Το ΤΑΥΦΕ παρουσίασε τη νομική τεκμηρίωση υπέρ της υποχρεωτικής ασφάλισης στο Ταμείο
Το μέλλον της υποχρεωτικής ασφάλισης στο Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών και η θέση των εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικών Ταμείων στο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης αποτέλεσαν το βασικό αντικείμενο ημερίδας που διοργάνωσε το ΤΑΥΦΕ την Πέμπτη, 10 Σεπτεμβρίου 2026, στον χώρο της 90ης ΔΕΘ.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο θεσμικό πλαίσιο που διαμορφώθηκε μετά τον ν. 5078/2023, ο οποίος προέβλεψε τη μετάβαση των εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικών Ταμείων σε προαιρετική ασφάλιση. Με τον ν. 5239/2025, η αρχική ημερομηνία εφαρμογής, η 1η Ιανουαρίου 2026, μετατέθηκε στην 1η Ιανουαρίου 2028. Στη συνέχεια, με το άρθρο 42 του ν. 5316/2026 δόθηκε στα Ταμεία η δυνατότητα να ζητήσουν τη διατήρηση του υποχρεωτικού χαρακτήρα της ασφάλισής τους. Το ΤΑΥΦΕ έχει ήδη υποβάλει σχετικό αίτημα.
Τις βασικές εισηγήσεις έκαναν ο Άγγελος Στεργίου, ομ. καθηγητής Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλισης της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και συντονιστής της Μονάδας Κοινωνικής Ασφάλισης του Ερευνητικού Εργαστηρίου Κοινωνικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, ο νομικός Νικόλαος Παπαδόπουλος, Εμπειρογνώμονας Κοινωνικού Δικαίου και μέλος της Μονάδας Κοινωνικής Ασφάλισης του Ερευνητικού Εργαστηρίου Κοινωνικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, και ο Γεράσιμος Κονιδάρης, Σύμβουλος Διοίκησης & Επικοινωνίας του ΤΑΥΦΕ.
Ο κ. Στεργίου και ο κ. Παπαδόπουλος ανέπτυξαν τις νομικές πτυχές του ζητήματος και υποστήριξαν ότι ο ιστορικός και θεσμικός του χαρακτήρας εντάσσει το ΤΑΥΦΕ στον πρώτο πυλώνα της δημόσιας υποχρεωτικής Κοινωνικής Ασφάλισης καθώς δεν πρόκειται για φορέα προαιρετικής ασφάλισης.
Αφορμή για την ημερίδα αποτέλεσε η πρόσφατη κυκλοφορία από τις Εκδόσεις Σάκκουλα του τόμου «Ζητήματα ρύθμισης των “εκ μετατροπής” Αλληλοβοηθητικών Ταμείων με το ν. 5078/2023 – Η περίπτωση του ΤΑΥΦΕ», στη σειρά «Δημοσιεύματα Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλισης». Την επιστημονική διεύθυνση της έκδοσης έχει ο κ. Στεργίου, την επιστημονική επιμέλεια οι κ. Στεργίου και Γαβριήλ Αμίτσης, ενώ τον πρόλογο υπογράφει ο κ. Κονιδάρης.
Στον χαιρετισμό της, η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Άννα Ευθυμίου αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν επέλθει στο θεσμικό πλαίσιο των Αλληλοβοηθητικών Ταμείων και στη σημασία του διαλόγου με τους φορείς.
«Η αξία μιας νομοθετικής παρέμβασης δεν κρίνεται μόνο κατά την ψήφισή της, αλλά κυρίως και κυρίαρχα κρίνεται στην εφαρμογή της», επισήμανε η κ. Ευθυμίου και πρόσθεσε ότι ζητούμενο είναι η νομοθεσία να απαντά σε πραγματικά προβλήματα, να δημιουργεί ασφάλεια δικαίου και να υπηρετεί αποτελεσματικά τους ασφαλισμένους.
Η κ. Ευθυμίου σημείωσε ότι αποτέλεσμα του διαλόγου με τους φορείς ήταν η ψήφιση του ν. 5316/2026, με τον οποίο προβλέπεται η δυνατότητα των Αλληλοβοηθητικών Ταμείων να ζητήσουν τη διατήρηση της υποχρεωτικότητας της ασφάλισής τους. Αναφερόμενη ειδικά στο ΤΑΥΦΕ, η υφυπουργός επιβεβαίωσε ότι το Ταμείο έχει ήδη καταθέσει σχετικό αίτημα και χαρακτήρισε κρίσιμα για την εξέτασή του τόσο τον διάλογο όσο και τα συμπεράσματα της ημερίδας.
Το ΤΑΥΦΕ άνοιξε δρόμους
Στη νομική διάσταση του ζητήματος επικεντρώθηκε ο Άγγελος Στεργίου, ο οποίος αναφέρθηκε στην πορεία που ακολούθησε το ΤΑΥΦΕ μετά την ψήφιση του ν. 5078/2023 και ειδικότερα στην εναντίωσή του στην πρόβλεψη του άρθρου 98 για μετάβαση σε προαιρετική ασφάλιση.
Ο κ. Στεργίου χαρακτήρισε την αντίδραση του ΤΑΥΦΕ θεσμική προσπάθεια που στηρίχθηκε σε ουσιαστικά επιχειρήματα και δημοκρατικό διάλογο. Πρόσθεσε ότι το Ταμείο με τις ενέργειές του «άνοιξε το δρόμο στα συνδικάτα και τα κοινωνικά κινήματα που ασχολούνται με την Κοινωνική Ασφάλιση».
Ο κ. Στεργίου επισήμανε ότι η θέση του Ταμείου στηρίχθηκε στην πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, χαρακτήρισε την υποχρεωτικότητα «παρεξηγημένη έννοια» και εξήγησε ότι «δεν είναι καταναγκασμός, αλλά είναι ριζωμένη σε βαθιές συναινέσεις και εκφεύγει των απλών πλειοψηφιών».
Αναφερόμενος ειδικά στο ΤΑΥΦΕ, ο κ. Στεργίου τόνισε ότι η μακρά πορεία του και το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία του καταδεικνύουν ότι το Ταμείο ανήκει στον πρώτο πυλώνα της δημόσιας υποχρεωτικής Κοινωνικής Ασφάλισης. «Το ΤΑΥΦΕ δεν μπορεί να γίνει Ταμείο Προαιρετικής Ασφάλισης», υπογράμμισε, χαρακτηρίζοντας μονόδρομο την τροποποίηση που επήλθε με τον ν. 5316/2026. Παράλληλα, υποστήριξε ότι, με βάση τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, το Ταμείο θα δικαιωνόταν σε περίπτωση δικαστικής προσφυγής.
Στη διεθνή και ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος αναφέρθηκε ο Νικόλαος Παπαδόπουλος, ο οποίος υποστήριξε ότι ο ν. 5078/2023 παραβιάζει τις υποχρεώσεις της χώρας απέναντι σε διεθνείς οργανισμούς και έρχεται σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Ο κ. Παπαδόπουλος εξήγησε ότι το διεθνές κοινωνικοασφαλιστικό κεκτημένο δεν απαγορεύει τις μεταρρυθμίσεις, θέτει όμως συγκεκριμένα όρια τόσο κατά τη νομοθέτηση όσο και κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας. Όπως ανέφερε, τα όρια αυτά αφορούν, μεταξύ άλλων, την αποσύνδεση από την υποχρεωτικότητα, όταν αυτή αποτελεί προϋπόθεση καθολικότητας και αλληλεγγύης, τη μεταβολή του ασφαλιστικού καθεστώτος όταν διακυβεύονται θεμελιωμένες προσδοκίες και η εμπιστοσύνη των ασφαλισμένων, τη φορολογική απομείωση όταν περιορίζεται η επάρκεια της προστασίας ή δημιουργούνται ανισότητες χωρίς κοινωνικοασφαλιστικό έρεισμα, καθώς και την οπισθοδρόμηση της κοινωνικής προστασίας.
«Η συμμόρφωση με το διεθνές κοινωνικό δίκαιο δεν είναι τυπική υποχρέωση», τόνισε ο κ. Παπαδόπουλος, συνδέοντάς την με το κράτος δικαίου, τη θεσμική συνέπεια και την κοινωνική εμπιστοσύνη.
Ευκαιρία θεσμικής αποκατάστασης
Στην ιστορική διαδρομή, τη θεσμική ταυτότητα και το μέλλον του ΤΑΥΦΕ και του ΤΕΑΥΦΕ αναφέρθηκε ο Γεράσιμος Κονιδάρης. Όπως σημείωσε, τα δύο Ταμεία έχουν κοινή καταγωγή, υπηρετούν τους εργαζομένους του ίδιου ευρύτερου κλάδου και αποτέλεσαν τη «διπλή θεσμική απάντηση» της επικουρικής ασφάλισης και της εφάπαξ παροχής κατά την περίοδο της κρίσης.
Ο κ. Κονιδάρης αναφέρθηκε επίσης και στον δικό του ρόλο για τη διαμόρφωση αυτού του μοντέλου και τόνισε ότι υπήρξε «ο θεσμικός εισηγητής που συνέλαβε και υπηρέτησε το όραμα της αυτοτελούς προστασίας των ανθρώπων του φαρμάκου, με κοινωνικά κριτήρια και όρους βιωσιμότητας».
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο κ. Κονιδάρης αναφερόμενος στις ευθύνες όσων διοικούν και εκπροσωπούν σήμερα τα Ταμεία. Υποστήριξε ότι η αυτοτέλειά τους δεν αποτελεί «μέσο τακτοποίησης», αλλά συνεπάγεται υποχρέωση υπηρεσίας και λογοδοσίας. Προειδοποίησε ότι «όποιος δεν τιμά την ιστορική καταγωγή ενός θεσμού χάνει τη νομιμοποίηση να τον εκπροσωπεί» και πρόσθεσε ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, καθίσταται αναγκαία η εποπτική παρέμβαση της Πολιτείας.
Αναφερόμενος στη μετατροπή του ΤΑΥΦΕ και του ΤΕΑΥΦΕ σε Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, ο κ. Κονιδάρης υποστήριξε ότι, εάν δεν είχε αναλάβει τότε ο ίδιος το σχετικό ρίσκο, οι δύο κλάδοι θα είχαν ακολουθήσει την πορεία διαδοχικών συγχωνεύσεων και σήμερα θα είχαν ενσωματωθεί πλήρως στον e-ΕΦΚΑ.
Ο κ. Κονιδάρης τόνισε ακόμη ότι η αλλαγή της νομικής μορφής δεν αλλοίωσε την κοινωνικοασφαλιστική αποστολή των δύο Ταμείων. Όπως ανέφερε, το ΤΑΥΦΕ και το ΤΕΑΥΦΕ διατήρησαν την υποχρεωτικότητα, τα δικαιώματα των ασφαλισμένων και τον κοινωνικό τους σκοπό και είναι Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου ως προς την οργάνωση, αλλά φορείς του πρώτου πυλώνα ως προς την ασφάλιση και τις παροχές, υπό κρατικό έλεγχο.
Ο κ. Κονιδάρης υποστήριξε ότι ο ν. 5078/2023 έθεσε υπό αμφισβήτηση αυτή τη συνέχεια. Για το άρθρο 42 του ν. 5316/2026 σημείωσε ότι δεν αποτελεί απλώς τεχνική νομοθετική διόρθωση, αλλά ανοίγει συγκεκριμένη θεσμική και νόμιμη οδό, ώστε τα Αλληλοβοηθητικά Ταμεία να τεκμηριώσουν τη διατήρηση της υποχρεωτικότητας της ασφάλισής τους.
«Για το ΤΑΥΦΕ, το άρθρο 42 είναι ευκαιρία θεσμικής αποκατάστασης», τόνισε ο κ. Κονιδάρης και πρόσθεσε ότι κατά την αξιολόγηση του αιτήματος θα πρέπει να συνεκτιμηθούν η ιστορική καταγωγή, η κοινωνικοασφαλιστική αποστολή, η βιωσιμότητα, η διοικητική επάρκεια και τα αποτελέσματα του Ταμείου. Η τελική απόφαση δεν αφορά μόνο το μέλλον του ΤΑΥΦΕ, αλλά και την αξιοπιστία της κοινωνικής αυτοδιαχείρισης ως επιλογής του οργανωμένου κράτους υπογράμμισε ο κ. Κονιδάρης.
Ο πρόεδρος του ΤΑΥΦΕ Σπύρος Κουκάκης επισήμανε τη σημασία της ψήφισης του ν. 5316/2026, υποστηρίζοντας ότι η νέα ρύθμιση ανοίγει τον δρόμο για τη συνέχιση της λειτουργίας του Ταμείου με υποχρεωτική ασφάλιση.
Σύμφωνα με τον κ. Κουκάκη, η νομοθετική αλλαγή δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το ΤΑΥΦΕ να διατηρήσει την υποχρεωτικότητα της ασφάλισης και να συνεχίσει να λειτουργεί ως φορέας του πρώτου πυλώνα της Κοινωνικής Ασφάλισης, προς όφελος των δεκάδων χιλιάδων ασφαλισμένων του σε όλη τη χώρα.
Τη στήριξή του στη διατήρηση της υποχρεωτικότητας της ασφάλισης και στον κοινωνικό και αυτοδιαχειριζόμενο χαρακτήρα του ΤΑΥΦΕ εξέφρασε και ο βουλευτής Κιλκίς του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής Πέτρος Παππάς.
Ο κ. Παππάς υπογράμμισε ότι η Κοινωνική Ασφάλιση αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και τόνισε την ανάγκη προστασίας της περιουσίας και των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων. Όπως ανέφερε, η στήριξη προς το ΤΑΥΦΕ πρέπει να εκφράζεται θεσμικά, πολιτικά και κοινοβουλευτικά έως την οριστική επίλυση του ζητήματος.
Ο Σταύρος Λαμπρακίδης, εκπρόσωπος Βόρειας Ελλάδας και μέλος της Διοίκησης της ΠΟΣΙΕΦ-ΣΦΕ, επισήμανε ότι κάθε θεσμική μεταβολή πρέπει να έχει στο επίκεντρο τον ασφαλισμένο και να στηρίζεται στον κοινωνικό διάλογο, την τεκμηρίωση, τη διαφάνεια και την ισότιμη συμμετοχή των εργαζομένων. Παράλληλα, ο κ. Λαμπρακίδης υποστήριξε ότι η διατήρηση της υποχρεωτικότητας αποτελεί μονόδρομο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων.
Από την πλευρά του, ο Θεόφιλος Καρδόπουλος, Γραμματέας της Ελεγκτικής Επιτροπής του ΤΑΥΦΕ, ανέδειξε ως βασικές προϋποθέσεις για την επόμενη ημέρα τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον ουσιαστικό, ανεξάρτητο έλεγχο. Ο κ. Καρδόπουλος χαρακτήρισε τον έλεγχο εγγύηση χρηστής διοίκησης και θεσμική ασπίδα για τα διοικητικά όργανα και τους ασφαλισμένους, ενώ υποστήριξε ότι η υποχρεωτικότητα αποτελεί εγγύηση για τη βιωσιμότητα του Ταμείου.
Νομικός οδηγός για τα εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικά Ταμεία
Οι παρεμβάσεις στην ημερίδα ανέδειξαν τις διαφορετικές πτυχές που συνδέονται με το μέλλον του ΤΑΥΦΕ, από τη νομική φύση και τη θέση του στο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης έως τη βιωσιμότητα, τη διοικητική επάρκεια, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Οι διοργανωτές χαρακτήρισαν την ημερίδα «νομικό οδηγό» για τα εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικά Ταμεία, καθώς οι εισηγήσεις επικεντρώθηκαν στη νομική τους φύση, στην υποχρεωτικότητα της ασφάλισης και στη θέση τους στον πρώτο πυλώνα της Κοινωνικής Ασφάλισης.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η αξιολόγηση του αιτήματος που έχει υποβάλει το ΤΑΥΦΕ για τη διατήρηση της υποχρεωτικότητας της ασφάλισης, μέσω της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 42 του ν. 5316/2026. Η σχετική απόφαση λαμβάνεται από τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ύστερα από αιτιολογημένες εισηγήσεις της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής και της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου. Σύμφωνα με τον νόμο, η διαδικασία εξέτασης δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολικά τους έξι μήνες.
