Στη Βουλή το αίτημα των ασθενών για συμμετοχή, δικαιώματα και ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας
Η φωνή των ασθενών διεκδικεί πλέον πιο σταθερή θέση στη διαμόρφωση των πολιτικών υγείας. Η εμπειρία τους από το σύστημα, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που λαμβάνουν και η συμμετοχή τους στις αποφάσεις που τους αφορούν συνδέονται άμεσα με την ποιότητα, τη διαφάνεια και την ανθρωποκεντρική λειτουργία του συστήματος υγείας.
Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της εκδήλωσης με θέμα «Ο ρόλος των Ασθενών: Συμμετοχή και Δικαιώματα στην Υγεία», που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 27 Απριλίου 2026 στην Αίθουσα της Γερουσίας της Βουλής των Ελλήνων, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Δικαιωμάτων των Ασθενών. Στην ημερίδα συμμετείχαν εκπρόσωποι συλλόγων ασθενών από την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και θεσμικοί φορείς από τον χώρο της Υγείας. Η εκδήλωση ανέδειξε τη θεσμική ωρίμανση της κοινότητας των ασθενών και την ανάγκη η συμμετοχή τους να ενσωματώνεται ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο για την Υγεία.
Το γεγονός ότι η συζήτηση φιλοξενήθηκε στην Αίθουσα της Γερουσίας έδωσε ιδιαίτερο συμβολικό και θεσμικό βάρος στο μήνυμα της ημέρας. Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής, Βουλευτής Άρτας, Γιώργος Στύλιος, ο οποίος στάθηκε στον ρόλο των ασθενών ως ουσιαστικών συνομιλητών για τη συνεχή αναβάθμιση του συστήματος υγείας.
Όπως υπογράμμισε, ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας ανοιχτό, δίκαιο και καθολικά προσβάσιμο αποτελεί βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής. Ιδιαίτερη σημασία είχε και η πρότασή του η Ευρωπαϊκή Ημέρα Δικαιωμάτων των Ασθενών να τιμάται κάθε χρόνο θεσμικά στη Βουλή των Ελλήνων, ώστε η φωνή των ασθενών να αποκτήσει έναν σταθερό χώρο δημόσιας και κοινοβουλευτικής παρουσίας.
Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης συνέδεσε από την πλευρά του τη συμμετοχή των ασθενών με τον τρόπο λήψης αποφάσεων στην Υγεία. «Όλοι όσοι υπηρετούμε το σύστημα υγείας υπάρχουμε για ένα λόγο: για τον ασθενή», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η θεσμική αναγνώριση της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και η συμμετοχή της σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις αποτυπώνουν μια νέα αντίληψη για τη λήψη αποφάσεων στην Υγεία.
Ο Υπουργός Υγείας αναγνώρισε επίσης τον υπεύθυνο και τεκμηριωμένο τρόπο με τον οποίο η Ένωση Ασθενών Ελλάδας εκπροσωπεί την κοινότητα των ασθενών, επισημαίνοντας ότι το Υπουργείο επιδιώκει τη συμμετοχή της «σε κάθε σημαντική διαπραγμάτευση και σε κάθε κρίσιμη μεταρρύθμιση».
Ο Υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους εστίασε περισσότερο στην εμπειρία του ασθενούς μέσα στο ίδιο το σύστημα. Όπως σημείωσε, «ένα σύστημα υγείας δεν κρίνεται μόνο από τις υποδομές του, αλλά από το πώς αισθάνονται και πώς κινούνται μέσα σε αυτό οι ασθενείς του». Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στη μείωση των χρόνων αναμονής στα χειρουργεία, στην αξιολόγηση των υπηρεσιών από τους ίδιους τους ασθενείς και στη σταθερή θεσμική στήριξη μιας ανεξάρτητης και ισχυρής εκπροσώπησης των ασθενών.
Η Γενική Γραμματέας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Κατερίνα Πατσογιάννη έδωσε έμφαση στην εφαρμογή των δικαιωμάτων στην πράξη. «Τα δικαιώματα έχουν αξία μόνο όταν εφαρμόζονται στην πράξη», ανέφερε, επισημαίνοντας τη σημασία της ενημέρωσης και της ενδυνάμωσης των πολιτών. Στο σημείο αυτό στάθηκε και στην πλατφόρμα της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας για τα δικαιώματα των ασθενών, την οποία χαρακτήρισε σημαντικό εργαλείο για την ουσιαστική πληροφόρηση των πολιτών.
Η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βιλδιρίδη συνέδεσε τη συμμετοχή των ασθενών με τη λειτουργία του δημόσιου συστήματος υγείας. Αναφέρθηκε στην αναβάθμιση του ρόλου των Γραφείων Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας και στη συστηματική καταγραφή της εμπειρίας των ασθενών μέσω του Ψηφιακού Εργαλείου Αξιολόγησης. Όπως τόνισε, οι παρεμβάσεις αυτές ενισχύουν τη διαφάνεια, την αξιοπιστία και τη συμμετοχικότητα του δημόσιου συστήματος, με τον ασθενή να μην αντιμετωπίζεται ως απλός αποδέκτης υπηρεσιών, αλλά ως ενεργός συμμέτοχος στη βελτίωσή τους.
Ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση είχε και η συνεργασία της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας με το Γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Αθήνα για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών. Ο επικεφαλής του Γραφείου, Dr João Breda, αναφέρθηκε στη συνεργασία των τελευταίων πέντε ετών, σημειώνοντας ότι αποτελεί παράδειγμα ουσιαστικής σύμπραξης με την κοινότητα των ασθενών. Όπως τόνισε, μια τέτοια συνεργασία μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο των ασθενών και να συμβάλει στη διαμόρφωση υπηρεσιών υγείας πιο ποιοτικών, ασφαλών και ανθρωποκεντρικών.
Η ευρωπαϊκή διάσταση της συζήτησης ενισχύθηκε από την παρουσία του Υπουργού Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας Νεόφυτου Χαραλαμπίδη, ο οποίος εκπροσώπησε τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και παρέστη με την ιδιότητα του προεδρεύοντος του Συμβουλίου Υπουργών Υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην τοποθέτησή του παρουσίασε τις θεσμικές παρεμβάσεις της Κύπρου για την προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θεσμοθέτηση του Συνηγόρου του Ασθενούς.
Ο κ. Χαραλαμπίδης παρουσίασε τον θεσμό ως μια προσπάθεια να περάσουν τα δικαιώματα των ασθενών από τη θεωρητική κατοχύρωση στην καθημερινή εφαρμογή. Όπως ανέφερε, ο Συνήγορος του Ασθενούς αναβαθμίζει τον ρόλο των ασθενών από παθητικούς αποδέκτες υπηρεσιών σε ενεργούς και ισότιμους εταίρους του συστήματος υγείας. «Ο Συνήγορος του Ασθενούς δεν ήρθε για να αντιπαρατεθεί με το σύστημα, ήρθε για να το ενισχύσει, να συμβάλει στη διαφάνεια, στη λογοδοσία, στη βελτίωση των διαδικασιών και, τελικά, στην αναβάθμιση της εμπειρίας του ίδιου του ασθενούς», υπογράμμισε.
Η αναφορά στο κυπριακό παράδειγμα έδωσε στη συζήτηση ένα χρήσιμο συγκριτικό μέτρο. Ανέδειξε ότι η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών δεν εξαντλείται στην ενημέρωση ή στην ύπαρξη επιμέρους δομών, αλλά χρειάζεται θεσμούς με σαφή ρόλο, συνέχεια και δυνατότητα παρέμβασης εκεί όπου η εμπειρία του ασθενούς δείχνει κενά στη λειτουργία του συστήματος.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη σύνδεση των δικαιωμάτων των ασθενών με την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας. Ο Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία Χρήστος Νέστορας αναφέρθηκε στη σημασία της συστηματικής αξιολόγησης, της λογοδοσίας και της μέτρησης της εμπειρίας των ασθενών. Πρόκειται για εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν το σύστημα να εντοπίζει αδυναμίες, να βελτιώνει τις διαδικασίες του και να ανταποκρίνεται πιο ουσιαστικά στις ανάγκες των πολιτών.
Η Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρία Γαβουνέλη, προσέγγισε το θέμα από τη σκοπιά της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ισότητας στην πρόσβαση και της κατοχύρωσης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η παρέμβασή της υπενθύμισε ότι τα δικαιώματα των ασθενών δεν αποτελούν ένα ειδικό ή απομονωμένο πεδίο πολιτικής υγείας, αλλά συνδέονται με τον ευρύτερο τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία προστατεύει τον πολίτη όταν βρίσκεται σε θέση ανάγκης και εξάρτησης από τις υπηρεσίες φροντίδας.
Από την πλευρά της κοινωνίας των πολιτών, η Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Μποδοσάκη Αθηνά Δεσύπρη στάθηκε στη σημασία της ενδυνάμωσης των οργανώσεων ασθενών και στη συμβολή τους ως φορέων κοινωνικής αλλαγής. Τόνισε ότι η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά, ιδιαίτερα όταν οι οργανώσεις διαθέτουν εμπειρία, τεκμηρίωση και σταθερή παρουσία στον δημόσιο διάλογο.
Ο Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Νίκος Δέδες αναφέρθηκε στη διαδρομή θεσμικής ωρίμανσης της κοινότητας των ασθενών στη χώρα μας. Στάθηκε ιδιαίτερα στις πρωτοβουλίες της Κύπρου για την προστασία και την ενίσχυση των δικαιωμάτων των ασθενών, τις οποίες παρουσίασε ως παράδειγμα καλής πρακτικής με ευρύτερη σημασία για την ευρωπαϊκή κοινότητα ασθενών.
Ο Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Κυριάκος Σουλιώτης έδωσε μια πιο συνολική διάσταση στη συζήτηση, χαρακτηρίζοντας το κίνημα των ασθενών ως ένα από τα πιο αυθεντικά κοινωνικά κινήματα στη χώρα. Όπως υπογράμμισε, η συμμετοχή των ασθενών δεν αφορά μόνο την εκπροσώπησή τους στον δημόσιο διάλογο, αλλά αποτελεί προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα και τη νομιμοποίηση των πολιτικών υγείας.
Το μήνυμα αυτό συμπύκνωσε στην τοποθέτησή της η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Μέμη Τσεκούρα, η οποία τόνισε πως η ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών περνά μέσα από τη θεσμική συμμετοχή τους. Όπως ανέφερε, ένα πραγματικά ασθενοκεντρικό σύστημα υγείας «δεν σχεδιάζεται για τους ασθενείς χωρίς τους ασθενείς, αλλά μαζί τους», με διάλογο, τεκμηρίωση και κοινή ευθύνη για ένα σύστημα πιο δίκαιο, πιο ανθρώπινο και βιώσιμο.
Η εκδήλωση στη Βουλή των Ελλήνων έδειξε ότι η συζήτηση για τα δικαιώματα των ασθενών έχει πλέον περάσει σε μια πιο ώριμη και απαιτητική φάση. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αναγνωρίζονται τα δικαιώματα, αλλά να υπάρχουν οι μηχανισμοί που διασφαλίζουν την εφαρμογή τους. Δεν είναι μόνο να ακούγεται η φωνή των ασθενών, αλλά να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό, στην αξιολόγηση και στη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας.
Με αυτή την έννοια, η παρουσία της κοινότητας των ασθενών στην Αίθουσα της Γερουσίας είχε περισσότερο από συμβολική σημασία. Υπενθύμισε ότι ένα σύστημα υγείας πιο δίκαιο, πιο διαφανές και πιο ανθρώπινο χρειάζεται τους ασθενείς όχι στο περιθώριο, αλλά στον πυρήνα των αποφάσεων.
