#ΖωήμεΧΑΠ: Online οδηγίες για κατ’ οίκον άσκηση στους ασθενείς με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Από αριστερά:
• Σταύρος Γ. Θεοδωράκης, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Chiesi Ελλάδας και Κύπρου
• Στυλιανός Λουκίδης, Πρόεδρος της ΕΠΕ, Καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α, Β’ Παν. Πνευμονολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. «Αττικόν»
• Ανδριάνα Παπαϊωάννου, Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας «Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια» της ΕΠΕ, Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ε.Κ.Π.Α., Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική του Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία»
• Αφροδίτη Μπούτου, Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας «Φυσιολογία & Παθοφυσιολογία του Αναπνευστικού Συστήματος - Πνευμονική Κυκλοφορία – Αποκατάσταση» της ΕΠΕ, Διευθύντρια Πνευμονολογικής Κλινικής στο Γ.Ν.Θ. «Ιπποκράτειο»
• Γεώργιος Χειλάς, Υπεύθυνος της Ομάδας Εργασίας «Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια» της ΕΠΕ, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Α' ΕΣΥ, 5η Πνευμονολογική Κλινική του Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία»
• Κωνσταντίνα ∆ίπλα, Εργοφυσιολόγος, Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ Σερρών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
• Αλέξανδρος Στεφανίδης, Μέλος Δ.Σ της EKE, Διευθυντής Α’ Καρδιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Νίκαιας

Τον πρώτο ιστότοπο στην Ελλάδα με οδηγίες για κατ’ οίκον άσκηση στους ασθενείς με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) παρουσίασε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ). Ο ιστότοπος #ΖωήμεΧΑΠ περιλάμβανει ειδικά videos με αναπνευστικές ασκήσεις, ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης, καθώς και ασκήσεις και οδηγίες για βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας.

Η εξαιρετική πρωτοβουλία φιλοδοξεί να περιορίσει τις συνέπειες της έλλειψης επαρκούς φυσικής δραστηριότητας στους ασθενείς που πάσχουν από ΧΑΠ και να συμβάλει στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής τους. Παρότι δεν μπορεί, σε καμία περίπτωση, να υποκαταστήσει ένα πλήρες πρόγραμμα αποκατάστασης, είναι ένας πρώτος απλός τρόπος να αυξηθεί η φυσική δραστηριότητα των ασθενών και μπορεί να προταθεί από τους θεράποντες πνευμονολόγους.

Η #ΖωήμεΧΑΠ, δημιουργήθηκε με την επιμέλεια των ομάδων εργασίας «Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια» και «Φυσιολογία & Παθοφυσιολογία του Αναπνευστικού Συστήματος – Πνευμονική Κυκλοφορία–Αποκατάσταση» της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, σε συνεργασία με εξειδικευμένη εργοφυσιολόγο και την ευγενική χορηγία της γνωστής βιοφαρμακευτικής εταιρείας Chiesi Hellas.

Κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας #ΖωήμεΧΑΠ, o κ. Στυλιανός Λουκίδης, Πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α, Β’ Παν. Πνευμονολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. «Αττικόν», σημείωσε ότι «είναι ιδιαίτερη χαρά και τιμή για όλους εμάς στην ΕΠΕ η υλοποίηση αυτής της πρωτοβουλίας, διότι έμμεσα αφορά την πνευμονική αποκατάσταση, ένα κομμάτι θεραπευτικής παρέμβασης της ΧΑΠ, το οποίο υπολειτουργεί στη χώρα μας. Είναι επιτακτική ανάγκη, σε πρώτη φάση, να καταγραφούν τα υπάρχοντα τμήματα αποκατάστασης και φυσικά να οριοθετηθούν μέσα στους οργανισμούς στο εκάστοτε νοσοκομείο. Αυτό θα δημιουργήσει ένα ασφαλές περιβάλλον για τους ασθενείς, όχι μόνο στην εκτέλεση της πνευμονικής αποκατάστασης αλλά και στον προγραμματισμό μέσω επίσημου φορέα».

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, Chiesi Ελλάδας και Κύπρου, κ. Σταύρος Γ. Θεοδωράκης, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία και τόνισε: «Δέσμευση της Chiesi, η οποία είναι πιστοποιημένη ως B Corp, είναι να υποστηρίζει δράσεις πέρα από την έρευνα και παραγωγή καινοτόμων φαρμάκων. Γι’ αυτό είμαστε υπερήφανοι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας #ΖωήμεΧΑΠ, που αποτελεί παράδειγμα αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ φαρμακευτικών και ιατρικών εταιρειών και μια έμπρακτη απόδειξη ότι ακούμε τη φωνή των ασθενών, σε κάθε βήμα».

 

 

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια και ο ρόλος της φυσικής δραστηριότητας

Σημαντικά στοιχεία για τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια και τον ρόλο της φυσικής δραστηριότητας στην ποιότητα ζωής των ασθενών παρουσίασαν οι Υπεύθυνοι των Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας που δημιούργησαν την πρωτοβουλία #ΖωήμεΧΑΠ. Ειδικότερα:

Ο κ. Γεώργιος Χειλάς, Πνευμονολόγος και Επιμελητής Α' ΕΣΥ, 5η Πνευμονολογική Κλινική του Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία», επικεντρώθηκε στην ίδια τη νόσο και την επίπτωσή της, λέγοντας ότι «Η ΧΑΠ αποτελεί μία σύγχρονη συνεχιζόμενη πανδημία με συχνότερο παράγοντα κινδύνου το κάπνισμα, καθώς κάθε έτος οδηγεί στο θάνατο 3 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Το οικονομικό φορτίο της διαχείρισης της νόσου είναι τεράστιο και μπορεί να οδηγήσει σε χρεωκοπία ακόμη και εύρωστα υγειονομικά συστήματα. Αρκεί να σημειωθεί ότι η ΧΑΠ αποτελεί το 56% του οικονομικού φορτίου όλων των νοσημάτων του αναπνευστικού συστήματος παγκοσμίως ενώ στη χώρα μας το ετήσιο συνολικό οικονομικό φορτίο της νόσου ανά ασθενή ανέρχεται στα €5.582. Ωστόσο, η ΧΑΠ θεωρείται σήμερα θεραπεύσιμη με τη χρήση θεραπευτικών μεθόδων που βελτιώνουν την αναπνευστική λειτουργία και επιβραδύνουν ή ανακόπτουν την εξέλιξη της νόσου. Η θεραπεία της είναι φαρμακευτική, αλλά και μη φαρμακευτική με τη φυσική άσκηση ή πνευμονική αποκατάσταση να κατέχει τον πιο κεντρικό ρόλο».

Η κ. Ανδριάνα Παπαϊωάννου, Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ε.Κ.Π.Α., Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική του Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία», με τη σειρά της αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της μειωμένης ικανότητας για άσκηση στην καθημερινότητα των ασθενών. «Το κυρίαρχο και πιο βασανιστικό σύμπτωμα των ασθενών με ΧΑΠ είναι η δύσπνοια στην κόπωση και οφείλεται κυρίως σε απόφραξη των αεραγωγών και στην παγίδευση αέρα στους πνεύμονες. Η δύσπνοια οδηγεί σε μειωμένη καθημερινή δραστηριότητα και συχνά περιορίζει τον ασθενή στο σπίτι. Έτσι οι ασθενείς υιοθετούν έναν καθιστικό τρόπο ζωής και εγκλωβίζονται σε έναν φαύλο κύκλο επιδείνωσης της ήδη κακής φυσικής τους κατάστασης που με τη σειρά της οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη μείωση της καθημερινής δραστηριότητας και τελικά φτάνει ακόμη και σε αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης. Το γεγονός αυτό έχει αρνητικές επιδράσεις στη συνολική κατάσταση της υγείας του ασθενούς, αυξάνει τον κίνδυνο παροξύνσεων, επιβαρύνει τη ψυχολογική του κατάσταση και επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της ζωής του», δήλωσε η κα. Παπαϊωάννου.

Η κ. Αφροδίτη Μπούτου, Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας «Φυσιολογία & Παθοφυσιολογία του Αναπνευστικού Συστήματος-Πνευμονική Κυκλοφορία – Αποκατάσταση», Διευθύντρια Πνευμονολογικής Κλινικής στο Γ.Ν.Θ. «Ιπποκράτειο», μιλώντας για τα οφέλη της άσκησης στη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής των ασθενών, τόνισε πως «Με βάση τις διεθνείς οδηγίες, υπάρχει ισχυρή σύσταση οι ασθενείς με ΧΑΠ να έχουν καθημερινή φυσική δραστηριότητα και να ακολουθούν προγράμματα αποκατάστασης, με ειδικά δομημένη σωματική άσκηση, ανεξάρτητα από την βαρύτητα της νόσου. Η συστηματική άσκηση βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία, ενδυναμώνει το μυοσκελετικό σύστημα και βελτιώνει την ψυχολογική και συναισθηματική κατάσταση, καθιστώντας το άτομο περισσότερο λειτουργικό και ικανότερο να ανταποκριθεί στις καθημερινές του απαιτήσεις. Οι ασθενείς με ΧΑΠ που ασκούνται - ιδανικά με προγράμματα που συνδυάζουν ενδυνάμωση και αερόβια άσκηση - παρουσιάζουν σημαντική μείωση της συμπτωματολογίας τους, βελτίωση της ποιότητας ζωής και μείωση των παροξύνσεων, οι οποίες αποτελούν σημαντική αιτία νοσηλείας και θανάτου από τη νόσο».

Η κ. Κωνσταντίνα ∆ίπλα, Εργοφυσιολόγος, Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ Σερρών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία συνεργάστηκε με την ΕΠΕ για τη δημιουργία της πρωτοβουλίας #ΖωήμεΧΑΠ, παρουσίασε αναλυτικά το περιεχόμενο του ιστοτόπου. «Για τους ασθενείς με ΧΑΠ δημιουργήσαμε σύντομα videos για άσκηση χαμηλής επιβάρυνσης, που μπορούν να κάνουν στο σπίτι τους. Αυτά συνοδεύονται από γενικές οδηγίες, με στόχο την εκπαίδευσή τους και την ασφαλή εκτέλεση της άσκησης (χρήση παλμικού οξύμετρου, κλίμακας δύσπνοιας/κόπωσης, κλπ) καθώς και από τεχνικές αναπνοές και ασκήσεις ενδυνάμωσης των αναπνευστικών μυών, με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση συμπτωμάτων που περιορίζουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται ασκήσεις των άνω και κάτω άκρων και του κορμού, με στόχο την ενδυνάμωση των σκελετικών μυών αλλά και την καλύτερη αιμάτωσή τους, ώστε να μειωθούν δυσλειτουργίες που επιφέρει η καθιστική ζωή και στα αγγεία. Ακολουθούν διατάσεις και ασκήσεις χαλάρωσης, καθώς και οδηγίες για έναρξη αερόβιας άσκησης χαμηλής έντασης και για σταδιακή αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Επιπλέον, ο ιστότοπος παρέχει τη δυνατότητα καταγραφής των ημερών και του όγκου άσκησης (ημερολόγιο) που εκτέλεσε ο/η ασθενής, ώστε να υπάρξει και ενημέρωση του ιατρού αλλά και κίνητρο για τον/την ασθενή. Αξίζει, τέλος, να σημειώσουμε ότι οι ασκήσεις δεν απαιτούν ιδιαίτερο εξοπλισμό. Μπορούν να εκτελούνται παράλληλα με το video ή ακολουθώντας φωτογραφίες/οδηγίες σε έντυπη μορφή», επισήμανε η κα. Δίπλα.

 

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια και Καρδιαγγειακά Νοσήματα

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας #ΖωήμεΧΑΠ, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία συνεργάστηκε με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ), προκειμένου να ενημερωθούν οι ασθενείς για τη συνύπαρξη της ΧΑΠ και των καρδιαγγειακών νοσημάτων και να αναδειχθεί η σημασία της άσκησης και στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ο κ. Αλέξανδρος Στεφανίδης, Μέλος Δ.Σ της EKE, Διευθυντής, Α’ Καρδιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Νίκαιας, σημείωσε, μεταξύ άλλων, ότι «Οι ασθενείς με ΧΑΠ συνήθως έχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης αθηρωματικής αγγειακής νόσου και παρουσιάζουν σε αυξημένη συχνότητα μείζονα καρδιαγγειακά συμβάντα. Σε αυτή την κατηγόρια ασθενών με ΧΑΠ και αθηρωματική νόσο, η σωστή χρήση και ο τύπος της άσκησης προσφέρει σημαντικά οφέλη. Σε ασθενείς με ΧΑΠ και καρδιακή ανεπάρκεια, οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες προάγουν την άσκηση ως βασικό μέσο για τη βελτίωση και διατήρηση ενός καλύτερου λειτουργικού σταδίου, ωστόσο η ένταξη ή επιστροφή στην άσκηση και τον αθλητισμό οφείλει να γίνεται σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό και ιδανικά μέσα από ειδικά δομημένα προγράμματα καρδιαγγειακής αποκατάστασης. Τα προγράμματα αυτά πρέπει να είναι εξατομικευμένα αναλόγως της πάθησης και της λειτουργικής κατάστασης του κάθε ασθενή».