Έλληνες ερευνητές ανακάλυψαν μονοκλωνικό αντίσωμα για την αποκατάσταση του αιματοεγκεφαλικού φραγμού

Μια ερευνητική προσπάθεια με ελληνικό αποτύπωμα στον ταχέως εξελισσόμενο χώρο της βιοτεχνολογίας φέρνει στο προσκήνιο ένα νέο μονοκλωνικό αντίσωμα που στοχεύει στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, έναν από τους πιο σύνθετους και κρίσιμους μηχανισμούς του ανθρώπινου οργανισμού. Η Phragma Therapeutics και η ελληνική θυγατρική της, Thera Phragma, ανακοίνωσαν την ανακάλυψη του PHRX-1212, το οποίο, σύμφωνα με τα προκλινικά δεδομένα, φαίνεται να συμβάλλει στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

Έπειτα από διετή συστηματική αξιολόγηση εκατοντάδων μορίων, η ερευνητική ομάδα κατέληξε στην ταυτοποίηση του PHRX-1212 ως βασικού υποψήφιου για περαιτέρω ανάπτυξη. Τα διαθέσιμα δεδομένα από προκλινικές μελέτες χαρακτηρίζονται ενθαρρυντικά, ενώ το πρόγραμμα βρίσκεται στο τελικό στάδιο της προκλινικής φάσης.

Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός

Ο Αιματοεγκεφαλικός Φραγμός (ΑΕΦ) αποτελεί έναν κρίσιμο μηχανισμό προστασίας του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, ρυθμίζοντας με αυστηρό τρόπο τη μεταφορά ουσιών προς και από τον εγκέφαλο. Μέσω της εξειδικευμένης μικροαγγειακής του δομής, διασφαλίζει τη σταθερότητα του νευρωνικού περιβάλλοντος και αποτρέπει την είσοδο δυνητικά επιβλαβών ή τοξικών παραγόντων.

Η δυσλειτουργία του μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές παθολογικές καταστάσεις ή να επιδεινώσει νευροεκφυλιστικές νόσους, καθώς επιτρέπει τη συσσώρευση τοξικών μορίων ή τη διαταραχή της ισορροπίας απαραίτητων συστατικών στον εγκεφαλικό ιστό. Για τον λόγο αυτό, η αποκατάσταση της φυσιολογικής του λειτουργίας αποτελεί σημαντικό ερευνητικό ζητούμενο διεθνώς και έναν από τους πιο απαιτητικούς θεραπευτικούς στόχους στη νευροβιολογία.

Παρότι πρόκειται για ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα, καθώς ο φραγμός είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη μικροαγγειακή δομή που πρέπει να «επισκευαστεί» χωρίς να διαταραχθεί η προστατευτική του λειτουργία, τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν από την Thera Phragma χαρακτηρίζονται ενθαρρυντικά. Η ερευνητική δραστηριότητα υλοποιείται στην Ελλάδα από ομάδα Ελλήνων επιστημόνων υπό τον συντονισμό του Σπύρου Παπαπετρόπουλου, με διεθνή παρουσία και εμπειρία στις νευροεπιστήμες, τη βιοτεχνολογία και την ανάπτυξη φαρμάκων.

Το μονοκλωνικό αντίσωμα PHRX-1212

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν, το PHRX-1212 αξιολογήθηκε σε πολλαπλά ανθρώπινα in vitro συστήματα, όπου παρουσίασε ισχυρή λειτουργική δράση σε δείκτες που σχετίζονται με την ακεραιότητα και τη διαπερατότητα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίχθηκαν περαιτέρω από in vivo μελέτες, στις οποίες το αντίσωμα εμφάνισε καλή ανεκτικότητα και καθαρό φαρμακοκινητικό προφίλ, χωρίς κλινικά παρατηρούμενες ανεπιθύμητες ενέργειες στο πλαίσιο των προκλινικών δοκιμών. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη πρόσθετες μελέτες αποτελεσματικότητας, με στόχο την ολοκλήρωση του προκλινικού σταδίου και τη συγκέντρωση των δεδομένων που απαιτούνται για τα επόμενα ρυθμιστικά βήματα.

Καθοριστικό ρόλο στην αξιολόγηση του PHRX-1212 διαδραμάτισε πειραματική πλατφόρμα της Phragma Therapeutics, που βασίζεται σε ανθρώπινα πρωτογενή εγκεφαλικά ενδοθηλιακά κύτταρα και σε προηγμένα μικροσκοπικά φυσιολογικά συστήματα τύπου BBB-Chip. Τα συστήματα αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να αναπαράγουν με υψηλή πιστότητα τη δομή, τη λειτουργία και τα παθολογικά χαρακτηριστικά του ανθρώπινου αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Πρόκειται για ένα μικροσκοπικό τεχνητό μοντέλο του φραγμού αίματος–εγκεφάλου, το οποίο επιτρέπει τη μελέτη της διαπερατότητας, της κυτταρικής αλληλεπίδρασης και των μηχανισμών δυσλειτουργίας σε συνθήκες που προσεγγίζουν το ανθρώπινο βιολογικό περιβάλλον. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει την αξιοπιστία των προκλινικών δεδομένων, καθώς μειώνει την απόσταση μεταξύ πειραματικού μοντέλου και ανθρώπινης φυσιολογίας.

Όπως εξηγεί ο Ιωσήφ Πεδιαδιτάκης, Αντιπρόεδρος και Επικεφαλής Βιολογίας της Phragma Therapeutics και της Thera Phragma, «η συστηματική επένδυση σε ανθρώπινα μοντέλα αιματοεγκεφαλικού φραγμού επέτρεψε την ανάδειξη του PHRX-1212 ως κύριου υποψήφιου θεραπευτικού παράγοντα και τη μετάβαση στο επόμενο στάδιο με μεγαλύτερη επιστημονική και κλινική βεβαιότητα ως προς την ανάπτυξή του».

Αναφερόμενος στα επόμενα βήματα, ο Σπύρος Παπαπετρόπουλος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Phragma Therapeutics Inc και επικεφαλής της Thera Phragma IKE, χαρακτήρισε την ταυτοποίηση του PHRX-1212 κομβικό σημείο για τη μετάβαση από την προκλινική στην κλινική ανάπτυξη. «Το να έχουμε στα χέρια μας το PHRX-1212, έναν ισχυρό υποψήφιο θεραπευτικό παράγοντα για την αποκατάσταση του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, είναι ένα σημαντικό βήμα πριν από τη μετάβαση από την προκλινική έρευνα στις κλινικές δοκιμές», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Παπαπετρόπουλος σημείωσε ότι η εταιρεία θα επικεντρωθεί το επόμενο διάστημα στη συγκέντρωση των κρίσιμων δεδομένων που απαιτούνται για την κατάθεση φακέλου στον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ το 2027, με στόχο την έναρξη κλινικών δοκιμών πρώτης φάσης. «Η χώρα μας μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξη καινοτομίας πρώτης γραμμής, χάρη στο υψηλό επιστημονικό δυναμικό και στις υποδομές που πλέον διαθέτει», τόνισε. Μάλιστα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η δραστηριοποίηση της Thera Phragma μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός δυναμικού οικοσυστήματος βιοφαρμακευτικής έρευνας με διεθνή προσανατολισμό.