Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ καταγγέλλει εμπόδια στη χορήγηση θεραπείας για τα διαβητικά έλκη

Το πρόβλημα με τα άμορφα επιθέματα

Τα διαβητικά έλκη αποτελούν μία από τις σοβαρότερες, πιο επώδυνες και οικονομικά επιβαρυντικές επιπλοκές του Σακχαρώδη Διαβήτη. Είναι ανοιχτές πληγές στα κάτω άκρα που σταδιακά επιδεινώνονται. Αν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις, νέκρωση ιστών, ακόμα και ακρωτηριασμό, με δραματικές συνέπειες για τη ζωή των ασθενών και μεγάλο κόστος για το Σύστημα Υγείας.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας για πιο αποτελεσματική θεραπεία των διαβητικών ελκών και εξορθολογισμό του κόστους, ο ΕΟΠΥΥ ενέταξε τον Ιούλιο του 2022 στον πίνακα αποζημιούμενων ιατροτεχνολογικών προϊόντων (Ι/Π) τα λεγόμενα άμορφα επιθέματα, προϊόντα με επουλωτική δράση. Ο σχετικός φάκελος είχε κατατεθεί από τον Δεκέμβριο του 2021, σύμφωνα με τη νόμιμη διαδικασία.

Ωστόσο, ήδη από τον Απρίλιο του 2022, το Ανώτατο Υγειονομικό Συμβούλιο (ΑΥΣ) εξέδωσε την απόφαση υπ’ αριθμ. 761/12-04-22 – και στη συνέχεια την τροποποιημένη 1416/12-07-22 – η οποία έθετε αυστηρούς περιορισμούς στη χορήγηση των επιθεμάτων αυτών. Σύμφωνα με την απόφαση: «Το προϊόν χορηγείται μετά από έγκριση του ΑΥΣ, έπειτα από υποβολή εγγράφων και φωτογραφιών που να αποδεικνύουν την αποτυχία θεραπείας μέσω συμβατικής/κλασικής αγωγής για 10 έως 12 μήνες».

Ως «συμβατική αγωγή» ορίζονται επιθέματα με αντιμικροβιακή – και όχι επουλωτική – δράση, όπως αναφέρεται και στα φύλλα οδηγιών τους. Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ τονίζει πως η απόφαση αυτή εκδόθηκε πριν ακόμη ενταχθούν τα άμορφα επιθέματα στο σύστημα αποζημίωσης, γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία και τη νομιμότητα των ενεργειών του ΑΥΣ.

Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία αξιολόγησης των άμορφων επιθεμάτων και τις αρμοδιότητες του Ανώτατου Υγειονομικού Συμβουλίου. Συγκεκριμένα, επισημαίνει ότι καμία από τις διαδικασίες που έχει υιοθετήσει το ΑΥΣ δεν προβλέπεται σε επίσημο νομικό πλαίσιο, ενώ η έλλειψη διαφάνειας και τεκμηριωμένων κριτηρίων προκαλεί προβληματισμό και θέτει προς τους αρμόδιους τα εξής ερωτήματα:

Πώς το ΑΥΣ είχε γνώση και έκρινε τον φάκελο του προϊόντος πριν αυτό ενταχθεί επίσημα στον πίνακα αποζημίωσης του ΕΟΠΥΥ;
Ποια νομοθετική πρόβλεψη επιτρέπει στο ΑΥΣ να πραγματοποιεί ποιοτική αξιολόγηση ιατροτεχνολογικών προϊόντων;
Με ποιο θεσμικό υπόβαθρο λαμβάνει αποφάσεις τέτοιου είδους, όταν δεν διαθέτει καν κανονισμό λειτουργίας;

Όταν η αποτελεσματικότερη λύση κοστίζει λιγότερο

Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ παραθέτει συγκριτικά στοιχεία για το κόστος των θεραπειών και αποδεικνύει ότι υφίσταται σημαντική διαφορά μεταξύ της συμβατικής αγωγής και των άμορφων επιθεμάτων. Ειδικότερα:

Κάθε άμορφο επίθεμα αποζημιώνεται με 169€ και επαρκεί για περίπου 53-54 ψεκασμούς, ποσότητα ικανή για θεραπεία διάρκειας δύο μηνών, με βάση τη σύσταση για δύο εφαρμογές την εβδομάδα και τον μέσο χρόνο επούλωσης των ελκών που είναι 64 ημέρες.
Τα προϊόντα αυτά προάγουν την ανάπτυξη νέου ιστού και επιταχύνουν την επούλωση, προσφέροντας δηλαδή πραγματικά επουλωτική δράση.

Αντίθετα, η λεγόμενη «συμβατική αγωγή», που αποτελεί προϋπόθεση για την έγκριση των άμορφων επιθεμάτων, έχει μόνο αντιμικροβιακή δράση και είναι σαφώς πιο δαπανηρή. Οι τιμές αποζημίωσης κυμαίνονται από 89€ έως 400€ την εβδομάδα, δηλαδή από 360€ έως και 1.600€ τον μήνα. Αν η θεραπεία διαρκέσει 10-12 μήνες, το κόστος μπορεί να ξεπεράσει τις 12.000€ ανά ασθενή, χωρίς να υπάρχει εγγυημένη αποτελεσματικότητα.

Περαιτέρω, η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ υπογραμμίζει με νόημα ότι το ακόμα μεγαλύτερο "κόστος" προκύπτει όταν, στο μεσοδιάστημα της χρονοβόρας θεραπείας, εμφανιστούν μη αναστρέψιμες επιπλοκές, όπως σοβαρές λοιμώξεις ή ακρωτηριασμοί.

Η διακοπή του συστήματος real time

Το σύστημα real time του ΕΟΠΥΥ, που τέθηκε σε λειτουργία το 2023, αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς την άμεση και απρόσκοπτη πρόσβαση των ασφαλισμένων σε ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Μέσω αυτού, οι ιατροί του Οργανισμού είχαν τη δυνατότητα να εγκρίνουν σε πραγματικό χρόνο τις συνταγές των θεραπόντων ιατρών, επιταχύνοντας έτσι τη διαδικασία λήψης προϊόντων όπως οι αντλίες ινσουλίνης και τα άμορφα επιθέματα.

Ωστόσο, από τον Σεπτέμβριο του 2024, το σύστημα αυτό σταμάτησε να λειτουργεί χωρίς επίσημη αιτιολόγηση, με αποτέλεσμα οι εγκρίσεις να «παγώσουν» και οι ασθενείς να μην μπορούν να προχωρήσουν τη θεραπεία τους.

Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ αναφέρεται, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση ασθενούς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1, ο οποίος είχε διαβητικό έλκος στη δεξιά πτέρνα. Ο ασθενής ξεκίνησε τη χρήση άμορφων επιθεμάτων τον Ιούλιο του 2024, με τις συνταγές του να εγκρίνονται κανονικά έως τον Δεκέμβριο μέσω του συστήματος real time. Ωστόσο, τον Ιανουάριο του 2025, η τέταρτη και τελευταία συνταγή του μπλοκαρίστηκε από το ΑΥΣ, παρότι το έλκος του βρισκόταν σε φάση πλήρους επούλωσης.

Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι έχει δεχτεί 17 ανάλογες καταγγελίες, γεγονός που καταδεικνύει πως το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο, αλλά αφορά ευρύτερα την κοινότητα των ατόμων με διαβήτη.

Οι παρεμβάσεις που δεν έγιναν στον Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας (Ε.Κ.Π.Υ.)

Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ έχει επανειλημμένα ζητήσει την αναμόρφωση του Άρθρου 54 του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας (Ε.Κ.Π.Υ.), ώστε η κατηγορία «Επιθέματα» να αντικατασταθεί με τον πιο ακριβή όρο «Επουλωτικά Τραυμάτων», ο οποίος ανταποκρίνεται στην πραγματική δράση και χρήση των προϊόντων.

Ωστόσο, η μόνη αλλαγή στην οποία προχώρησε ο ΕΟΠΥΥ αφορά στην προσθήκη, στην πρώτη παράγραφο του άρθρου, της διατύπωσης «επίθεμα που παρέχει επούλωση». Η φράση αυτή, σύμφωνα με την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, οδηγεί σε αυθαίρετο χαρακτηρισμό ως "άμορφο επίθεμα" κάθε ιατροτεχνολογικό προϊόν με επουλωτική δράση, ανεξαρτήτως μορφής.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα σκευάσματα όπως σπρέι ή κρέμες, που δεν φέρουν την ένδειξη “επίθεμα”, να μην γίνονται αποδεκτά από το σύστημα, ακόμη κι αν παρουσιάζουν αποδεδειγμένη θεραπευτική αποτελεσματικότητα. Η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ σημειώνει ότι με αυτόν τον τρόπο παραγκωνίζονται καινοτόμες λύσεις υπέρ παρωχημένων πρακτικών, χωρίς τεκμηριωμένη επιστημονική βάση.

Τα αιτήματα των διαβητικών

Μετά από διαδοχικές καταγγελίες και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ απευθύνει έκκληση προς την Πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν άμεσα στις απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες. Συγκεκριμένα, ζητά:

Την κατάργηση των αποφάσεων του ΑΥΣ υπ’ αριθμ. 761/12-04-22 και 1416/12-07-22
Την πλήρη και ομαλή επαναλειτουργία του συστήματος real time του ΕΟΠΥΥ
Την αξιολόγηση των ιατροτεχνολογικών προϊόντων από επιτροπή Health Technology Assessment (HTA)

Η Ομοσπονδία τονίζει ότι η υγεία, η αρτιμέλεια και η ποιότητα ζωής των ασφαλισμένων είναι αναφαίρετα δικαιώματα, τα οποία το κράτος οφείλει να διασφαλίζει έμπρακτα, με γνώμονα την ιατρική τεκμηρίωση και τη δίκαιη πρόσβαση σε θεραπείες.

Η πρόσβαση σε καινοτόμα θεραπευτικά μέσα, ιδιαίτερα όταν αυτά συνοδεύονται από τεκμηριωμένα οφέλη και μειωμένο κόστος για το σύστημα υγείας, δεν θα έπρεπε να συναντά εμπόδια. Όταν η γραφειοκρατία προηγείται της ιατρικής ανάγκης, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται σε θεσμικές παθογένειες, αλλά μπορεί να απειλήσει την υγεία και τη ζωή των ίδιων των ασθενών. Η αποκατάσταση της λειτουργίας των μηχανισμών που εξασφαλίζουν την έγκαιρη και δίκαιη παροχή φροντίδας αποτελεί βασική υποχρέωση της Πολιτείας.