στη λειτουργία του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας, αλλά και στην ψηφιακή αναβάθμιση του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών, το οποίο σύντομα θα είναι διαθέσιμο και ως εφαρμογή κινητού. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα ψηφιακά ογκολογικά συμβούλια λειτουργούν ήδη στα αντικαρκινικά νοσοκομεία της χώρας.
Περαιτέρω, ο Υπουργός ανακοίνωσε τη δέσμευση σημαντικών πόρων για την περίοδο 2026–2030 στο πλαίσιο του νέου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο, ορίζοντας τον Πρόεδρο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, Γιώργο Καπετανάκη, ως επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας. Παρουσίασε επίσης έργα υποδομών, όπως το Κέντρο Ανοσοθεραπείας στο Παπανικολάου, το νέο Ακτινοθεραπευτικό Κέντρο στο Σωτηρία και τη δημιουργία της πρώτης Ογκολογικής Κλινικής Κεντρικής Ελλάδας στη Λαμία. Κλείνοντας, υπογράμμισε την ανάγκη ανάπτυξης καινοτόμων θεραπειών εντός του ΕΣΥ.
Στο στρογγυλό τραπέζι «Μετασχηματίζοντας τη Νοσοκομειακή Περίθαλψη», ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους παρουσίασε την πρόοδο στα δημόσια νοσοκομεία, αναφερόμενος σε ταχύτερα ραντεβού και αναβαθμισμένες υποδομές, καθώς και στο νέο ογκολογικό νοσοκομείο στη Θεσσαλονίκη και στη σχεδόν πλήρη ετοιμότητα του Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας. Τόνισε τη σημασία των οργανωμένων μονοπατιών φροντίδας, με πρώτο παράδειγμα τον Άγιο Σάββα, ενώ στο πάνελ συζητήθηκαν και οι προκλήσεις που παραμένουν, όπως οι περιφερειακές ανισότητες, οι ελλείψεις νοσηλευτών και η ανάγκη ενίσχυσης της ανακουφιστικής φροντίδας.
Ο Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, Άρης Αγγελής τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσης μιας μεγάλης μεταρρύθμισης στο πλαίσιο της Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας, έχοντας δημιουργήσει ένα νέο σύστημα αξιολόγησης νέων τεχνολογιών και φαρμάκων από το μηδέν. Ο κ. Αγγελής ανέφερε ακόμη ότι το μοντέλο διασυνδέει άμεσα το πρόσθετο κλινικό όφελος με την αποζημίωση, διαμορφώνοντας έτσι ένα πιο διαφανές, τεκμηριωμένο και βιώσιμο πλαίσιο για την ενσωμάτωση της καινοτομίας στο ελληνικό σύστημα υγείας.
Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, με τη συμμετοχή της σε δύο στρογγυλά τραπέζια, ανέδειξε τη σημασία της εξατομικευμένης, ανθρωποκεντρικής και ισότιμης ογκολογικής φροντίδας. Αναφερόμενη ειδικά στον καρκίνο του πνεύμονα, σημείωσε ότι απαιτούνται συντονισμένες, τεκμηριωμένες και ανθρωποκεντρικές παρεμβάσεις και ανακοίνωσε ότι το Υπουργείο Υγείας θα προχωρήσει εντός του 2026 στην πιλοτική εφαρμογή προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου, στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου μοντέλου φροντίδας.
Στο πάνελ για τον HPV και τη Δημόσια Υγεία, η κα Κράββαρη επισήμανε ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε κρίσιμα βήματα, όπως ο δωρεάν εμβολιασμός, ο ενισχυμένος προσυμπτωματικός έλεγχος και τα σύγχρονα θεσμικά εργαλεία. Τόνισε, ωστόσο, ότι η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στη διείσδυση αυτών των πολιτικών σε ολόκληρο τον πληθυσμό, χωρίς κοινωνικές ή γεωγραφικές ανισότητες.
Στο στρογγυλό τραπέζι με τίτλο «Η δύναμη των λέξεων – Μιλώντας με σεβασμό για τον καρκίνο», ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου ανακοίνωσε την έναρξη πρωτοβουλίας για τη δημιουργία Κώδικα Συμπεριληπτικού Λόγου. Όπως τόνισε, πρόκειται για ένα πλαίσιο που θα θέσει σαφή πρότυπα επικοινωνίας ως προς τον τρόπο με τον οποίο ο καρκίνος αποτυπώνεται στον δημόσιο διάλογο, ενισχύοντας τον σεβασμό προς τα άτομα με εμπειρία νόσου και περιορίζοντας τον φόβο και το στίγμα που εξακολουθούν να συνοδεύουν την ασθένεια.
Στη συζήτηση συμμετείχαν η Πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ Άρια Αγάτσα, η Πρόεδρος του WinCancer Πίστη Κρυσταλλίδου και ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, Γιώργος Καπετανάκης. Οι συμμετέχοντες ανέδειξαν τον βαθύ αντίκτυπο που μπορεί να έχει η λανθασμένη ή αδόκιμη χρήση της γλώσσας τόσο στα άτομα που ζουν με καρκίνο όσο και στους οικείους τους. Όπως επισημάνθηκε, ο δημόσιος λόγος δεν είναι ουδέτερος, αλλά επηρεάζει την ψυχολογική επιβάρυνση, την κοινωνική ένταξη και την εμπιστοσύνη προς το σύστημα υγείας.
Ευρωπαϊκές πολιτικές και εφαρμογή εθνικών σχεδίων
Η ευρωπαϊκή διάσταση της αντιμετώπισης του καρκίνου αναδείχθηκε μέσα από δύο στρογγυλά τραπέζια, με τη συμμετοχή εκπροσώπων από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στο πρώτο συμμετείχαν οι Ευρωβουλευτές Νίκος Παπανδρέου και Έλενα Κουντουρά, η τέως Επίτροπος Υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Στέλλα Κυριακίδου, καθώς και οι Alberto Costa, Andreas Charalambous, Κώστας Αθανασάκης και Richard Price. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάγκη διαρκούς και επαρκούς χρηματοδότησης, καθώς και στη σημασία στοχευμένων πολιτικών που θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των εθνικών στρατηγικών κατά του καρκίνου.
Στο δεύτερο στρογγυλό τραπέζι συμμετείχαν οι Marc Van Den Bulcke, Nikolai Goncharenko, Νικόλαος Αρκαδόπουλος, Αναστασία Γκότση, Γιώργος Μαργετίδης, Ολύμπιος Παπαδημητρίου και Κυριάκος Σουλιώτης, οι οποίοι συζήτησαν τα πρακτικά βήματα και τις συνέργειες που απαιτούνται για την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου για τον Καρκίνο στην Ελλάδα. Όπως υπογράμμισαν, η μετάβαση από τη στρατηγική διακήρυξη στην υλοποίηση προϋποθέτει σταθερή διακυβέρνηση, συντονισμό και συστηματική αξιολόγηση.
Ο νέος Ευρωπαϊκός Κώδικας κατά του Καρκίνου
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, στο Συνέδριο παρουσιάστηκε ο νέος Ευρωπαϊκός Κώδικας κατά του Καρκίνου, πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την επιστημονική ευθύνη του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/WHO), ο οποίος περιλαμβάνει 14 τεκμηριωμένες συστάσεις πρόληψης.
Ο Πρόεδρος της Association of European Cancer Leagues, Juha Pekka Turunen, κάλεσε την ελληνική κοινότητα να αξιοποιήσει ενεργά τον Κώδικα, τονίζοντας ότι αποτελεί επιστημονικά τεκμηριωμένο και πρακτικό εργαλείο για την ενίσχυση των εθνικών δράσεων πρόληψης.
Όπως αναδείχθηκε στη σχετική συζήτηση, η εφαρμογή των συστάσεων μεταφράζεται για τους πολίτες σε καλύτερη πρόσβαση σε αποδεδειγμένα μέτρα πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης, σε σαφέστερη καθοδήγηση για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου και σε συνολική βελτίωση των αποτελεσμάτων υγείας.
Πολιτικές για την πρόληψη
Η δεύτερη ημέρα του Συνεδρίου ήταν αφιερωμένη στην πρόληψη και ξεκίνησε με το μήνυμα του νέου Επιτρόπου Υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Olivér Várhelyi, ο οποίος υπογράμμισε ότι οι ασθενείς πρέπει να παραμένουν στο επίκεντρο των αποφάσεων και των πολιτικών υγείας.
Σε σειρά θεματικών στρογγυλών τραπεζιών αναδείχθηκε η καθοριστική αξία της πρόληψης, με συζητήσεις γύρω από τον HPV και τον ρόλο του εμβολιασμού, τις επιπτώσεις του καπνίσματος και του ατμίσματος στη δημόσια υγεία, την ανάγκη προστασίας των πολιτών μέσα από στοχευμένες πολιτικές, καθώς και τη συμβολή της σωματικής άσκησης και της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.
Οι παρεμβάσεις των συμμετεχόντων κατέδειξαν ότι η πρόληψη δεν περιορίζεται σε θεωρητικές κατευθύνσεις, αλλά μεταφράζεται σε συγκεκριμένες πολιτικές και δράσεις που επηρεάζουν άμεσα την υγεία και την καθημερινότητα των πολιτών.
Καρδιο-ογκολογία: Συνεργασία καρδιολόγων και ογκολόγων
Σε ειδικό πάνελ για την καρδιο-ογκολογία αναδείχθηκαν οι σημαντικότεροι καρδιαγγειακοί κίνδυνοι που συνδέονται με τις σύγχρονες αντικαρκινικές θεραπείες, καθώς και η σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης και αποτελεσματικής αντιμετώπισής τους. Οι ομιλητές τόνισαν την ανάγκη στενής και συστηματικής συνεργασίας μεταξύ καρδιολόγων και ογκολόγων, ως βασικής προϋπόθεσης για την ασφαλή και ολοκληρωμένη φροντίδα των ασθενών.
Όπως επισημάνθηκε, η καινοτομία στη θεραπεία δεν έχει ουσιαστική αξία χωρίς την ασφάλεια των ασθενών, ενώ η διεπιστημονική συνεργασία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ορθή εφαρμογή των νέων θεραπευτικών επιλογών. Για τους ασθενείς, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ασφάλεια κατά τη διάρκεια της θεραπείας, πιο συντονισμένη παρακολούθηση και μειωμένο κίνδυνο επιπλοκών, ενισχύοντας τη συνολική ποιότητα της ογκολογικής φροντίδας.
Ψηφιακός μετασχηματισμός στην υγεία
Η τρίτη ημέρα του Συνεδρίου, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου, ήταν αφιερωμένη στον ψηφιακό μετασχηματισμό της ογκολογικής περίθαλψης. Κατά την έναρξη των εργασιών χαιρετισμό απηύθυνε ο Μιχαήλ Λιβανός, Βουλευτής Β’ Πειραιά και Εκπρόσωπος του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων. Ακολούθησε το βιντεοσκοπημένο μήνυμα της Προέδρου της UICC, Ulrika Kagström, με τίτλο «United by Unique», η οποία ανέδειξε τη σημασία της ενότητας στην παγκόσμια προσπάθεια αντιμετώπισης του καρκίνου.
Στην παρέμβασή του, ο Πρόεδρος της ΗΔΙΚΑ, Ιωάννης Καραγιάννης, τόνισε πως ο στόχος είναι ένας ψηφιακός μετασχηματισμός με σαφές ανθρώπινο πρόσημο. Όπως ανέφερε, τα ψηφιακά εργαλεία δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά μέσα που μειώνουν τη γραφειοκρατία, διευκολύνουν την πρόσβαση, ενισχύουν τη συνέχεια της φροντίδας και διασφαλίζουν μεγαλύτερη ασφάλεια, διαφάνεια και καλύτερο συντονισμό σε όλη την πορεία του πολίτη στο σύστημα υγείας.
Ο κ. Καραγιάννης σημείωσε ακόμη ότι η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην έγκαιρη διάγνωση και στη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ δομών, ειδικοτήτων και επιπέδων φροντίδας.
Μνημόνια Συνεργασίας
Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου η ΕΛΛΟΚ υπέγραψε δύο Μνημόνια Συνεργασίας με τον ΟΔΙΠΥ – Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία και τον ΠΑΣΥΚΑΦ – Παγκύπριο Σύνδεσμο Καρκινοπαθών και Φίλων. Οι συμφωνίες ενισχύουν το πλαίσιο συνεργασίας της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου με θεσμικούς και κοινωνικούς εταίρους, με στόχο την ενδυνάμωση της στρατηγικής δράσης και την υλοποίηση καινοτόμων προγραμμάτων στον τομέα της ογκολογίας.
Η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα καινοτομίας
Μετά την επίσημη έναρξή του τον Ιούλιο του 2025, ο Εθνικός Κόμβος της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τον Καρκίνο (Hellenic Cancer Mission Hub) απέκτησε επίσημη ταυτότητα και λογότυπο, τα οποία παρουσιάστηκαν από τον Συντονιστή του ECHoS, ενισχύοντας τη θεσμική παρουσία της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη της ογκολογικής καινοτομίας.
Στο πλαίσιο του προγράμματος ECHoS, η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου, σε συνεργασία με το ΕΚΤ, διοργάνωσε τέσσερα στρογγυλά τραπέζια με αντικείμενο την εγγραμματοσύνη υγείας, τη διαχείριση και αξιοποίηση των δεδομένων των ασθενών, καθώς και την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν τη σημασία μιας συντονισμένης στρατηγικής καινοτομίας με ουσιαστικό αντίκτυπο στην ογκολογική φροντίδα.
Το μέλλον της ογκολογικής φροντίδας
Οι ανακοινώσεις και οι παρεμβάσεις του τριημέρου διαμόρφωσαν μια πιο καθαρή εικόνα για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η πολιτική για τον καρκίνο τα επόμενα χρόνια. Η περίοδος 2026–2030 συνδέθηκε με συγκεκριμένες δεσμεύσεις, την εξειδίκευση του νέου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο και τη διεύρυνση του προσυμπτωματικού ελέγχου — ιδιαίτερα στον καρκίνο του πνεύμονα — σε συνδυασμό με την περαιτέρω ανάπτυξη των ψηφιακών εργαλείων υγείας.
Παράλληλα, οι συζητήσεις για τη χρηματοδότηση, την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων, την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας και την ενσωμάτωση της καινοτομίας στο ΕΣΥ κατέδειξαν ότι η μετάβαση από τη στρατηγική διατύπωση στην πρακτική υλοποίηση προϋποθέτει συντονισμό, διοικητική επάρκεια και σταθερή αξιολόγηση. Παράλληλα ευρωπαϊκή διάσταση των παρεμβάσεων ανέδειξε ότι η ελληνική πολιτική για τον καρκίνο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασιών και κοινών στόχων.
Το 10ο ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου δεν λειτούργησε μόνο ως διοργανωτική πρωτοβουλία, αλλά ως χώρος όπου αποτυπώθηκαν δεσμεύσεις, προτεραιότητες και συγκεκριμένα εργαλεία πολιτικής. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν οι εξαγγελίες και οι σχεδιασμοί θα μεταφραστούν σε μετρήσιμες αλλαγές για τους ασθενείς και το σύστημα υγείας.
