Πως θα προλάβουμε ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο;

Tags

«Κάλλιον το προλαμβάνειν ή το θεραπεύειν». Ένα αρχαίο ρητό με διαχρονική αξία, πολύ δε περισσότερο σήμερα, που οι συνθήκες διαβίωσής μας συμβάλουν στην εμφάνιση διαφόρων νόσων, ιδιαίτερα καρδιαγγειακών. Πώς μπορούμε να προλάβουμε ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο και ποιοι είναι οι τρόποι εκτίμησης του κινδύνου να εμφανίσουμε μία καρδιαγγειακή νόσο;

H διερεύνηση της πιθανότητας να εμφανιστεί ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο, όπως καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό, αποτελεί το πρώτο βήμα για να δοθούν  οι κατάλληλες συστάσεις πρόληψης. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο κίνδυνος καρδιαγγειακού επεισοδίου εκτιμάται τόσο σε άτομα χωρίς καρδιαγγειακή πάθηση («πρωτογενής πρόληψη») όσο και σε άτομα με ήδη γνωστές καρδιαγγειακές παθήσεις («δευτερογενής πρόληψη») καθώς και σε άτομα με συγκεκριμένες παθήσεις που δημιουργούν υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου (π.χ. άτομα με διαβήτη ή χρόνια νεφρική νόσο).

 

Εκτίμηση κινδύνου σε άτομα χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο

Ο κίνδυνος σε αυτά τα άτομα μπορεί να ταξινομηθεί ως χαμηλός, μέτριος, υψηλός ή πολύ υψηλός και αξιολογείται βάσει:

  • της ηλικίας του ατόμου
  • της αρτηριακής πίεσης
  • των επιπέδων χοληστερόλης και
  • της συχνότητας του καπνίσματος.

Άλλοι παράγοντες (π.χ. εθνικότητα, ψυχοκοινωνικοί, κοινωνικοοικονομικοί ή περιβαλλοντικοί παράγοντες) και οι συνθήκες υγείας μπορεί να τροποποιήσουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο («τροποποιητές κινδύνου»).

 

Εκτίμηση κινδύνου σε άτομα με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο

Ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου είναι πολύ υψηλός για όλα τα άτομα με ήδη γνωστή καρδιαγγειακή πάθηση.

 

Πώς αντιμετωπίζεται ο κίνδυνος για την καρδιαγγειακή νόσο

Ο κίνδυνος και τα οφέλη από πιθανή θεραπεία τεκμηριώνονται μετά από συζήτηση με τον ιατρό σχετικά με την καρδιαγγειακή νόσο. Η δε θεραπευτική προσέγγιση πρέπει πάντα να είναι προσαρμοσμένη και εξατομικευμένη στις ατομικές ανάγκες του ασθενούς. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία θα πρέπει να βασίζονται σε μια κοινή λήψη αποφάσεων μεταξύ του εξεταζόμενου και του ιατρού.

 

Κατευθυντήριες οδηγίες για την πρόληψη εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου

Οι κατευθυντήριες οδηγίες* συνιστούν σε όλους να ακολουθούν ορισμένες βασικές συστάσεις, ανεξάρτητα από τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Αυτές περιλαμβάνουν:

  • Την διακοπή του καπνίσματος
  • Έναν υγιεινό τρόπο ζωής όσον αφορά στη διατροφή, τη διατήρηση του επιθυμητού σωματικού βάρους και την ικανοποιητική σωματική δραστηριότητα.

 

Σωματική άσκηση

Οι ενήλικες όλων των ηλικιών πρέπει να στοχεύουμε:

  • σε  τουλάχιστον 150–300 λεπτά ανά εβδομάδα μέτριας έντασης ή
  • 75–150 λεπτά την εβδομάδα υψηλής έντασης σωματική δραστηριότητα. Ακόμα κι αν δεν μπορούμε να πετύχουμε αυτές τις συστάσεις, παραμένουμε όσο το δυνατόν πιο ενεργοί, διότι κάθε επίπεδο δραστηριότητας είναι καλύτερο από καμία δραστηριότητα!

 

Διατροφή

Η υγιεινή διατροφή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πρόληψης της καρδιαγγειακής νόσου:

  • Υιοθετούμε μία μεσογειακή ή παρόμοια διατροφή
  • Αντικαθιστούμε τα κορεσμένα (π.χ. γρήγορο φαγητό, κόκκινο κρέας) με ακόρεστα λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο, αβοκάντο)
  • Μειώνουμε την πρόσληψη αλατιού
  • Τρώμε περισσότερα δημητριακά ολικής αλέσεως, φρούτα, λαχανικά και ξηρούς καρπούς
  • Τρώμε ψάρι τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα
  • Μειώνουμε την πρόσληψη πρόσθετης ζάχαρης
  • Δεν πίνουμε περισσότερο από 100 γραμμάρια αλκοόλ την εβδομάδα. Συνήθως υπάρχουν μεταξύ 8 και 14 g αλκοόλ ανά ποτό.

 

Φαρμακευτική αγωγή

Η χρήση φαρμάκων για τη θεραπεία παραγόντων κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου (π.χ. αρτηριακή πίεση, χοληστερόλη, σάκχαρο) εξαρτάται από τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Η φαρμακευτική αγωγή συνιστάται σε όλους με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο ή και σε άτομα χωρίς καρδιαγγειακή νόσο αλλά σε πολύ υψηλό κίνδυνο. Η έναρξη της θεραπείας θα πρέπει να αποφασίζεται σε ατομική βάση μέσω κοινής διαδικασίας λήψης αποφάσεων μεταξύ του εξεταζόμενου και του ιατρού.

 

Θεραπευτικοί στόχοι

Οι στόχοι της θεραπείας για τους παράγοντες κινδύνου (πόσο χαμηλή θα πρέπει να είναι η αρτηριακή πίεση ή η χοληστερόλη) εξαρτώνται επίσης από τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Γενικά, όσο υψηλότερος είναι ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου, τόσο πιο εντατική είναι η συνιστώμενη θεραπεία και τόσο χαμηλότεροι είναι οι στόχοι της θεραπείας.

Οι στόχοι της θεραπείας για τους παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να επιτυγχάνονται με σταδιακή προσέγγιση.

Το πρώτο βήμα είναι η επίτευξη των προτεινόμενων στόχων για την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη, μέσω συστάσεων για τον τρόπο ζωής και τη χρήση φαρμακευτικής αγωγής, αν απαιτείται.

Το δεύτερο βήμα, ακολουθεί μετά την επίτευξη του πρώτου, και αφορά σε χαμηλότερα επίπεδα αρτηριακής πίεσης και χοληστερόλης, με βάση επιπλέον εκτιμήσεις (εκτιμώμενος 10ετής και δια βίου κίνδυνος, άλλες ιατρικές καταστάσεις που μπορεί να συνυπάρχουν) καθώς και τις προσωπικές προτιμήσεις του ασθενή. Ο απώτερος σκοπός του δεύτερου βήματος είναι η επίτευξη των ακόλουθων βέλτιστων στόχων:

  • συστολική αρτηριακή πίεση <130 mmHg (για άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή)
  • LDL χοληστερόλη (“κακή) <70 mg/dl (για άτομα σε υψηλό κίνδυνο) ή <55 mg/dl (για άτομα με πολύ υψηλό κίνδυνο).

 

Μείωση επιπέδων LDL-C

Οι στατίνες είναι η θεραπεία πρώτης γραμμής για άτομα που χρειάζονται φάρμακα για τη μείωση των επιπέδων LDL-C τους. Αν ο στόχος της θεραπείας, σύμφωνα με τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου ενός ατόμου, δεν επιτυγχάνεται με τη μέγιστη ανεκτή δόση στατίνης, τότε χορηγείται συνδυασμός με άλλες φαρμακευτικές ουσίες, που θα συνεισφέρουν στην περαιτέρω μείωση.

 

Μείωση αρτηριακής πίεσης

Για άτομα που χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή για να μειώσουν την αρτηριακή τους πίεση, ο τελικός στόχος θεραπείας για τη συστολική αρτηριακή πίεση είναι:

  • 120–130 mmHg για τους περισσότερους ενήλικες ηλικίας <70 ετών και
  • <140 mmHg (μέχρι 130 mmHg εάν είναι ανεκτοί) για τις ηλικίες ≥70 ετών.
  • Για τη διαστολική αρτηριακή πίεση, ο στόχος <80 mmHg συνιστάται σε όλα τα άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή. Η έναρξη της αντι-υπερτασικής θεραπείας με συνδυασμό δύο φαρμάκων συνιστάται πλέον για τους περισσότερους ανθρώπους.

 

Ασθενείς με διαβήτη

Για τα άτομα με διαβήτη, ο στόχος θεραπείας της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) <7,0% συνιστάται για τους περισσότερους ενήλικες. Η μετφορμίνη είναι η πρώτη γραμμή θεραπείας για τα περισσότερα άτομα με διαβήτη χωρίς καρδιαγγειακή νόσο, ενώ νεότερα φάρμακα (αγωνιστές του υποδοχέα πεπτιδίου-1 τύπου γλυκαγόνης-GLP-1RA) και γλυκόζη νατρίου αναστολείς πρωτεΐνης μεταφοράς 2 SGLT-2) συνιστώνται σε άτομα με διαβήτη και καρδιαγγειακή νόσο.


*  Στοιχεία από τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας - ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal, Volume 42, Issue 34, 7 September 2021

 

 

Authors

Κωνσταντίνος Τσοβόλας

Ο Κωνσταντίνος Τσοβόλας PhD, είναι Καρδιολόγος του Ομίλου διαγνωστικών κέντρων Affidea με εξειδίκευση στις κληρονομικές μυοκαρδιοπάθειες στο HEART Hospital του Πανεπιστημίου UCL στη Μ. Βρετανία