Διεθνής μελέτη με ελληνικό αποτύπωμα καταγράφει αύξηση στα περιστατικά καρκίνου
Η παγκόσμια επίπτωση του καρκίνου αυξάνεται με ρυθμούς που θέτουν σοβαρά ερωτήματα για την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας και την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα. Παρά τη σημαντική πρόοδο στη θεραπεία και την κατανόηση της νόσου, τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι ο καρκίνος εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας του 21ου αιώνα, με δυσανάλογες συνέπειες για τις πιο ευάλωτες κοινωνίες.
Πρόσφατη διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό ecancer medicalscience καταγράφει συνολικά το εύρος και τη δυναμική της παγκόσμιας κρίσης του καρκίνου αλλά και τις προκλήσεις που τη συνοδεύουν σε επίπεδο δημόσιας υγείας.
Η μελέτη, με τίτλο «Η παγκόσμια κρίση του καρκίνου. Μια ανασκόπηση της αυξανόμενης επιβάρυνσης, των διευρυνόμενων ανισοτήτων και των πρωτοβουλιών για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση», εκπονήθηκε από διεθνή ομάδα διακεκριμένων ογκολόγων, χειρουργών και ερευνητών και φέρει και ελληνικό αποτύπωμα, με τη συμμετοχή στην έρευνα του Οδυσσέα Ζώρα, Ομότιμου Καθηγητή Χειρουργικής Ογκολογίας και Πρύτανη του Πανεπιστημίου Keele στην Ελλάδα.
Στόχος της έρευνας ήταν να αποτυπωθεί συνολικά η σημερινή εικόνα του καρκίνου σε παγκόσμιο επίπεδο, πέρα από τα στενά όρια των επιμέρους τύπων της νόσου. Οι συγγραφείς συνδέουν τα επιδημιολογικά δεδομένα με τις κοινωνικές, οικονομικές και γεωγραφικές ανισότητες που επηρεάζουν καθοριστικά την έκβαση της νόσου, αναδεικνύοντας παράλληλα τον ρόλο των πολιτικών πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης ως κρίσιμων παραγόντων για τη μείωση της θνησιμότητας.
Όπως επισημαίνεται, η μελέτη δεν περιορίζεται στην καταγραφή αριθμών, αλλά φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εργαλείο τεκμηρίωσης για τη χάραξη πολιτικών δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου το βάρος του καρκίνου αυξάνεται με δυσανάλογο ρυθμό.
Το παγκόσμιο αποτύπωμα του καρκίνου σε αριθμούς
Τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι ερευνητές αποτυπώνουν με σαφήνεια το μέγεθος και τη δυναμική της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τον καρκίνο, τόσο στο παρόν όσο και στο άμεσο μέλλον.
- Ετήσιος απολογισμός: Περίπου 20 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου και 10 εκατομμύρια θάνατοι καταγράφονται κάθε χρόνο παγκοσμίως.
- Προβλέψεις για το 2050: Τα νέα περιστατικά αναμένεται να φτάσουν τα 35,3 εκατομμύρια ετησίως, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 77%.
- Θέση του καρκίνου στην παγκόσμια θνησιμότητα: Ο καρκίνος αποτελεί σήμερα τη δεύτερη κύρια αιτία πρόωρου θανάτου διεθνώς, μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι ενδέχεται να καταλάβει την πρώτη θέση έως το τέλος του αιώνα.
- Συμμετοχή στους θανάτους από μη μεταδιδόμενα νοσήματα: Η νόσος ευθύνεται για έναν στους τέσσερις θανάτους από μη μεταδιδόμενα νοσήματα.
- Θνησιμότητα ανά τύπο καρκίνου: Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει ο πλέον θανατηφόρος, ευθυνόμενος για περίπου το 19% των συνολικών θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως.
Ανισότητες που διευρύνουν την κρίση
Ένα από τα κεντρικά και πιο ανησυχητικά συμπεράσματα της μελέτης αφορά τις έντονες γεωγραφικές και κοινωνικοοικονομικές ανισότητες που χαρακτηρίζουν την επιβάρυνση και τη θνησιμότητα από καρκίνο.
- Γεωγραφική κατανομή των θανάτων: Περίπου το 75% των θανάτων από καρκίνο καταγράφεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
- Διαφορές στις μελλοντικές προβλέψεις: Έως το 2050, οι θάνατοι από καρκίνο στις χώρες χαμηλού εισοδήματος προβλέπεται να αυξηθούν κατά 155%, έναντι 56% στις χώρες υψηλού εισοδήματος.
- Πρόσβαση σε πρόληψη και θεραπεία: Η περιορισμένη διαθεσιμότητα προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, η καθυστερημένη διάγνωση και η άνιση πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες επιβαρύνουν καθοριστικά την έκβαση της νόσου.
- Οικονομική επιβάρυνση των ασθενών: Παγκοσμίως, περισσότεροι από ένας στους δύο ασθενείς αντιμετωπίζουν καταστροφικές οικονομικές συνέπειες λόγω της νόσου.
Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση, οι κρίσιμοι παράγοντες
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι τουλάχιστον το 50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί ή να διαγνωστεί έγκαιρα, εφόσον εφαρμοστούν συντονισμένες πολιτικές δημόσιας υγείας.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που κρίνονται καθοριστικές περιλαμβάνονται:
- Σθεναρές αντικαπνιστικές πολιτικές
- Καθολικοί εμβολιασμοί, όπως για τον HPV και την ηπατίτιδα Β
- Οργανωμένα και προσβάσιμα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η επένδυση στην πρόληψη και την πρώιμη διάγνωση μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα και το οικονομικό βάρος, ιδίως σε χώρες με περιορισμένους πόρους.
Ανάγκη για ολιστική προσέγγιση
Η εικόνα που προκύπτει από τη μελέτη είναι σαφής. Ο καρκίνος αποτελεί μια πολυδιάστατη πρόκληση δημόσιας υγείας, με έντονες κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις. Η αναμενόμενη αύξηση των περιστατικών και των θανάτων, σε συνδυασμό με τις διευρυνόμενες ανισότητες, καθιστούν αναγκαίο τον επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων.
Η αντιμετώπιση της παγκόσμιας κρίσης του καρκίνου δεν μπορεί να περιοριστεί στην πρόοδο της θεραπείας. Απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση που θα δίνει έμφαση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.
Τελικά, το μήνυμα της μελέτης είναι ότι η πορεία της νόσου δεν είναι προδιαγεγραμμένη. Με τεκμηριωμένες πολιτικές, διεθνή συνεργασία και επένδυση στη δημόσια υγεία, ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τον καρκίνο μπορεί να προληφθεί ή να περιοριστεί.
