Στο 2,35% του ΑΕΠ το οικονομικό φορτίο της ημικρανίας στην Ελλάδα

Μια εργάσιμη ημέρα που διακόπτεται, μια συνάντηση που ακυρώνεται, ένα οικογενειακό ή κοινωνικό σχέδιο που αναβάλλεται. Για έναν άνθρωπο με ημικρανία, μια κρίση μπορεί να κρατήσει ώρες ή και ημέρες, με έντονο πόνο που μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και ευαισθησία στο φως και τον θόρυβο, αναγκάζοντάς τον να διακόψει όσα είχε προγραμματίσει. Και όταν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται, οι χαμένες ώρες και οι ανατροπές συσσωρεύονται — στην εργασία, στο σπίτι και στην καθημερινή ζωή.

Νέα ευρωπαϊκή μελέτη του WifOR Institute εκτιμά ότι το κοινωνικοοικονομικό φορτίο της ημικρανίας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε το 2024 στο 2,35% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των επτά ευρωπαϊκών χωρών που εξετάστηκαν. Σε οικονομικούς όρους, η μελέτη αποτιμά το αντίστοιχο φορτίο σε περίπου 5,56 δισ. ευρώ για το 2024, ενώ σωρευτικά για την περίοδο 2011–2024 το υπολογίζει σε περίπου 67,8 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αφορούν άμεσες δαπάνες του συστήματος Υγείας. Πρόκειται για μοντελοποιημένες εκτιμήσεις του ευρύτερου οικονομικού αποτυπώματος της ημικρανίας, οι οποίες μετατρέπουν την επιβάρυνση από τη νόσο σε απώλειες παραγωγικού χρόνου και στη συνέχεια τις αποτιμούν σε οικονομικούς όρους, τόσο για την αμειβόμενη όσο και για τη μη αμειβόμενη εργασία.

Πολύ μεγαλύτερη επιβάρυνση για τις γυναίκες

Η μελέτη αναδεικνύει και μια έντονη διάσταση φύλου. Σε όλες τις χώρες που εξετάστηκαν, οι απώλειες παραγωγικότητας που συνδέονται με την ημικρανία ήταν περίπου διπλάσιες ή και μεγαλύτερες στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Το 2024, στην Ελλάδα, οι απώλειες παραγωγικότητας των γυναικών εκτιμήθηκαν σχεδόν πενταπλάσιες από εκείνες των ανδρών.

Η διαφορά συνδέεται τόσο με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση της ημικρανίας στις γυναίκες όσο και με την άνιση κατανομή της μη αμειβόμενης εργασίας. Στα δεδομένα χρόνου που χρησιμοποιεί η μελέτη για την Ελλάδα, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 72% των συνολικών ωρών μη αμειβόμενης εργασίας των δύο φύλων. Σε αυτήν περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η φροντίδα της οικογένειας και του νοικοκυριού. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στο ιδιαίτερα υψηλό κοινωνικοοικονομικό φορτίο που καταγράφεται στη χώρα μας.

Η καμπάνια #Migraine12Stories – Every migraine has its own story

Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Δράσης για την Ημικρανία στις 12 Σεπτεμβρίου και την Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για την Ημικρανία, από τις 21 έως τις 27 Σεπτεμβρίου, ο Σύλλογος Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος συμμετέχει στη διεθνή καμπάνια #Migraine12Stories – Every migraine has its own story.

Η καμπάνια παρουσιάζει έντεκα διαφορετικές εμπειρίες ανθρώπων που ζουν με ημικρανία, ενώ η «12η ιστορία» συμβολίζει την εμπειρία κάθε ανθρώπου που ζει με τη νόσο. Η πρωτοβουλία καλεί τους ασθενείς να μιλήσουν για τα σχέδια που αλλάζουν, την αβεβαιότητα της επόμενης κρίσης και τις επιπτώσεις της ημικρανίας στην εργασία, στην οικογένεια και στις κοινωνικές σχέσεις.

Στόχος είναι οι προσωπικές αυτές ιστορίες να ενισχύσουν την κατανόηση της νόσου και το αίτημα για έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη φροντίδα και ισότιμη πρόσβαση.

«Τα δεδομένα αποτυπώνουν το μέγεθος του κοινωνικού και οικονομικού φορτίου της ημικρανίας. Πίσω από αυτά, όμως, βρίσκονται οι ημέρες εργασίας που χάνονται, οι οικογενειακές και κοινωνικές στιγμές που ακυρώνονται και μια νόσος που εξακολουθεί συχνά να υποτιμάται», τονίζει ο Κωνσταντίνος Μπίλιας, Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος. Παράλληλα σημειώνει ότι ο Σύλλογος επιδιώκει να ακούγεται στη διεθνή συζήτηση η εμπειρία των ασθενών στην Ελλάδα και, ταυτόχρονα, «η διεθνής γνώση και οι καλές πρακτικές να μεταφράζονται σε πραγματική πρόοδο για τους ασθενείς στη χώρα μας».

Στο MHIPAS 2026 στη Γενεύη, το έργο του ελληνικού Συλλόγου παρουσιάστηκε στην ενότητα ανταλλαγής διεθνών καλών πρακτικών, με έμφαση στους τρεις άξονες Ενημέρωση, Έρευνα και Εκπροσώπηση.

Το 2026 η European Migraine and Headache Alliance (EMHA) ενίσχυσε τη διεθνή διάσταση της δράσης της μέσω της International Migraine and Headache Alliance (IMHA), της διεθνούς επιτροπής που συνδέει την ευρωπαϊκή εμπειρία με οργανώσεις ασθενών εκτός Ευρώπης. Η συνεργασία αυτή αναπτύσσεται κάτω από την κοινή ταυτότητα The Migraine Movement, με συμμετοχή οργανώσεων ασθενών από τέσσερις ηπείρους.

Migraine Scoring System για καλύτερη επικοινωνία ασθενή και γιατρού

Το πόσο βαριά βιώνει ένας άνθρωπος την ημικρανία δεν είναι πάντα εύκολο να περιγραφεί με ακρίβεια στον γιατρό. Η συχνότητα των κρίσεων είναι μόνο μία παράμετρος. Σημασία έχουν επίσης η αποτελεσματικότητα της θεραπείας, η ένταση του πόνου και η συνολική ένταση της κρίσης.

Σε αυτήν την ανάγκη απαντά το EMHA Migraine Scoring System (MSS), ένα δωρεάν εργαλείο τεσσάρων ερωτήσεων που έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει την επικοινωνία μεταξύ ασθενών και επαγγελματιών υγείας. Με βάση τις απαντήσεις, κατατάσσει τη βαρύτητα της ημικρανίας σε τέσσερα επίπεδα, βοηθώντας τον ασθενή να περιγράψει με σαφέστερο τρόπο την εμπειρία του και να συζητήσει με τον γιατρό του πώς τον επηρεάζει η νόσος.

Το εργαλείο δεν χρησιμοποιείται για τη διάγνωση της ημικρανίας και δεν υποκαθιστά την κλινική αξιολόγηση. Η εγκυρότητα και η αξιοπιστία του υποστηρίζονται από μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Cephalalgia. Το MSS είναι διαθέσιμο σε 15 γλώσσες, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά, και η συμπλήρωσή του απαιτεί λιγότερο από δύο λεπτά.

Ο Δρ. Μιχάλης Βικελής, Νευρολόγος εξειδικευμένος στις κεφαλαλγίες και Επιστημονικός Σύμβουλος του Συλλόγου, τονίζει ότι «στην κλινική πράξη, ένα από τα πιο σημαντικά βήματα είναι να μπορούν ο ασθενής και ο γιατρός να μιλούν την ίδια γλώσσα για τη βαρύτητα της ημικρανίας και τον πραγματικό αντίκτυπό της στην καθημερινότητα».

Περαιτέρω ο κ. Βικελής αναφέρει ότι «το Migraine Scoring System μπορεί να αποτελέσει μια απλή και δομημένη αφετηρία για αυτή τη συζήτηση» και εξηγεί ότι το εργαλείο «βοηθά τον ασθενή να περιγράψει με μεγαλύτερη σαφήνεια την εμπειρία του και δίνειστον γιατρό μια σύντομη, συνολική εικόνα. Δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση. Μπορεί, όμως, να ενισχύσει την επικοινωνία και να υποστηρίξει μια πιο ουσιαστική και εξατομικευμένη συζήτηση γύρω από τη φροντίδα».