Συνεχής ψηφιακή εποπτεία στις ιδιωτικές δομές υγείας μετά την υπόθεση Μαζωνάκη
Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τα κενά στην εποπτεία των ιδιωτικών ιατρείων και των ιατρικών πράξεων που πραγματοποιούνται σε αυτά. Η Δικαιοσύνη διερευνά ήδη τις συνθήκες του θανάτου του γνωστού τραγουδιστή, ο οποίος είχε μεταβεί σε ιατρείο για να υποβληθεί σε πλασμαφαίρεση. Στον χώρο συστεγάζονταν παθολόγος και γιατρός χωρίς ειδικότητα, ενώ κατά τον έλεγχο που ακολούθησε εντοπίστηκαν δύο μηχανήματα πλασμαφαίρεσης, τα οποία δεν επιτρέπεται να εγκαθίστανται σε ιατρείο.
Η υπόθεση κινητοποίησε άμεσα την Πολιτεία, καθώς τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι ενδείξεις πιθανών παραβάσεων δεν περιορίζονται σε μία μόνο δομή. Την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2026, το Υπουργείο Υγείας παρουσίασε το MedWatch, ένα νέο σύστημα που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζει στο διαδίκτυο ενδείξεις πιθανών παραβάσεων από ιδιωτικές δομές υγείας, γιατρούς αλλά και μη ιατρικές επιχειρήσεις που διαφημίζουν ιατρικές πράξεις.
Το MedWatch παρακολουθεί ιστοσελίδες, δημόσιες αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και ψηφιακές διαφημίσεις, αναζητώντας αναντιστοιχίες ανάμεσα στις ιατρικές πράξεις που προβάλλονται και στην κατηγορία της δομής, την ειδικότητα του γιατρού ή τον δηλωμένο εξοπλισμό. Παράλληλα, εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο διαφημίζονται ιατρικές υπηρεσίες και θεραπείες.
Το σύστημα δεν διαπιστώνει αυτόματα παραβάσεις ούτε επιβάλλει κυρώσεις. Εντοπίζει υποψήφια ευρήματα, τα οποία στη συνέχεια πρέπει να αξιολογηθούν από ανθρώπινο ελεγκτή. Στην ταξινόμηση που χρησιμοποιεί το MedWatch, για παράδειγμα, η πλασμαφαίρεση κατατάσσεται στις πράξεις που δεν μπορούν να πραγματοποιούνται σε απλό ιατρείο.
Την ανάπτυξη του MedWatch ανέλαβε η Warply, ενώ το σύστημα παρουσίασε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Γιάννης Δοξαράς. Στην παρουσίαση συμμετείχαν η Πρόεδρος της Προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου Ματίνα Παγώνη και ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών Γιώργος Πατούλης, ενώ παρών ήταν και ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πειραιά Νίκος Πλατανησιώτης.
Τι έδειξε η πιλοτική εφαρμογή στην Αττική
Τα πρώτα στοιχεία από την πιλοτική εφαρμογή του MedWatch στην Αττική δίνουν μια εικόνα της έκτασης του προβλήματος. Καταγράφηκαν 8.563 δομές και αναλύθηκαν 9.838 ψηφιακά περιεχόμενα, από τα οποία 8.055 ήταν πληρωμένες διαφημίσεις. Το MedWatch εντόπισε 5.069 υποψήφια ευρήματα σε 655 δομές, με 231 να λαμβάνουν κόκκινη και 424 κίτρινη σήμανση.
Οι αριθμοί αυτοί χρειάζονται, ωστόσο, προσεκτική ανάγνωση. Δεν πρόκειται για 5.069 επιβεβαιωμένες παραβάσεις ούτε για 655 δομές στις οποίες έχει ήδη διαπιστωθεί παράβαση. Όλα τα ευρήματα παραμένουν υποψήφια μέχρι να προηγηθεί ανθρώπινος έλεγχος.
Επιπλέον, οι 8.563 δομές αποτελούν τη χαρτογράφηση του συστήματος και όχι 8.563 ολοκληρωμένους ελέγχους. Ψηφιακή παρουσία είχε εντοπιστεί σε 946 δομές, ενώ ο ανθρώπινος έλεγχος βρισκόταν ακόμη σε πολύ αρχικό στάδιο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το τι κρύβεται πίσω από τις 231 κόκκινες σημάνσεις. Δεν πρόκειται για 231 ιδιωτικά ιατρεία. Οι 161 αφορούν μη ιατρικές επιχειρήσεις, όπως κέντρα αισθητικής και ευεξίας ή άλλες επιχειρήσεις που εμφανίζονται να διαφημίζουν ιατρικές πράξεις. Κόκκινη σήμανση έλαβαν επίσης 50 ιατρεία, 7 πολυϊατρεία ή διαγνωστικά εργαστήρια, μία Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας και 12 ιδιωτικές κλινικές.
Η σήμανση χρησιμοποιείται για την ιεράρχηση των περιπτώσεων που πρέπει να ελεγχθούν. Στο κόκκινο κατατάσσονται οι σοβαρότερες ενδείξεις, μεταξύ άλλων για πράξεις που φαίνεται να απαιτούν δομή ανώτερης κατηγορίας ή για μη αδειοδοτημένες επιχειρήσεις που διαφημίζουν ιατρικές πράξεις. Η κίτρινη σήμανση αφορά κυρίως ζητήματα ιατρικής διαφήμισης και ορισμένες περιπτώσεις αναντιστοιχίας ειδικότητας που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Τι αφορούν τα 5.069 υποψήφια ευρήματα
Η ανάλυση των 5.069 υποψήφιων ευρημάτων δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος τους αφορά τον τρόπο προβολής ιατρικών υπηρεσιών. Συνολικά 3.383 ευρήματα σχετίζονται με τιμές, μαρτυρίες, φωτογραφίες πριν και μετά, υπερθετικούς ισχυρισμούς και άλλες μορφές προβολής που ελέγχονται με βάση τους κανόνες της ιατρικής δεοντολογίας.
Ακολουθούν 440 ευρήματα για πράξεις που φαίνεται να απαιτούν ανώτερη κατηγορία δομής, 435 για εξοπλισμό που δεν είχε διασταυρωθεί με μητρώο δηλώσεων, 392 για πιθανή αναντιστοιχία ειδικότητας ή περιπτώσεις μη γιατρού, 239 για ισχυρισμούς «θαύματος», «detox» ή ίασης και 137 για διαφήμιση συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Καταγράφηκαν ακόμη 34 ευρήματα σχετικά με μη δηλωμένη προώθηση μέσω προσώπων με επιρροή στα κοινωνικά δίκτυα και εννέα σε άλλες ειδικότερες κατηγορίες.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του περιεχομένου που εντόπισε το σύστημα έδωσε ο Γιάννης Δοξαράς, μιλώντας στο ΕΡΤnews. Όπως ανέφερε, μεταξύ των ευρημάτων υπάρχουν περιπτώσεις με ισχυρισμούς για ίαση ή σημαντική βελτίωση ακόμη και σοβαρών μορφών καρκίνου, άλλοτε άμεσα και άλλοτε μέσω μαρτυριών ανθρώπων που υποστηρίζουν ότι έλαβαν συγκεκριμένα σκευάσματα και παρουσίασαν βελτίωση. Ορισμένες από αυτές τις αναφορές, όπως είπε, φτάνουν «στα όρια της ιατρικής και του κομπογιαννίτη».
Ως προς τη βάση των ευρημάτων, 3.613 συνδέονται με κανόνες ιατρικής δεοντολογίας, 909 με νόμο ή υπουργική απόφαση, 429 με τους κανόνες ορθής ιατρικής πρακτικής —τη λεγόμενη lex artis— και 118 με εγκύκλιο. Το MedWatch, επομένως, δεν αναζητεί μόνο ενδείξεις για μη επιτρεπόμενες ιατρικές πράξεις. Εξετάζει και τον τρόπο με τον οποίο γιατροί και δομές προβάλλουν τις υπηρεσίες τους στο κοινό. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιεί αποκλειστικά δημόσια προσβάσιμες πηγές, όπως ιστοσελίδες, δημόσιες αναρτήσεις, βιβλιοθήκες ψηφιακών διαφημίσεων και πλατφόρμες κρατήσεων ή τηλεϊατρικής. Δεν συλλέγονται δεδομένα ασθενών.
Ο ανθρώπινος έλεγχος παραμένει απαραίτητος
Μέχρι τις 18 Σεπτεμβρίου, 98 δομές είχαν εξεταστεί από ελεγκτή σε δύο γύρους, γεγονός που δείχνει ότι η ανθρώπινη αξιολόγηση βρισκόταν ακόμη σε πρώιμη φάση σε σχέση με το εύρος της χαρτογράφησης.
Η διαδικασία επικύρωσης ανέδειξε και τα όρια της αυτοματοποιημένης ανίχνευσης. Διαπιστώθηκε ότι 509 διαφημίσεις είχαν συνδεθεί λανθασμένα με 47 δομές, ενώ στην πραγματικότητα αφορούσαν περιεχόμενο άλλου γιατρού.
Τα ευρήματα αυτά φανερώνουν ότι οι ενδείξεις που παράγει το MedWatch δεν μπορούν να θεωρούνται αυτομάτως παραβάσεις και πρέπει να προηγείται ανθρώπινη αξιολόγηση. Αυτό δεν αναιρεί τη χρησιμότητα του συστήματος, που έγκειται στη δυνατότητά του να παρακολουθεί διαρκώς έναν πολύ μεγάλο όγκο ψηφιακού περιεχομένου και να κατευθύνει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς στις περιπτώσεις που εμφανίζουν τις σοβαρότερες ενδείξεις.
Κάθε πιθανό εύρημα συνοδεύεται από το σχετικό τεκμήριο. Διατηρείται στιγμιότυπο της διαφήμισης ή της ιστοσελίδας, η ημερομηνία λήψης, η πηγή και το απόσπασμα που ενεργοποίησε τον έλεγχο. Έτσι, ακόμη και αν μια διαφήμιση αφαιρεθεί αργότερα από το διαδίκτυο, το υλικό παραμένει διαθέσιμο στον ελεγκτή και μπορεί, εφόσον επιβεβαιωθεί παράβαση, να αξιοποιηθεί στην προβλεπόμενη διαδικασία.
Συνεχής ψηφιακή εποπτεία
Η νομοθεσία προβλέπει ήδη δειγματοληπτικούς ελέγχους των ιδιωτικών φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Οι αρμόδιοι Ιατρικοί Σύλλογοι οφείλουν να ελέγχουν κάθε χρόνο το 10% των φορέων που βρίσκονται στην περιοχή ευθύνης τους, ενώ όλοι οι φορείς πρέπει να έχουν ελεγχθεί τουλάχιστον μία φορά σε βάθος πενταετίας.
Η υπόθεση Μαζωνάκη ανέδειξε στην πράξη τα όρια του επιτόπιου ελέγχου. Σύμφωνα με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, τα συγκεκριμένα ιατρεία είχαν ελεγχθεί επανειλημμένα, ακόμη και το 2024 και το 2025, χωρίς να έχει διαπιστωθεί τότε η ύπαρξη ή η λειτουργία των μηχανημάτων πλασμαφαίρεσης που εντοπίστηκαν στον έλεγχο μετά τον θάνατο του τραγουδιστή.
Το MedWatch επιχειρεί να προσθέσει στο υφιστάμενο σύστημα έναν μηχανισμό συνεχούς ψηφιακής εποπτείας. Ο επιτόπιος έλεγχος καταγράφει τη λειτουργία μιας δομής τη συγκεκριμένη στιγμή. Η ψηφιακή παρουσία, αντίθετα, μπορεί να παρακολουθείται διαρκώς και να αποκαλύπτει υπηρεσίες, πράξεις ή ισχυρισμούς που προβάλλονται δημόσια.
Κρίσιμο στοιχείο για τη λειτουργία του συστήματος είναι και η διασύνδεση με τα ψηφιακά μητρώα των Ιατρικών Συλλόγων, ώστε όσα εντοπίζονται στο διαδίκτυο να μπορούν να διασταυρώνονται με την άδεια, την ειδικότητα και τα στοιχεία της κάθε δομής.
Κάθε μέρα η τεχνητή νοημοσύνη θα ψάχνει
Κατά την παρουσίαση του MedWatch, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης συνέδεσε ευθέως το νέο σύστημα με τα κενά που ανέδειξε η υπόθεση Μαζωνάκη και υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται για έναν έλεγχο που θα πραγματοποιηθεί μία φορά.
«Κάθε μέρα συνεχόμενα η τεχνητή νοημοσύνη θα ψάχνει οποιαδήποτε ανάρτηση, οποιουδήποτε γιατρού, οποιουδήποτε κέντρου αισθητικής που έχει γιατρό», ανέφερε ο Υπουργός και εξήγησε ότι στόχος είναι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί να φτάνουν γρηγορότερα στις περιπτώσεις όπου εντοπίζονται ενδείξεις για παραπλανητικές ή επικίνδυνες ιατρικές πρακτικές.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε ακόμη ότι αμέσως μετά την παρουσίαση θα δινόταν επίσημη πρόσβαση στην πλατφόρμα στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, ώστε οι περιπτώσεις που επισημαίνονται να περνούν στον αρμόδιο ελεγκτικό μηχανισμό. Θα ακολουθήσει ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιά, με στόχο την επέκταση του MedWatch σε ολόκληρη τη χώρα.
Η Ματίνα Παγώνη στάθηκε στη δυνατότητα του πολίτη να γνωρίζει ποιος είναι ο γιατρός που επισκέπτεται, ποια είναι η ειδικότητα και η εξειδίκευσή του. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι μεμονωμένες παραβατικές περιπτώσεις δεν πρέπει να απαξιώνουν το σύνολο του ιατρικού κόσμου.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Γιώργος Πατούλης, ο οποίος αναφέρθηκε στο μεγάλο εύρος του πεδίου ελέγχου στην Αττική και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης του προληπτικού ελέγχου, χωρίς να ταυτίζονται οι παραβατικές περιπτώσεις με το σύνολο των ιδιωτών γιατρών.
Οι «γκρίζες ζώνες» και το επόμενο βήμα
Οι πρωτοβουλίες για τον περιορισμό αθέμιτων και επικίνδυνων πρακτικών στον χώρο της υγείας δεν θα περιοριστούν στο MedWatch. Το Υπουργείο Υγείας ανοίγει παράλληλα το ζήτημα των «γκρίζων ζωνών» στην αναγεννητική ιατρική, την ευεξία και τη μακροζωία (longevity), πεδία για τα οποία θα εξεταστεί αν απαιτούνται σαφέστερη οριοθέτηση και νέες νομοθετικές ρυθμίσεις.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε ότι έχει ήδη ετοιμαστεί σχέδιο υπουργικής απόφασης για τη σύσταση επιτροπής σε επίπεδο γενικού γραμματέα. Ανέφερε μάλιστα ότι έχει καλέσει τη Ματίνα Παγώνη, τον Γιώργο Πατούλη και επιστήμονες από το ΕΚΠΑ να συμβάλουν στην εξέταση του υφιστάμενου πλαισίου, ενώ στη συνέχεια προβλέπεται συνεργασία και με το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας.
Παράλληλα, το Υπουργείο έχει ετοιμάσει ένα δεύτερο ψηφιακό εργαλείο που θα απευθύνεται απευθείας στους πολίτες. Μέσω εφαρμογής στο κινητό θα μπορούν να ελέγχουν την άδεια του γιατρού που πρόκειται να επισκεφθούν και στη συνέχεια να υποβάλλουν αξιολόγηση ή ηλεκτρονική καταγγελία.
Η εφαρμογή δεν μπορεί ακόμη να τεθεί σε λειτουργία, καθώς απαιτείται προηγουμένως νομοθετική εξουσιοδότηση για ζητήματα που σχετίζονται και με την προστασία προσωπικών δεδομένων. Ο Υπουργός Υγείας ανέφερε ότι επιδιώκει να ενταχθεί σχετική διάταξη στο νομοσχέδιο για τους ψυχολόγους, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 17 Σεπτεμβρίου, και εκτίμησε ότι το νέο εργαλείο θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο κοινό περίπου έναν μήνα αργότερα.
Κρίσιμος και ο ρόλος του πολίτη
Οι αυστηρότεροι έλεγχοι, η ψηφιακή εποπτεία και ένα σαφέστερο θεσμικό πλαίσιο είναι απαραίτητα. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαταστήσουν την ενημέρωση και την κρίση του ίδιου του πολίτη.
Η δυνατότητα να ελέγχει κανείς ποιος είναι ο γιατρός που επισκέπτεται, ποια ειδικότητα διαθέτει και αν η δομή στην οποία απευθύνεται λειτουργεί νόμιμα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο προστασίας. Εξίσου σημαντικό είναι να αναζητά αξιόπιστη επιστημονική καθοδήγηση, να αντιμετωπίζει με επιφύλαξη υποσχέσεις για «θαυματουργές» θεραπείες, γρήγορες λύσεις και αποτελέσματα χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και να ζητά δεύτερη γνώμη όταν έχει αμφιβολίες.
Υπό αυτή την έννοια, η εφαρμογή που σχεδιάζει το Υπουργείο Υγείας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Η τεχνολογία, όμως, είναι μόνο το εργαλείο. Όσο καλύτερα ενημερωμένος και πιο απαιτητικός είναι ο πολίτης απέναντι σε όσους του υπόσχονται υγεία, ευεξία ή θεραπεία, τόσο δυσκολότερο είναι να πέσει θύμα παραπλάνησης και κάθε μορφής ιατρικού τσαρλατανισμού.
